III SA/Gl 2341/10
WyrokWSA w Gliwicach2011-03-01
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Barbara Brandys-Kmiecik, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmowna w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, wydana na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, może zostać utrzymana w mocy mimo zarzutów dyskryminacji i niekonstytucyjności przepisów dotyczących wymiaru składek?Ratio decidendi
Decyzja organu ZUS odmowna w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne jest prawidłowa, gdyż nie stwierdzono przesłanek całkowitej nieściągalności należności ani wyjątkowych okoliczności uzasadniających umorzenie. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji, a nie zasadność czy sprawiedliwość społeczną, dlatego nie uwzględnił zarzutów dotyczących rzekomej dyskryminacji i niekonstytucyjności przepisów.Stan faktyczny
C.K. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od 2000 do 2010 roku, argumentując, że składki są dyskryminujące i nieproporcjonalne do jej dochodów z działalności gospodarczej oraz emerytury. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności i wykazując, że skarżąca osiąga dochody pozwalające na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca zaskarżyła decyzję do WSA w Gliwicach.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2011 r. przy udziale - sprawy ze skargi C. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
UZASADNIENIE.
Decyzją [...] z dnia [...] r. (nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., działając z upoważnienia Prezesa ZUS, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; w skrócie u.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku C.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. odmawiającą wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres 04/2000 do 11/2001, 03/2002 do 08/2002, 11/2002, 03/2003, 05/2003, 12/2004 do 02/2010 w łącznej wysokości [...] zł w tym składki w wysokości [...]zł, odsetek liczonych na dzień [...]r. w kwocie [...] zł i kosztów upomnienia w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji Zakład w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy.
W dniu [...] r. do ZUS wpłynął wniosek C.K. o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek zdrowotnych. Wnioskodawczyni jako uzasadnienie wskazała, że jest podatnikiem podatku ryczałtowego w wysokości 3%. W sierpniu 2009 r. jej przychód wyniósł [...] zł, od której to kwoty musi odprowadzić podatek w kwocie [...] zł i składkę zdrowotną w wysokości [...]zł (51,14% dochodu). Powyższe powoduje, że składka zdrowotna, niezależna od dochodu jest w istocie podatkiem i nie uwzględnia możliwości płatniczych przedsiębiorcy oraz niweczy cel prowadzenia działalności i osiągania dochodu. Nadto prowadzenie egzekucji zaległych składek z emerytury pogarsza sytuację życiową wnioskodawczyni. Poinformowała również, iż nie zgadzając się z taką dyskryminacją "małych przedsiębiorców" czyli obciążania składką zdrowotną osiąganych dochodów z działalności gospodarczej, niezależnie od wysokości tego dochodu zaskarżyła do Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu i skarga została przyjęta.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uznał powyższych argumentów za wystarczające do umorzenia należności, czemu dał wyraz w decyzji nr [...] z dnia [...] r., którą odmówił skarżącej umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Motywując odmowę umorzenia należności ZUS wskazał, że z analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 2 i 3 pkt 1-6 powołanej ustawy, tj. nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności.
Jednocześnie uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż z uwagi na sytuację rodzinną i materialną uregulowanie zaległości wpłatami własnymi lub układem ratalnym wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych.
Podkreślono, że wnioskodawczyni nadal prowadzi działalność gospodarczą z której dochody wynoszą średnio [...] zł miesięcznie oraz pobiera emeryturę w kwocie [...] zł. Zamieszkuje wspólnie z J.N., z którym nie prowadzi jednak wspólnego gospodarstwa domowego, pokrywa koszty utrzymania mieszkania w kwocie [...] zł miesięcznie (w tym czynsz, energia, gaz). Wskazano, że jej stałe miesięczne wydatki wynoszą ok. [...] zł (łącznie z zakupem prasy, spłata pożyczki, lekarstw). Dalej przypomniano, że decyzją nr [...] z [...] r. NFZ- [...] Oddział Wojewódzki w K. stwierdził, iż wnioskodawczyni z racji prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej zarejestrowanej od stycznia 2001 r. objęta jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, a organ ZUS jest zobowiązany do ustalenia wymiaru składki i kontroli wykonania obowiązku przez płatnika składek. Nadto od stycznia 2010 r. zaległe składki egzekwowane są ze świadczenia emerytalnego.
Na koniec podkreślono, ze podejmując działalność gospodarczą należy zapoznać się z regulującymi ją przepisami prawa i wynikającymi zeń obowiązkami. Skutki finansowe prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej nie mogą być przerzucane na ZUS i innych ubezpieczonych. Ważnego interesu płatnika oraz całkowitej nieściągalności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zadłużenia, a należy przez nie rozumieć nadzwyczajne przesłanki wymienione w rozporządzeniu wykonawczym i art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy.
Pismem z dnia [...]r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie wydanej decyzji. Wskazała, iż nie zgadza się z dokonaną oceną jej możliwości płatniczych. Działalność gospodarczą prowadzi dlatego aby mogła godnie żyć a egzekwowanie zaległych składek z emerytury powoduje, że otrzymuje emeryturę w kwocie niższej o [...] zł, czyli [...] zł. Kwota ta nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Podkreśliła, że nie neguje obowiązku płacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, ale ich wysokość powinna być proporcjonalna do osiąganych dochodów tak aby mogły być pokrywane z bieżących dochodów. Obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne są dyskryminujące (nie mniej niż 75% najniższego wynagrodzenie), gdyż nie osiąga takich dochodów, które pozwoliłyby na opłacenie składki i osiągnięcie dochodu. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że płaci składkę zdrowotna od świadczenia emerytalnego.
Decyzją nr [...] ([...]) z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W uzasadnieniu faktycznym tejże decyzji wskazano, iż stan majątkowy i sytuacja rodzinna wnioskodawczyni nie uzasadnia umorzenia zaległych składek a podnoszona argumentacja nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa, które organ administracji obowiązany jest stosować w niniejszym postępowaniu. Sama skarżąca twierdzi, iż składki zaległe organ winien jej umorzyć, gdyż są ustalane nieracjonalnie i dyskryminują małych przedsiębiorców. Oderwanie wymiaru składki od osiąganych dochodów powoduje, że prowadzona działalność jest nieopłacalna. C.K. nie zarzuciła organowi dokonanie błędnych ustaleń faktycznych ani też naruszenie prawa materialnego aktualnie obowiązującego i mającego zastosowanie w sprawie. Konsekwentnie mówi o niekonstytucyjności przepisów nakładających nań obowiązek uiszczania składki zdrowotnej we wskazanej wysokości. Organ administracji nie jest jednak uprawniony do dokonywania takich ocen. Organ musi kierować się treścią art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., jak również rozporządzenia wykonawczego z 31 lipca 2003 r. Żadna z przesłanek wskazanych w tych przepisach nie wystąpiła, nie stwierdzono też innych okoliczności szczególnych, które umożliwiałyby umorzenie zaległych składek. Przypomniano, iż sama skarżąca podkreśla, że prowadzi działalność gospodarczą by godnie żyć.
Mając powyższe na uwadze Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, iż w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, jak również umorzenia wnioskowanych należności na podstawie rozporządzenia wykonawczego. Podkreślono, że decyzja o umorzeniu należności ma charakter wyjątkowy, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty należności przez zobowiązanego lub gdy przemawiają za tym szczególne okoliczności gospodarcze lub interes publiczny.
W ocenie organu C.K. nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Podkreślono, że aktualnie zaległe składki egzekwowane są z emerytury.
Decyzja powyższa została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżąca powtórzyła zarzuty wniosku o ponowne rozparzenie sprawy ponownie podkreślając dyskryminujący i niekonstytucyjny obowiązek uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne niezależnie od osiąganego dochodu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 1 marca 2011 r. skarżąca podkreśliła, że uiszczała składki w kwotach proporcjonalnych do osiąganego dochodu, niezależnie od odprowadzania składek od wynagrodzenia za prace a później emerytury. Wskazała, że osiągając w styczniu 2011 r. dochód [...] zł należna składka wynosiła [...] zł, co wydaje się nieracjonalnym. Płaci zatem składkę stosownie do osiąganego dochodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić.
Stosownie do art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., w skrócie u.s.u.s.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
Natomiast całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W oparciu o delegację ustawową zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie wykonawcze). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.
3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych."
Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe, podobnie jak decyzje związane, winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne (wyrok NSA z dnia 1 lutego 1982 r., I SA 2671/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 13), a zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. (sygn. akt. II SA 883/82, PiP 1983, z. 6, s. 141 z glosą A. Wasilewskiego) NSA stwierdził, że: " Organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.)." Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r., (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji."
W uchwale z dnia 6 maja 2006 r. (sygn. akt II UZP 6/04 – OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy stwierdził, iż zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwarza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Wskazać należy także na tezę wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 141/07 – LEX nr 368197): "Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia."
Należy podkreślić, że decyzja wydana na podstawie wyżej powołanych przepisów oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Nie prowadzi to jednak, co wskazano wyżej, do rezygnacji ani z konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ani z konieczności oparcia rozstrzygnięcia o argumentację bazującą na prawnych i faktycznych przesłankach i przedstawienia jej w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 Kpa, mającego w związku z art. 123 ustawy zastosowanie do działań organów w niniejszej sprawie. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w wymienionych wyżej przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą wydania decyzji o charakterze uznaniowym.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie wnioskodawczyni którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Nie wystąpiła również żadna z okoliczności statuowana w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 31 lipca 2003 r., którą na zasadzie wyjątku, może organ ZUS zastosować mimo braku przesłanki ustawowej, tj. przesłanki całkowitej nieściągalności.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ZUS stwierdził, iż wnioskodawczyni prowadził nadal działalność gospodarczą, z której osiąga dochód ok. [...] zł miesięcznie oraz pobiera emeryturę w kwocie ok. [...] zł (pomniejszona o zajęcie komornicze [...] zł) a jej koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł. Tym samym osiągane przez skarżącą dochody pokrywają niezbędne koszty utrzymania, a nawet pozostaje jej kwota ok. [...] zł nadwyżki. Ustalenia te wskazują na możliwość zaspokajania przez skarżącą podstawowych potrzeb życiowych, nawet uwzględniając zajęcie komornicze.
Należy podkreślić, że niskie dochody z działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, a kwestia niekonstytucyjności przepisów określających wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Nie należy ona bowiem do kognicji sądów administracyjnych. Trafnie wskazał organ administracyjny, iż każdy obywatel rozpoczynając działalność gospodarczą, powinien bowiem podejmować decyzje z sposób przemyślany i zgodny z prawem. Musi mieć też świadomość konsekwencji uchybiania tym wymogom. Nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu, który jest profesjonalistą (ekonomicznego ryzyka działalności gospodarczej skarżącego) na państwo i społeczeństwo. Prowadzenie działalności gospodarczej w ograniczonym zakresie i osiąganie niskich dochodów nie może skutkować zaniechaniem płacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady równości uczestników obrotu gospodarczego.
Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza, iż nie można akceptować takiej sytuacja, że płatnik składek opłaca je w tych okresach i takiej wysokości jaka uzna za stosowną i właściwą. Niedochodową działalność gospodarczą można w każdej chwili zawiesić czy zlikwidować lub zintensyfikować aby przynosiła wyższe dochody. Umorzenie w tym wypadku stałoby także w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Decyzja o umorzeniu składek jest decyzją uznaniową i wszystkie przesłanki umorzenia należności z tytułu składek powinny być zatem rozpatrywane nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno-finansowej skarżącej, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych.
Reasumując Sąd stwierdził, iż organ ZUS dokonując koniecznych ustaleń w niniejszej sprawie (za pomocą postępowania dowodowego), nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oraz że dokonanej przez organ ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji uznaniowej spełnia wymogi prawem nakazane, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Podnoszone przez skarżącą zarzuty nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do podważenia rozstrzygnięcia podjętego przez organ ZUS w niniejszej sprawie. Jak wskazano wyżej Skarżąca nie kwestionował ustaleń faktycznych i nie podnosił zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a jedynie wskazywała na iracjonalność obciążania składką na ubezpieczenie zdrowotne każdego osiąganego dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej i to niezależnie od jego wysokości. Polemizowała z oceną faktów dokonaną przez organy ZUS w zakresie możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych uznając, że ustalone przez organy minimum nie odpowiada rzeczywistości i obiektywnemu określeniu katalogu podstawowych potrzeb życiowych, które u każdego człowieka są inne. W jej przypadku do takiego minimum należy zakup gazet czy biletów do kina i teatru. Ocena ta jednak, w przekonaniu Sądu, została dokonana po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy i nie można jej zarzucić dowolności.
Należy także wyjaśnić, że organ wydając decyzję uwzględnia sytuację majątkową wnioskodawcy na dzień jej wydania, stąd organ obniżył wysokość osiąganych dochodów o kwotę zajęcia egzekucyjnego. Wszystkie okoliczności (pogarszające sytuację majątkową i rodzinną), które zaistniały i zaistnieją po tej dacie nie mogły mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji przez Sąd, w tym orzeczenie ETS, które może być skuteczne w postępowaniu o objęciu skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym i ustaleniu wysokości tego obciążenia. Mogą też wywrzeć oczekiwany przez skarżącą efekt w kolejnym postępowaniu, które może w każdej chwili zainicjować złożeniem nowego wniosku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło