III SA/Gl 242/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. W dniu [...]r. (data stempla pocztowego) Z.J., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu z [...]r., którym odmówiono wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...]r. określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za luty 2006 r. w kwocie [...] zł. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został powtórzony na formularzu PPF z [...] r. Pismem z [...]r. Z.J. został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o wskazane dokumenty lub złożenie innych lub oświadczeń pozwalających ustalić zasadność żądania. Wezwanie zostało doręczone [...]r. i pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z 13 maja 2009 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...]r. i zostało zaskarżone wniesieniem sprzeciwu. Został on wniesiony w terminie, ale bez osobistego podpisu skarżącego. Brak ten został uzupełniony na wezwanie Sądu z 1 lipca 2009 r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podkreślił swój podeszły wiek, brak dochodów żony i liczne choroby na które cierpi oraz wielość spraw prowadzonych przeciwko niemu przez organy celne i niesłuszne obciążanie podatkiem akcyzowym. Nadto wskazał na absurdalność dokumentów wymienionych przykładowo w wezwaniu referendarz, które miałyby obrazować jego aktualny stan posiadania. Podkreślił, że już wielokrotnie przedkładał Sądowi różne dokumenty i oświadczenia pozwalające ocenić jego rzeczywisty stan majątkowy, czego dowodzą wydane postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w [...] wskazanych sprawach zawisłych w Sądzie w latach [...] i [...]. Nie zgadza się zatem z twierdzeniem, że nie wykazał ani też nie uprawdopodobnił podstaw przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Do sprzeciwy załączył Protokół Urzędu Skarbowego w Z. o stanie posiadanego majątku z [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie, jak wynika z przedłożonych Sądowi akt skarżącemu w dniu [...]r. doręczono postanowienie Referendarza sądowego z 13 maja 2009 r. rozstrzygające kwestię wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem wniesiony w dniu [...]r. sprzeciw został wniesiony w terminie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 13 maja 2009 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) art. 244 § 1 i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym zgodnie z zapisem art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa się na stosownym formularzu (art. 257), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a zatem w pełnym zakresie. Uczyniła to na stosownym formularzu, ale nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, aby jej sytuacja materialna i bytowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Do wniosku dołączono dokumenty w postaci: protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego z [...]r., z [...]r. i [...] r. sporządzone przez poborcę wraz z wykazem komorniczym zaległych płatności z [...]r. na łączną kwotę [...] zł. Protokół z [...]r. wraz z wykazem został załączony ponownie do sprzeciwu. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie strona składając wniosek przedłożyła tylko formularz oraz wskazane Protokoły dotyczące jego sytuacji majątkowej uznając, że zawierają one dostateczne informacje dla wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia. Poglądu tego nie podzielił jednak sąd w osobie referendarza, który wezwał skarżącego do przedłożenia innych dokumentów lub złożenia stosownych oświadczeń w tym zakresie. Skarżący nie uznał tego wezwania i takowych dokumentów czy oświadczeń nie przedłożył czyli nie uprawdopodobnił swojej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w pełnym zakresie. Przedłożenie tych samych dokumentów, które stanowiły załącznik wniosku nie stanowi wykonania wezwania. Było ono zasadne, gdyż jak wynika z treści wspomnianego Protokołu z [...]r., sporządzonego z udziałem skarżącego oprócz uzyskiwanych świadczeń z ubezpieczenia społecznego prowadzi on od [...]r. działalność gospodarczą "usługi dla zakładów przemysłowych", której we wniosku nie wskazał, ani też nie wyjaśnił czy osiąga z tego tytułu dochody. Nie przedłożył żadnego dokumentu obrazującego dochody osiągnięte w roku [...], a te pozwalałyby ocenić jego rzeczywistą sytuację materialną i zakres pomocy uzyskiwanej od innych członków rodziny (mieszkanie u wnuka) na dzień złożenia skargi. Nadto wskazane w skardze zadłużenie określił na kwotę [...] zł, a z załączonego do skargi wykazu komornika z [...]r. stanowiło ono kwotę [...] zł. Tym samym przedłożone dokumenty budzą duże wątpliwości i nie pozwalają rzetelnie ocenić sytuację materialna skarżącego uzasadniającą przyznanie mu prawa pomocy. Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie zawierają dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, na którym ciąży ustawowy obowiązek wykazania zasadności wniosku o prawo pomocy. Zaś przyznanie prawa pomocy w innych sprawach nie pozostaje w związku z przedmiotowa sprawą. Przypomnieć przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy, która w przedmiotowej sprawie jest niejasna. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd zauważa, że stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W niniejszej sprawie wniosku takiego skarżący nie zawarł w skardze, gdyż wnioskował o prawo pomocy, ale może to uczynić do czasu zamknięcia rozprawy.