III SA/Gl 2366/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 października 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 października 2016 r. A Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej zwana A Sp. z o.o. lub Spółką) reprezentowana przez adwokata A. K. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od opisanej skargi Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek Spółka w przedłożonym urzędowym formularzu PPPr wskazała, iż jej kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie (-) 11.574.001,39 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 83.000 zł, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-) 1.223.801,95 zł. Nadto Spółka podniosła, że posiada rachunki bankowe w B oraz C, których stan na dzień 13 października 2016 r. wynosił: 0,00 zł (wartość środków w walucie polskiej zgromadzonych na rachunkach w walucie USD); 0,00 zł (wartość środków w walucie polskiej zgromadzonych na rachunkach w walucie EURO). Natomiast na rachunku prowadzonym w walucie polskiej (PLN) zgromadzone środki zamykają się w kwocie -26,63 zł (B) oraz – 265,23 zł (C). Do akt dołączono również postanowienie Sądu Rejonowego w C. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...]r., sygn. akt: [...], odmawiające uwzględnienia wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej skarżącej spółki oraz zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia [...]r. w sprawie o sygn. akt: [...] oddalające wniosek o głoszenie upadłości wnioskodawcy. Pismem z dnia 3 października 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy (bądź dokument wystawiony przez bank i potwierdzający fakt likwidacji rachunków bankowych) oraz raport kasowy spółki, obrazujący stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca i deklaracje VAT składane w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na to wezwanie, do akt nadesłano: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r.; deklaracje VAT-7 za okres od czerwca 2016 r. do sierpnia 2016 r. oraz oświadczenia w przedmiocie salda na rachunkach bankowych Spółki. Pełnomocnik spółki oświadczył, że w grudniu 2015 r. Spółka zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej i nie dokonuje żadnych operacji na tych rachunkach. Wyjaśnił, że z tego samego powodu spółka nie prowadzi raportów kasowych. Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 7 listopada 2016 r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata A. K. złożyła sprzeciw od postanowienia z dnia 26 października 2016 r., gdzie podniosła, iż okoliczność zaniechania działalności gospodarczej przez Spółkę nie została wzięta pod uwagę, a stan majątkowy spółki A nie zmienił się od kilku lat, co zdaniem pełnomocnika wskazuje, że ustalenia sądu upadłościowego są aktualne. Do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że A Sp. z o.o., składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku złożonego przez Spółkę, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem A Sp. z o.o. nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W samym sprzeciwie zawarta jest jedynie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. Polemika ta sprowadzała się de facto do jednego wniosku, zgodnie z którym, zdaniem pełnomocnika Spółki ustalenia poczynione przez sąd upadłościowy oraz zaniechanie przez Spółkę prowadzenia działalności gospodarczej są wystarczającymi przesłankami do przyznania jej prawa pomocy. Podkreślić należy, iż do sprzeciwu nie załączono żadnych dokumentów. W rozpatrywanej sprawie Spółka we wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPPr wskazała, iż jej kapitał zakładowy zamyka się w kwocie (-) 11.574.001,39 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 83.000 zł, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-) 1.223.801,95 zł. Opierając się na przestawionych oświadczeniach Spółki referendarz sądowy trafnie stwierdził, iż A Sp. z o.o. reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru, nie przedłożyła całokształtu materiału źródłowego, który pozwoliłby na dokonanie analizy jego rzeczywistego aktualnego stanu majątkowego. W efekcie brak jest podstaw do nie budzącego żadnych wątpliwości rozstrzygnięcia wniosku. Brak podstaw do jego całkowitego bądź też częściowego uwzględnienia, gdyż nie wykazano, że wnioskująca spółka nie posiada aktualnie środków pieniężnych, które pozwoliłyby na uiszczenie chociażby drobnej części wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, iż z przedłożonego zeznania podatkowego CIT-8 za 2015 r., z którego wynika, że Spółka osiągnęła w ubiegłym roku podatkowym przychód w kwocie 6.613.573,16 zł, a koszty uzyskania tego przychodu zamykają się kwocie 7.882.689,86 zł, co spowodowało stratę (-) 1.269.116,70 zł. Wskazaną stratę nie należy automatycznie utożsamiać z nierentownością firmy, albowiem stwierdzić trzeba, że jest ona wynikiem wysokości ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. Nadto Spółka pomimo wyraźnego wezwania referendarza sądowego z dnia 3 października 2016 r. spółka nie nadesłała do akt sprawy raportu kasowego, ani wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Sąd w ślad za referendarzem stwierdził, że jeżeli rzeczywiście nie ma w kasie spółki środków pieniężnych, to właśnie raport kasowy obrazuje ten fakt w sposób wiarygodny i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, a samo oświadczenie przedsiębiorcy o braku środków w kasie spółki nie zastępuje tego dokumentu do którego przedłożenia Spółka została zobowiązana. Za niewystarczające do ustalenia rzeczywistego aktualnego stanu majątkowego A Sp. z o.o. uznać należy także oświadczenia o stanie środków zgromadzonych na rachunkach bankowych spółki. Opisane oświadczenia nie są wystarczające, ponieważ miarodajne byłyby jedynie odpowiednie wyciągi z tych rachunków, bądź stosowne zaświadczenia wydane przez banki. Podkreślić trzeba, że do przedłożenie takich dokumentów Spółka została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 3 października 2016. Zaakcentować należy również, iż z deklaracji VAT-7 nadesłanych do akt sprawy (dotyczących okresu od czerwca do sierpnia 2016 r.) wynika, że spółka faktycznie nie wykazuje obrotu, przy czym na deklaracjach widnieje kwota 9.824 zł – jako kwota stanowiąca nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. Opisana sytuacja nie może jednak przesądzać o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, chociażby w drobnej części, albowiem Spółka nie zdołała wykazać, że nie dysponuje żadnymi realnymi środkami pieniężnymi. Należy podkreślić także, iż koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak na wstępie.