III SA/Gl 2241/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z [...] r. nr [...], uchyliło postanowienie Dyrektora "A" w G. z [...] r. nr [...], w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych przez B. G. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...] i [...] . W uzasadnieniu przedstawiło następujący stan faktyczny i argumentację prawną: Pismem z [...] r. B. G., zgłosiła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] , wystawionych przez Dyrektora "A" w G. ("A"). Zobowiązana, jako podstawę zarzutów, wskazała na: 1) podpisanie tytułów przez nieuprawnioną do tego osobę, 2) nieistnienie zadłużenia i nieuwzględnienie pobierania przez "A" w imieniu jej syna - M. G. zasiłku stałego od [...] r. do [...] r., 3) nienależne żądanie odsetek od zadłużenia, 4) utrudnianie odwiedzin u syna poprzez stwarzanie sytuacji konfliktowych. Opisała także okoliczności związane z pobytem jej syna w "A" w G., zarzucając jednocześnie niekompetencję pracownikom Zakładu. Działając w trybie art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., przekazał wierzycielowi pismo B.G., celem zajęcia stanowiska. Dyrektor "A" w G., postanowieniem z [...] r. nr [...], uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazał, że podniesiona okoliczność związana z odwiedzinami u syna nie może stanowić podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w związku z czym wierzyciel się do niej nie odniesie. Wyjaśnił, że dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego należności są wymagalne i wynikają z prawomocnych decyzji wierzyciela. Ponadto, tytuły wykonawcze zostały podpisane przez S. S. - Dyrektora "A" w G., który jest uprawniony do reprezentowania jednostki. Odnosząc się z kolei do zarzutu, co do nieistnienia obowiązku podniósł, że zadłużenie stało się wymagalne, gdy funkcję opiekuna prawnego pełniła zobowiązana i właśnie nienależyte sprawowane opieki doprowadziło do powstania zadłużenia wynikającego z ww. tytułów wykonawczych. Dyrektor zaznaczył, że nie może odnieść się do kwestii zasiłków przyznanych M.G. w latach [...], gdyż nie posiada już dokumentacji z tego okresu. Ponadto zaznaczył, że żądanie przez wierzyciela odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia ma swoje oparcie w art. 481 § 1 Kc, który stwierdza, że wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Same zaś odsetki stanowią należność uboczną i wierzyciel nie ma obowiązku wzywania dłużnika do ich zapłaty. Na postanowienie Dyrektora "A" B.G. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu podtrzymała zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z [...] r. nr [...], uchyliło postanowienie Dyrektora "A" w G. z [...] r. nr [...], w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych przez B. G. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] . W uzasadnieniu stwierdziło, że podniesione przez skarżącą okoliczności związane z nieistnieniem zobowiązania oraz podpisaniem tytułów wykonawczych przez nieuprawnioną osobę i nienależnym naliczeniem odsetek od zobowiązania stanowi podstawę zarzutów określonych w art. 33 pkt 1 i pkt 10 u.p.e.a. Kolegium podzieliło zdanie organu I instancji, że podniesione przez B.G. okoliczności związane z utrudnianiem jej odwiedzin u syna nie mogą stanowić podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, albowiem nie mieszczą się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że w omawianej sprawie, należności będące przedmiotem egzekucji zostały ustalone przez Dyrektora "A" w decyzjach: nr [...], [...] i [...] . Następnie decyzjami nr: [...], [...] i [...] Dyrektor "A" w G., działając z upoważnienia Marszałka Województwa [...] ustalił wysokość odpłatności za pobyt M. G. w "A" w G. i zobowiązał M. G., w imieniu którego działał ówczesny opiekun prawny B. G. do uiszczania opłat do 15-go dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni i zobowiązał do informowania Ośrodka o każdej zmianie wysokości dochodu, na podstawie którego ustalono odpłatność. Wobec powyższego, Kolegium uznało, że obowiązek uiszczenia odpłatności za pobyt M.G. w "A" w G. ciążył i ciąży na samym świadczeniobiorcy. Stwierdziło, że zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (...). Zatem zobowiązanym w omawianym postępowaniu egzekucyjnym jest M.G., w imieniu którego działa opiekun prawy. Kolegium ustaliło, że B. G. nie jest już opiekunem prawnym M. G., albowiem aktualnie opiekunem prawnym M. G. jest M.K. Kolegium powołało się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 września 2009 r. sygn. akt: IV SA/Gl 93/09, w którym wyrażono pogląd, że skoro B.G. nie jest już pełnomocnikiem syna M. to nie ma prawa reprezentowania go w żadnym postępowaniu administracyjnym. Opierając się na tym poglądzie stwierdziło zatem, że skarżąca nie ma także prawa do reprezentowania go w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, że w zaistniałym stanie faktycznym, na B.G. nie ciąży zobowiązanie będące przedmiotem spornej egzekucji. Mając na uwadze powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowiło uznać zarzut B.G. co do nieistnienia obowiązku za uzasadniony, jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez nią samą i postanowiło uchylić w całości postanowienie Dyrektora "A" w G. i uznać zarzuty za uzasadnione. W skardze na to orzeczenie B. G. podniosła, że zgadza się z treścią zaskarżonego postanowienia, niemniej jednak chce jego "potwierdzenia" przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarżąca zaznaczyła, że jej zdaniem jest to konieczne ze względu na nie respektowanie treści rozstrzygnięcia Kolegium przez Dyrektora "A" w G. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwany dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez Sąd Administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że Sąd podziela poczynione przez organ odwoławczy rozważania prawne. Zasadnie zatem organ wskazał, że obowiązek uiszczenia odpłatności za pobyt M. G. w "A" w G. ciążył i ciąży na samym świadczeniobiorcy. Z kolei, zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zatem zobowiązanym w omawianym postępowaniu egzekucyjnym jest M. G., w imieniu którego działa opiekun prawny. Z akt administracyjnych wynika, że B. G. była opiekunem prawnym M. G. do [...] r. Obecnie zaś jego opiekunem jest pracownik socjalny. Zatem słusznie stwierdzono, że B. G. nie ma już prawa reprezentowania syna M. w żadnym postępowaniu administracyjnym, w tym także w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zajęte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z 22 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 93/09, gdzie stwierdzono, że jedynie opiekun prawny może reprezentować M. G. w postępowaniu sądowym bądź administracyjnym. W związku z tym, zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że na B.G. nie ciąży zobowiązanie będące przedmiotem omawianej egzekucji, a co za tym idzie zobowiązanie Beaty G. z tytułu odpłatności M. G. za pobyt w "A" w G. nie istnieje. Stąd też stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., uchylające w całości postanowienie Dyrektora "A" w G. nr [...] i uznanie zarzutów za uzasadnione jest zasadne. W tym miejscu przywołać przyjdzie treść art. 134 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że: "Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności". Przepis ten reguluje zakaz reformationis in peius, a więc zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego. W literaturze wskazuje się, że ustalenie treści zakazu reformationis in peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest złożone (por. np. J.P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi..., s. 198). Napotykane przeszkody łączą się przede wszystkim ze sposobem rozumienia "niekorzyści", o której mowa w wyjaśnianym przepisie. Zwraca się w szczególności uwagę, że ustalenie "niekorzyści" w prawie administracyjnym jest znacznie utrudnione. Stosunki prawne w tej dziedzinie prawa nie są w pełni wymierne i ustalenie w konkretnym przypadku, co dla której strony jest więcej lub mniej korzystne może być wykluczone (por. J. Zimmermann, Polskie sądownictwo..., s. 42). W rozpatrywanej sprawie interes prawny został określony przez stronę skarżącą, która oświadczyła, że zgadza się z orzeczeniem Kolegium, jednakże wnosi skargę do Sądu, gdyż chce potwierdzenia, że rozstrzygnięcie Kolegium jest słuszne. W tym stanie rzeczy oddalenie skargi na korzystne dla strony skarżącej rozstrzygnięcie organu nie narusza interesu prawnego B.G., ani nie pogarsza jej sytuacji materialnoprawnej w porównaniu z sytuacją, która wynika z zaskarżonego aktu. Zwłaszcza, że Sąd zgodnie z jej oczekiwaniami podzielił stanowisko prawne organu zajęte w zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.