III SA/Gl 239/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (decyzja wydana w trybie wznowieniowym) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2012 r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W motywach powyższego podał, iż zamieszkuje wspólnie z matką. Nie posiada żadnego majątku, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Natomiast jego miesięczne dochody z tytułu umowy o pracę wynoszą 142,44 zł netto. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 10 lutego 2012 r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zaświadczenia zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w podanym w rubryce nr 2.1 miejscu zamieszkania; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych kto jest właścicielem mieszkania przy ul. [...]w K., jaka jest jego powierzchnia, a nadto kto pokrywa koszty jego utrzymania i w jakiej wysokości (w tym celu należało nadesłać odpisy bądź kserokopie rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, wodę, gaz, energię elektryczną, telefon itp.); - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny wnioskodawcy (w przypadku pozostawania w związku małżeńskim należało nadesłać stosowne dokumenty źródłowe wskazujące na posiadany przez żonę majątek, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmioty o wartości powyżej 3000 euro, a także źródła i wysokość uzyskiwanych przez żonę dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku rozwiązania małżeństwa należało przedstawić stosowne orzeczenie wydane w tym przedmiocie); - nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie odpisu bądź kserokopii składanego za 2011 r. zeznania podatkowego, a jeżeli to nie zostało jeszcze złożone to za 2010 r. lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości wszystkich osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych wskazujących na posiadany przez matkę wnioskodawcy majątek, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmioty o wartości powyżej 3000 euro, a także źródła i wysokość uzyskiwanych przez matkę dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy. Do dnia dzisiejszego wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, iż użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący działający przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego uchylił się od wykonania wezwania z dnia 10 lutego 2012 r. Stąd weryfikacja złożonego oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego matki, spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że przedstawione w treści formularza informacje odnoszące się do stanu cywilnego wnioskodawcy, źródeł dochodu i ponoszonych wydatków nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.