III SA/Gl 2402/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi A Spółki jawnej R. P., H. P., T. S. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2016 r., 2. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od koszów sądowych w zakresie każdorazowej opłaty przekraczającej kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych), 3. odmówić prawa pomocy w pozostałej części. Wnioskiem zawartym w skardze skarżąca spółka, działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego motywach wyjaśniła, że trudna sytuacja finansowa skarżącej spowodowana jest opóźnieniami w płatnościach kontrahentów, które dotyczą kilkunastu miesięcy. Dodatkowo Urząd Skarbowy w C. wstrzymał jej zwrot podatku VAT w wyniku czego utraciła płynność finansową. W chwili obecnej nie ma możliwości regulować bieżących i zaległych należności. Konsekwencją powyższego jest wszczęcie przeciwko skarżącej spółce postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę kilku milionów złotych. Posiada bowiem zaciągnięte kredyty w "A" S.A. w wysokości [...] zł oraz [...] zł, których nie spłaca. Odsetki karne na dzień składania wniosku wynosiły [...] zł i [...] zł. Dodatkowo jej rachunek w "B" obciążony jest kredytem na kwotę [...] zł, a w "C" z tytułu zaciągniętego kredytu restrukturyzacyjnego rzędu [...] zł zobowiązana jest do spłaty odsetek wynoszących [...] zł. Tymczasem za ubiegły rok obrotowy skarżąca poniosła stratę w wysokości [...] zł. Natomiast strata za [...] r. wynosiła [...] zł. Z kolei w [...]r. wspólnicy ponieśli następujące straty: [...] zł (R. P.), [...] zł (H. P.), [...] zł (T. S.), a stan kasy skarżącej na dzień składania wniosku wynosił [...] zł. Na potwierdzenie podanych wyżej danych do akt sprawy dołączono: rachunek zysków i strat oraz bilans za [...] r., deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, raporty kasowe skarżącej spółki z powyższego okresu, ewidencję środków trwałych, zeznania podatkowe wspólników za [...] r. i [...] r., wyciągi z rachunków bankowych wraz z dokumentami dotyczącymi zaciągniętych kredytów. Postanowieniem z [...] r. referendarz odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że przedłożony do akt materiał dowodowy nie dawał podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Pismem z [...] r. skarżąca spółka wniosła od powyższego postanowienia sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do uzyskania prawa pomocy, odmawiając tym samym przyznania prawa pomocy.. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że: - skarżąca nie reguluje terminowo swoich licznych zobowiązań; - skarżąca utraciła płynność finansową więc konieczne było zmniejszenie rozmiarów prowadzonej działalności oraz zwolnienia pracowników, - brak środków spowodowany jest także opóźnieniami w spłatach dłużników, - jedyny przychód spółki stanowi świadczenie z tytułu działalności leasingowej samochodu ciężarowego z naczepą na podstawie umowy z osobą trzecią, - wstrzymanie wypłaty podatku VAT spowodowało utratę płynności finansowej a wszystkie środki finansowe przeznaczone zostały na odprawy dla pracowników oraz likwidację oddziałów. W załączeniu do sprzeciwu skarżąca nadesłała postanowienie Sądu Okręgowego w K. z [...] r. którym skarżąca została zwolniona częściowo od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi [...] zł. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżąca w obecnej chwili nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w całości, ani nawet w znacznej części. Jednak nie zdołała wykazać, aby spełniała całkowicie ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem złożonego wniosku w całości i zwolnieniem od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika, że wspólnicy skarżącej spółki co miesiąc wpłacają do kasy spółko kwoty konieczne dla koniecznego utrzymania i regulowania bieżących rachunków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie każdorazowej opłaty przekraczającej kwotę [...] zł. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.