III SA/Gl 2366/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., strona reprezentowana w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, zawarła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na uregulowanie kosztów sądowych bez uszczerbku wykonywanej działalności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie [...] zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi [...] zł (z zaznaczeniem: "zakup gruntu – umowa warunkowa sprzedaży"), a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-)[...] zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada trzy rachunki bankowe w [...]. Stan tych rachunków przedstawiał się na dzień 31 grudnia 2015 r. następująco: [...] zł (wartość środków w walucie polskiej zgromadzonych na rachunku w walucie USD); [...] zł (wartość środków w walucie polskiej zgromadzonych na rachunku w walucie EURO). Natomiast na rachunku prowadzonym w walucie polskiej (PLN) zgromadzone środki zamykają się w kwocie [...] zł. Jednocześnie w rubryce nr 10 druku urzędowego formularza PPPr: "inne dane dotyczące majątku (w tym stan środków w kasie podmiotu), dochodów oraz zobowiązania i wydatki podmiotu" – wnioskodawca złożył następujące oświadczenie: na dzień 31 grudnia 2015 r. stan dostępnych spółce środków pieniężnych zdeponowanych łącznie na rachunkach i w kasie spółki wynosi [...] zł; zobowiązania wynoszą [...] zł; natomiast należności zamykają się w łącznej kwocie [...] zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca spółka nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy i to już na etapie analizowania jej oświadczeń zawartych na druku urzędowego formularza PPPr. Na początku rozważań, należy stwierdzić, że referendarz sądowy nie jest podmiotem kompetentnym do ustalania wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej. Jednak z oświadczenia wnioskodawcy, złożonego na druku formularza PPPr wynika, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi w przedmiotowej sprawie [...] zł. W tym przypadku, pobiera się wpis stosunkowy od skargi. W niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi wyniesie [...] zł. Wpis ten obliczony został zgodnie z regulacją zawartą w § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym. Faktem jest, że kwota wpisu sądowego od skargi przyjęta na użytek niniejszego postępowania wpadkowego jest wysoka. Jednakże już z samego oświadczenia zawartego na druku urzędowego formularza PPPr wynika, że skarżąca spółka posiada środki pieniężne – w kasie spółki i na rachunkach bankowych – w łącznej kwocie [...] zł. Spółka dysponuje więc żywą gotówką, w relatywnie bardzo wysokiej kwocie, wg stanu na dzień 31 grudnia 2015 r. Wynika z tego, że w realnym zasięgu wnioskodawcy znajduje się uiszczenie kwoty pieniężnej tytułem wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, ponieważ wnioskodawca posiada środki finansowe, które ogółem przekraczają wysokość wpisu sądowego od skargi w tej sprawie ponad jedenastokrotnie. W takiej sytuacji, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wystarczy poprzestać jedynie na samym oświadczeniu wnioskodawcy i zbędne jest wzywanie go o przedstawianie materiału źródłowego, w tym: wydruku z raportu kasowego, czy też wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zgodnie z oświadczeniem samej wnioskującej spółki, uiszczenie takiej kwoty tytułem wpisu sądowego od skargi znajduje się w realnych granicach jej możliwości finansowych. Wnioskodawca powinien więc uiścić wpis sądowy od skargi w tej sprawie, ponieważ, jak sam oświadczył, dysponuje żywą gotówką, jedenastokrotnie przekraczającą kwotę wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie. Na marginesie stwierdzić należy, że z oświadczeń spółki, zawartych na druku urzędowego formularza wynika, że posiada ona również zobowiązania, które wg jej oświadczenia stanowią kwotę [...] zł. Należy jednak stwierdzić, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania przed sądem administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.