III SA/Gl 235/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w przedmiocie opłaty paliwowej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 4 lutego 2016 r. J. K. reprezentowany przez adwokata Z. W. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że organ egzekucyjny zablokował jego wszystkie rachunki bankowe przez co doprowadził go do problemów z jego płynnością finansową. Jednocześnie wskazał, że z uwagi na ilość toczących się spraw, konieczne są znaczne środki finansowe, którymi jednak skarżący nie dysponuje. Z przedłożonego formularza PPF wynika, iż skarżący pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym ze swoją żoną K. Z. Na dochód wspólnego gospodarstwa skarżącego składają się dochody obojga małżonków z odrębnie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że dochód z jego działalności zamyka się miesięcznie w kwocie 2.500 zł netto, natomiast dochód jego żony zamyka się w kwocie 1.500 zł netto miesięcznie. Jednocześnie stałe wydatki wspólnego gospodarstwa domowego wynosić mają wg oświadczenia strony w sumie 3.200 zł (opłaty za prąd, gaz, podatki, pożyczki i koszty leczenia). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 marca 2016 r. skarżący nadesłał następujące dokumenty: wyciągi z rachunków bankowych: zarówno firmowych (swojej firmy i firmy żony) za okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 stycznia 2016 r. oraz ich wspólny rachunek bankowy (prywatny); zeznanie podatkowe PIT-36L z 2014 r. wnioskodawcy i jego żony; deklaracje VAT–7 za okres od czerwca 2015 r. do grudnia 2015 r.; ewidencję środków trwałych przedsiębiorstwa wnioskodawcy wg stanu na dzień 23 lutego 2016 r.; raport kasowy firmy wnioskodawcy za okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 10 stycznia 2016 r.; księga przychodów i rozchodów firmy wnioskodawcy – dziennik główny za okres od dnia 1 września 2015 r. do dnia 30 września 2015 r.; deklaracje VAT–7 za okres od lipca 2015 r. do grudnia 2015 r. firmy żony skarżącego oraz księga przychodów i rozchodów firmy żony wnioskodawcy – raport za 2015 r. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uznał bowiem, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący by znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący pismem z dnia 4 maja 2016 r. wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że referendarz sądowy nie uwzględnił faktu, że przed tutejszym Sądem toczy się kilkanaście postępowań dotyczących wymiaru podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej, których stroną jest skarżący. W sprawach tych organ egzekucyjny zablokował wszystkie rachunki bankowe skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do utraty jego płynności finansowej. Skarżący wskazał również, iż zamieszkuje wraz z żoną, matką i synem. Syn jest pełnoletni, studiuje i pozostaje na utrzymaniu rodziców zarówno w zakresie zaspokajania niezbędnych potrzeb jak i wszelkich zobowiązań wynikających z podjęcia przez niego studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej zwana p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią tego przepisu rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponieważ sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze powyższe Sąd stanął na stanowisku, iż złożony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podziela zatem stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywający, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków - art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić, odnosi się do wnioskodawcy, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo przyjął, że brak jest podstaw aby twierdzić, że działalność skarżącego jest nierentowna. Wskazać bowiem należy, że działalność gospodarcza skarżącego wykazuje obecnie relatywnie wysoki obrót, który jest jednocześnie stały i regularny (vide: zeznania podatkowe PIT-36L za 2014 r., gdzie wykazano przychód rzędu 7.862.249,87 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód w kwocie 302.100,05 zł). Z analizy deklaracji VAT-7 wynika, że podatek należny zamyka się w łącznej kwocie od 243.654 zł (grudzień 2015 r.) do 405.495 zł (czerwiec 2015 r.). Brak deklaracji za dalsze miesiące (styczeń 2016 r. i luty 2016 r.) Obrót, co istotne, nie wskazuje na przychód osiągany z tej działalności, lecz na jej zakres i częstotliwość. Analizując dane wynikające z deklaracji VAT – 7, brak jest podstaw do stwierdzenia, że działalność wnioskodawcy nie wykazuje prężności i dynamizmu. Ta sama uwaga dotyczy obrotu wykazywanego przez działalność gospodarczą prowadzoną przez żonę wnioskodawcy, choć odpowiednie wartości są o wiele mniejsze. Obrót osiągany jednak w firmie żony wnioskodawcy wykazuje również cechę stałości i regularności. Z analizy raportów kasowych firmy wnioskodawcy wynika, że wnioskodawca dokonuje w sposób regularny relatywnie wysokich wpłat własnych do kasy firmy. Przykładowo: 15.000 zł i 8.430 zł (2 listopada 2015 r.); 12.000 zł (3 listopada 2015 r.); 11.367 zł (6 listopada 2015 r.); 8.470 zł i 15.000 zł (7 listopada 2015 r.). Jest to jedynie przykładowe wyliczenie większych kwot, które wpłynęły do kasy spółki jako wpłata własna w pierwszej dekadzie listopada 2015 r. Łączna suma tych przykładowo wymienionych wpłat własnych w pierwszej dekadzie listopada 2015 r. przekracza kwotę 70.000 zł. Z analizy raportu kasowego firmy skarżącego wynika, że w pozostałych okresach także dokonywane są przez skarżącego wpłaty własne z taką samą częstotliwością, oraz w takich kwotach. Wynika z tego, że wnioskodawca posiada dostęp do gotówki w relatywnie znacznym rozmiarze. Nie należy oczywiście tracić z pola widzenia faktu, że z kasy spółki wypłacane są również środki finansowe, ponieważ dokonywane są także i operacje obciążeniowe (np. wynagrodzenia dla pracowników skarżącego, czy zapłata faktur za zakup paliwa). Nie zmienia to jednak faktu, że wnioskodawca operuje na co dzień relatywnie wysokimi kwotami pieniężnymi. A stan kasy spółki jest zrównoważony i wykazuje płynność, analiza raportu kasowego nie wykazuje de facto przewagi operacji obciążeniowych nad uznaniowymi oraz, co istotne, w kasie firmy nie występuje saldo ujemne. W tej sytuacji powoływanie się na blokadę posiadanych rachunków bankowych nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Podkreślić również należy, że skarżący nie wykazał w sposób przejrzysty całokształtu swojego stanu majątkowego oraz nie zastosował się do wezwania referendarza sądowego z dnia 30 marca 2016 r. Żądanych dokumentów skarżący nie nadesłał także na etapie wnoszenia sprzeciwu. Skarżący nie przedłożył bowiem zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem wskazanym na druku formularza PPF, jako miejsce jego zamieszkania. Z formularza tego wynika, że skarżący wspólne gospodarstwo domowe prowadzi jedynie z żoną. Natomiast w sprzeciwie wskazał, iż zamieszkuje wraz z żoną, matką i synem. W żaden sposób nie dokumentując tego faktu. Należy przy tym zauważyć, że kwestia ta jest istotna w aspekcie badania przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie wykazał również ani nie uprawdopodobnił faktu zaciągnięcia jakichkolwiek pożyczek, pomimo zawartego w rubryce 11 druku PPF oświadczenia, iż takowe zobowiązania posiada. Do Sądu nie nadesłano żadnych dokumentów, które wskazywałyby na to, iż skarżący spłaca jakiekolwiek zobowiązania finansowe, np. z tytułu zaciągniętych kredytów, czy też pożyczek. Skarżący nie udokumentował także wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie, ograniczając się jedynie do podania łącznej kwoty 3.200 zł. Nie jest zatem możliwe porównanie wysokości ponoszonych wydatków z uzyskiwanymi dochodami. Zgodzić zatem należy się z oceną dokonaną przez referendarza sądowego, że w świetle powyższych dany skarżący jest w stanie wygospodarować środki na koszty w niniejszej sprawie, tym bardziej, że wpis od skargi na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie wynosi 100 złotych. Jest to zarazem minimalna w ogóle wysokość wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Konstatacja ta pozostaje również aktualna, przy uwzględnieniu, że obecnie toczy się równolegle łącznie kolejnych dziewięć postępowań sądowoadministracyjnych (III SA/Gl 235-243/16) w których stronę skarżącą obciąża obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi w tej samej kwocie. W efekcie brak kompletnych danych uniemożliwił zbadanie, czy sytuacja majątkowa skarżącego wypełnia przesłanki, których zaistnienie skutkowałoby uwzględnieniem jego wniosku i przyznaniem mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.