III SA/Gl 2398/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na ww. decyzję strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru, w osobie doradcy podatkowego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie posiada majątku oraz nie dysponuje gotówką do pokrycia kosztów sądowych. Podkreśliła, że niezależnie od tego, urząd skarbowy rozpoczął egzekucję podatku VAT. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi on dwuosobowe gospodarstwo domowe razem ze swoją żoną M. G. Na dochód wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy składają się świadczenia emerytalne: wnioskodawcy – w kwocie 1.800 zł netto oraz jego żony – w kwocie 1.160 zł netto. Z oświadczenia skarżącego o majątku wynika, że strona nie posiada żadnego majątku ruchomego, żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 29 stycznia 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym wyciągi z rachunków bankowych wnioskodawcy i jego małżonki oraz wykazanie prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik procesowy wnioskodawcy otrzymał to wezwanie w dniu 8 lutego 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. W odpowiedzi na to wezwanie, pełnomocnik strony nadesłał pismo procesowe z dnia 15 lutego 2016 r., w którym wniósł o przedłużenie terminu i zakreślenie nowego terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W piśmie tym stwierdził jednocześnie, że w załączeniu przesyła dokumenty, jakie "udało się w chwili obecnej uzyskać od wnioskodawcy." Jedynym nadesłanym dokumentem był wydruk komputerowy obrazujący wpływ na rachunek bankowy świadczeń emerytalnych. Wydruk powyższy obrazował tylko i wyłącznie jedną operację na miesiąc – wpływ świadczenia w dniu 23 grudnia 2015 r. i w dniu 22 stycznia 2016 r. Wniosek o przedłużenie terminu został uwzględniony przez referendarza sądowego zarządzeniem z dnia 18 lutego 2016 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 25 lutego 2016 r. – zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej to zarządzenie znajduje się w aktach sądowych sprawy). W dniu 4 marca 2016 r. wpłynęło do akt sprawy pismo procesowe pełnomocnika wnioskodawcy zawierające kolejny wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kolejny, drugi już wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia żądania przedłużenia terminu. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia powyższego wniosku. W efekcie do dnia dzisiejszego nie wpłynęły do akt materiały źródłowe, o które wnioskodawca był wzywany. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku P. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczących sytuacji materialnej strony, zawierających przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd, jak również referendarz sądowy rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy na druku urzędowego formularza PPF i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Skarżący w ogóle nie wykazał jaki jest jego aktualny, obecny stan majątkowy. Jedynym dokumentem, który został nadesłany do akt sprawy jest wydruk komputerowy obrazujący "szczegóły operacji" – obrazujący wpływ świadczenia z ZUS na rachunek bankowy: z dnia 23 grudnia 2015 r. – w kwocie 1.894,92 zł (saldo po operacji 1.945,16 zł) oraz z dnia 22 stycznia 2016 r. – w kwocie 1.894,92 zł (saldo po operacji 1.901,33 zł). Z dokumentu tego wynika wysokość świadczenia emerytalnego wpływającego na rachunek bankowy, nie jest jednak określone kto jest odbiorcą tego świadczenia. Jest to tylko jedno świadczenie emerytalne – można jedynie wnioskować, że jest to emerytura skarżącego. Brak natomiast innych dokumentów. Nie wykazano wysokości świadczenia emerytalnego pobieranego przez żonę wnioskodawcy. Brak jest w aktach sprawy zeznań podatkowych składanych przez małżonków G., brak wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonywane na nich w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Brak w aktach również dokumentów wskazujących na fakt prowadzenia w stosunku do wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Nie nadesłano również do akt sprawy rachunków wskazujących koszty związane z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego strony – potwierdzeń wysokości opłat uiszczanych za media, czy też opłat za żywność, lekarstwa itp. Co istotne brak jest nawet jakiegokolwiek oświadczenia w powyższych kwestiach, szczególnie odnośnie rachunków bankowych oraz regularnych, miesięcznych kosztów utrzymania. W ocenie rozpoznającego wniosek brak było podstaw do tego, aby uwzględnić kolejny wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia i uprawdopodobnienia oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W kolejnym wniosku nie zawarto żadnego uzasadnienia kolejnego przedłużenia terminu. Do akt sprawy tymczasem wpłynął jedynie wyżej już opisany wydruk z rachunku bankowego, obrazujący wpływ świadczenia z ZUS. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie dysponuje wystarczającymi danymi wskazującymi na łączny dochód małżonków G., brak jest również jakichkolwiek informacji o ich obciążeniach finansowych (np. wysokości opłat za media, czy żywność). Do tej pory nie wpłynęły żadne materiały informujące o ww. danych. Tymczasem podstawą rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest analiza i zważenie dochodów wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy oraz wydatków. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.