III SA/Gl 239/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi B.C. na postanowienie Wojewody z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] , po rozpoznaniu zażalenia B.C., utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] r. w sprawie uznania zarzutu za bezzasadny na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], obejmującego należność z tytułu mandatu karnego kredytowanego nr [...]. W podstawie prawnej powołał art. 123, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 34 § 1, § 2 i art. 17 § 1 a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr229, poz. 1954, ze zm.) w związku z art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] r. B.C. została ukarana mandatem karnym kredytowanym nr [...], na kwotę [...] zł. Wobec braku dobrowolnej zapłaty grzywny, wystawiono tytuł wykonawczy o nr [...], celem przymusowego ściągnięcia należności w postępowaniu egzekucyjnym. Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. przekazał wierzycielowi zarzut B.C. na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., jako organ nakładający sporny mandat, w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego poinformował, iż w związku z ujawnionymi uchybieniami w "A" w R. , w dniu [...] r. dwie osoby: Dyrektor – B.C. oraz Pielęgniarka epidemiologiczna – H.J, zostały ukarane mandatami karnymi kredytowanymi. B.C. potwierdziła własnym podpisem przyjęcie mandatu, następnie odmówiła jego fizycznego odbioru. Z kolei H.J. odmówiła potwierdzenia własnoręcznym podpisem przyjęcia mandatu. W związku z powyższym w protokole kontroli sanitarnej znalazł się zapis, że obie ukarane odmówiły przyjęcia mandatu. W tym stanie rzeczy postanowieniem z dnia [...] r. zgłoszony zarzut uznano za bezzasadny. W uzasadnieniu powołano się na treść art. 98 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, z którego wynika, że mandat staje się prawomocny w momencie pokwitowania jego odbioru przez sprawcę i podlega wykonaniu. B.C. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i uznanie zarzutu za uzasadniony, akcentując, że nie doszło do skutecznego doręczenia mandatu, albowiem odwołała swoje oświadczenie woli, dlatego skierowanie mandatu do egzekucji narusza art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy własne rozstrzygnięcie przytaczając dotychczasową argumentację w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zwrot kosztów postępowania w sprawie. Zaakcentowała, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ dokonał wnikliwej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wskazała, że przyjęcie mandatu, czy odmowa jego przyjęcia jest oświadczeniem woli i w tym przypadku pomocniczo zastosowanie znajduje treść art. 61 Kodeksu cywilnego. Podkreśliła, że podpisanie mandatu nie jest tożsame z jego przyjęciem, wobec jednocześnie złożonego oświadczenia o odmowie jego przyjęcia. Stwierdziła, że tak rozumieli też ten fakt pracownicy organu, gdyż w protokole kontroli sanitarnej z dnia [...] roku, stwierdzili, że "odmówiono przyjęcia mandatów" i mandat zabrali. W tym stanie rzeczy skierowanie mandatu do egzekucji było pozbawione podstawy prawnej i w rozumieniu art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazała też, że przepis art. 100 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia ma zastosowanie tylko w przypadku skutecznego doręczenia mandatu i nałożenia grzywny, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca zaakcentowała, że nałożono grzywnę bez podstawy prawnej, która wbrew obowiązującym przepisom nie wynikała pierwotnie z treści mandatu. Zwróciła uwagę, że cofnęła ona oświadczenie woli - nie zaś odmówiła fizycznego przyjęcia mandatu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu ponownie podkreślił, że skarżąca podpisując mandat potwierdziła jego przyjęcie i wyraziła zgodę na uiszczenie należności w terminie 7 dni od daty jego nałożenia. Odmowa fizycznego przyjęcia mandatu jest prawnie nieskuteczna i bez znaczenia dla sprawy. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze. Nadto oświadczył, że skarżąca nie uruchomiła procedury związanej z anulowaniem mandatu, ponieważ druk wypełnionego mandatu został zabrany. Dopiero po dwóch tygodniach od daty wystawienia mandatu uruchomiono procedurę egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. W ramach tak przeprowadzonego badania sprawy skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonego zarzutu wydane w oparciu o art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W podstawie prawnej organ przywołał art. 17 § 1a ustawy, z którego wynika, że do zażaleń na postanowienia w sprawie stanowiska wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 K.p.a. W myśl tego przepisu od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z treści tych przepisów wynika, że zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z [...] r. stało się ostateczne i na mocy art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a. podlega ono kontroli sądu administracyjnego. Przypomnieć też trzeba, że zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zaznaczyć wypada, że zobowiązany wnosząc zarzut winien okazać dowody, iż obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo, że wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn, np. z powodu przedawnienia, umorzenia, stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek. Odnosząc to do rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że B.C. wniosła zarzut nieistnienia obowiązku, z uwagi na jego niepowstanie, jednakże nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów. Dowodem takim nie może być podnoszona przez skarżącą teza, że pokwitowanie przyjęcia mandatu jest oświadczeniem woli, które w każdej chwili można odwołać zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego. Strona wskazuje, że niezwłocznie po pokwitowaniu przyjęcia mandatu takie oświadczenie woli odwołujące pokwitowanie odbioru mandatu złożyła i że zostało ono przyjęte przez funkcjonariuszy, o czym świadczy fakt, że nie doręczono jej mandatu i umieszczono adnotację na sporządzonym protokole kontroli o odmowie przyjęcia mandatu. Takie stanowisko nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Zauważyć trzeba, że mandat karny kredytowany został skarżącej nałożony w trybie art. 95 § 1 i art. 96 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. Nr 106, poz. 1148). Ustawa ta w Rozdziale 17 "Postępowanie mandatowe" w przepisach od art. 95 do art. 102 zawiera kompletną regulację z zakresu nakładania grzywny w drodze mandatu karnego. Nie zawiera ona żadnych odesłań do prawa cywilnego. Dlatego też przepisu art. 61 Kodeksu cywilnego nie można stosować posiłkowo do postępowania mandatowego. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 98 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru, który staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Z kolei w art. 101 tej ustawy wskazano, że prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. (§ 1). Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. (§ 2). Z treści przywołanych przepisów wynika, że nie można przed sądem administracyjnym kwestionować prawomocnego mandatu karnego w oparciu o złożone oświadczenie woli o odwołaniu swojego podpisu, gdyż takiego uregulowania ustawa nie przewiduje. Sąd Administracyjny nie jest również uprawniony do rozstrzygania jakie skutki prawne dla zobowiązanego ma fakt, iż po podpisaniu mandatu strona odmawia jego fizycznego przyjęcia. Te kwestie rozstrzygać może tylko właściwy sąd powszechny. Sąd Administracyjny badając skargę na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, stwierdził, że mandat kredytowany będący podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego, został sporządzony prawidłowo na blankiecie mandatu karnego, gdzie wypełniono wszystkie rubryki i wskazano, że podstawą wystawienia mandatu jest wykroczenie z art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 1384). Sąd zauważył, że nie wpisano nazwy ustawy, na podstawie której nałożono mandat, jednakże nie jest błąd powodujący nieważność mandatu, gdyż ustawę zidentyfikowano w sposób dostateczny do sprawdzenia, że chodzi o ustawę z 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych. Przywołano też art. 13 ust. 1 tej ustawy, który wskazuje, że: "Użytkownicy nieruchomości obowiązani są utrzymywać je w stanie sanitarnym nienaruszającym wymagań higienicznych i zdrowotnych, w tym w szczególności niestwarzającym zagrożenia przeniesienia chorób zakaźnych i zakażeń." W związku z faktem, że mandat nałożono z uwagi na "Brak zapewnienia właściwych warunków higienicznych dla pacjentów", uznać należy, że rubrykę opis i kwalifikacja prawna wykroczenia wypełniono należycie. Mandat zawiera też, jak już wcześniej podnoszono, podpis zobowiązanego. Sporny mandat istnieje w obrocie prawnym i stanowi podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji. W tym stanie rzeczy nie można czynić wierzycielowi zarzutu, że kierując mandat do postępowania egzekucyjnego w administracji naruszył art. 100 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Na zakończenie wskazać należy, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jak słusznie podnosi strona, jest dość lakoniczne, jednakże zawiera ono podstawowe elementy przewidziane w art. 107 § 3 K.p.a., dlatego też nie można postawić zarzutu, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.