III SA/Gl 240/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora S. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych, w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: ustanowić adwokata dla skarżącego; Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 maja 2009 r., W. D. został w niniejszej sprawie zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Następnie, to jest wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 15 lipca 2009 r. do Sądu wyżej wymieniony złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W taki sam sposób oznaczył swoje żądanie, na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nadesłał w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] r. W uzasadnieniu podał, że utrzymuje się wyłącznie z prowadzonej działalności rolniczej. Posiadane przezeń gospodarstwo rolne jest przy tym niedochodowe, a przyczyną tego stanu rzeczy są niskie ceny skupu produktów rolnych przy znacznych kosztach, jakie wiążą się z jego prowadzeniem. Skarżący dodał, iż wspomniane gospodarstwo rolne obejmuje powierzchnię [...] ha, z czego jednak obszar [...] ha jest przedmiotem współwłasności. W tym miejscu skarżący podniósł, że jego sytuacja majątkowa nie poprawiła się od czasu, kiedy został zwolniony od kosztów sądowych (to jest od maja bieżącego roku). Z informacji zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika nadto, że skarżący gospodaruje samotnie, zaś jedyną nieruchomością, którą posiada - oprócz gospodarstwa rolnego - jest dom o powierzchni [...] m2. W. D. oświadczył również, że nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Z uwagi na stosunkowo krótki okres upływający od wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, należało oprzeć się także na poprzednio złożonym przez skarżącego materiale dowodowym. Mianowicie, w toku wcześniejszego postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 maja 2009 r. W. D. dostarczył faktury dokumentujące dokonaną przezeń sprzedaż [...] (około [...] zł miesięcznie), dwie decyzje organu gminy w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego (z tytułu podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości) na kwotę ogółem [...] zł, potwierdzenie zapłaty składki na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...] zł (należność za kwartał) i czynszu dzierżawnego w kwocie [...] zł. Nadto skarżący przedłożył między innymi rachunki wystawione za naprawę [...] (kwota [...] zł), za energię elektryczną ([...] zł należność za dwa miesiące), za wodę ([...] zł) oraz dokument "[...]" dotyczący nawozów sztucznych zakupionych przezeń w [...] r. za kwotę [...] zł. Wnioskodawca przedstawił również pismo organu podatkowego stwierdzające, że nie złożył zeznań podatkowych za lata [...] i [...], oraz wyciągi z rachunku bankowego za [...] i [...] r., z których wynika między innymi to, że w dniu [...] r. na jego rachunek wpłynęła kwota [...] zł tytułem płatności obszarowej, która znacznie przekroczyła kwoty składające się na wypłaty z rachunku oraz, że wypłaty z tego konta dokonała także inna osoba – A. K. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku W. D. należy w pierwszej kolejności przywołać zasady wynikające z art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do ich brzmienia, przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 §2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest tu wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu trzeba raz jeszcze zaznaczyć, że mocą wcześniejszego postanowienia referendarza sądowego, wydanego w dniu 13 maja 2009 r., skarżący został już w niniejszej sprawie zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że wniosek W. D. o ustanowienie adwokata należało rozpoznać stosując przesłankę określoną w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla skarżącego w przypadku, gdy jest on już w sprawie zwolniony od kosztów sądowych poskutkowałoby bowiem sytuacją, w której skorzystałby on faktycznie z całkowitego zakresu prawa pomocy (to jest obejmującego zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie zastępcy procesowego). Dokonana w tym kontekście ocena sytuacji materialnej W. D. doprowadziła do konkluzji, że spełnił on wymóg warunkujący uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczenia skarżącego wynika bowiem, że nie posiada on żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku, natomiast osiągany przezeń dochód nie pozwala na poczynienie w zasadzie jakichkolwiek oszczędności. Odnośnie wątpliwości powstałych przy rozpoznaniu pierwszego wniosku o prawo pomocy (vide: uzasadnienie postanowienia referendarza sądowego dnia 13 maja 2009 r.) trzeba stwierdzić, że skarżący wyjaśnił niejasność co do kręgu osób korzystających z jego rachunku bankowego. W formularzu wniosku o prawo pomocy wyjaśnił bowiem, że dostęp do jego konta ma także jego siostrzenica A. K. Oddział banku znajduje się w C., a on sam z uwagi na czasochłonną pracę w gospodarstwie rolnym nie ma możliwości jego regularnego odwiedzania i dlatego do operacji bankowych upoważnił swoją siostrzenicę, która - co podkreślił - nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z kolei ustosunkowując się do faktu otrzymania przez skarżącego w dniu [...] r. przelewu należności z tytułu płatności obszarowych, uznano za wiarygodne, że wysokie koszty prowadzonej przezeń działalności rolniczej mogły pochłonąć tę kwotę. Dość w tym miejscu wspomnieć, iż przedłożone w toku postępowania dokumenty źródłowe potwierdzają, że wnioskodawca na sam tylko zakup nawozów sztucznych oraz na naprawę sprzętu rolniczego wydatkował odpowiednio kwoty: [...] zł (w [...] r.) oraz [...] zł (w [...] r.). W świetle powyższego podnieść przyjdzie, że koszty, jakie wiążą się z opłaceniem udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika przekraczają jego możliwości płatnicze. W konsekwencji uznano, iż spełnił on przesłankę, o której mowa w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego ustanowiono dla niego adwokata działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.