III SA/Gl 244/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 23 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) Z.J., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu z [...] r. nr [...], którym odmówiono wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] r. nr [...] określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za sierpień 2005 r. w kwocie [...] zł. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został powtórzony na formularzu PPF z [...] r. Pismem z 23 marca 2009 r. Z.J. został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o wskazane dokumenty lub złożenie innych lub oświadczeń pozwalających ustalić zasadność żądania. Wezwanie zostało doręczone [...]r. i pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z 13 maja 2009 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...]r. i nie zostało zaskarżone, co spowodowało, że stało się prawomocne. Pismem z dnia 10 lipca 2009 r. Z.J. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. Wezwanie zostało odebrane w dniu [...] r., a w terminie zakreślonym wezwaniem skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego ze względu na niskie dochody. Wniosek został powtórzony na wymaganym prawem formularzu z dnia [...]r. Z względu na niewystarczające informacje umożliwiające ocenę rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy został on wezwany, pismem z 29 lipca 2009 r. do przedłożenia stosownych dokumentów. Pismem z [...] r. skarżący poinformował, że jego sytuacja majątkowa jest Sądowi doskonale znana ze względu na fakt, że częściowo żądane dokumenty zostały załączone do wniosku o prawo pomocy wniesionego do sprawy o sygn. akt III SA/GL 212/09, a także innych sprawach zawisłych przed Sądem Administracyjnym w Gliwicach z jego skargi. Nadto podkreślił, że żądane dokumenty będące w dyspozycji Sądu są wystarczające do oceny jego stanu majątkowego, a wystarczy je tylko przeczytać. Postanowieniem z 25 sierpnia 2009 r. Referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie wskazując, że rozpoznawany wniosek różni się od poprzedniego wysokością dochodów skarżącego, które nieznacznie wzrosły, a przedstawione wydatki nie zostały potwierdzone jakimikolwiek dowodami czy dokumentami źródłowymi. Postanowienie zostało doręczone [...] r. i zostało zaskarżone przez wniesienie sprzeciwu, do którego załączono kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podkreślił swój podeszły wiek, brak dochodów żony i liczne choroby, których postęp powoduje pogorszenie stanu zdrowia jego i żony, a tym samym większe wydatki na lekarstwa. Nadto wskazał na absurdalność dokumentów wymienionych przykładowo w wezwaniu referendarz, które miałyby obrazować jego aktualny stan posiadania, w sytuacji kiedy on każdorazowo przedkłada Sądowi oświadczenie o swoim stanie majątkowym i wydatkach pod rygorem odpowiedzialności karnej. Podkreślił, że już wielokrotnie przedkładał Sądowi różne dokumenty i oświadczenia pozwalające ocenić jego rzeczywisty stan majątkowy, zamieszkuje w mieszkaniu, które podarował wnuczkowi, ale ponosi koszty jego utrzymania. Nie korzysta z pomocy finansowej wnuczka, a jedynie z jego opieki i pomocy w czynności ach domowych. Podkreślił, że działalność gospodarcza w ramach firmy "A" została zawieszona, a w ramach Spółki "B" nie przynosi dochodów. Nie zgadza się zatem z twierdzeniem, że nie wykazał ani też nie uprawdopodobnił podstaw przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Do sprzeciwy załączył Protokół Urzędu Skarbowego w Z. o stanie posiadanego majątku z [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie, jak wynika z przedłożonych Sądowi akt skarżącemu w dniu [...] r. doręczono postanowienie Referendarza sądowego z 25 sierpnia 2009 r. rozstrzygające ponownie kwestię wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem wniesiony w dniu [...] r. sprzeciw został wniesiony w terminie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 25 września 2009 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) art. 244 § 1 i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym zgodnie z zapisem art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa się na stosownym formularzu (art. 257), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. W niniejszej sprawie strona złożyła pierwszy wniosek o całkowite zwolnienie jej z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a zatem w pełnym zakresie w dacie wniesienia skargi. Wniosek ten został rozpatrzony negatywnie postanowieniem z 13 maja 2009 r. i rozstrzygniecie to stało się prawomocne. Kolejny wniosek został złożony [...]r., po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Strona uczyniła to na stosownym formularzu, którego załącznikiem było zestawienie kosztów utrzymania na kwotę [...] zł, przy dochodach [...] zł. Należy domniemywać, że były to koszty utrzymania poniesione w miesiącu [...] r., gdyż zawierają one pozycję dopłata za gaz – za miesiące od [...] do [...] w łącznej kwocie [...] zł ([...] + [...]). Wydatki na lekarstwa wynosiły [...] zł. Wydatki te nie zostały potwierdzone jednakże żadnymi dokumentami źródłowymi, mimo wezwania Sądu. Do sprzeciwu załączono kolejne oświadczenie o kosztach utrzymania w miesiącu [...] r., gdzie opłata za gaz za [...] miesiące wynosiła [...] zł. Różniły się również wysokością opłaty za telefon i telewizje kablową oraz lekarstwa. Skarżący wykazał dochód [...] zł, a z załączonego odcinka wynika, że jego dochód brutto wynosi [...] zł, po potrąceniu podatku i należnych składek oraz egzekucji komorniczej świadczenie to wynosiło w [...]r. [...] zł (wg odcinka emerytury). Powyższe dowodzi, że strona nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, aby jej sytuacja materialna i bytowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Do wniosku, ani sprzeciwu nie załączono żadnych nowych dokumentów (poza kserokopiami recept z [...] r.). Pozostały zatem tylko dokumenty załączone do skargi w postaci protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego z [...] r., z [...] r. i [...] r. sporządzone przez poborcę wraz z wykazem komorniczym zaległych płatności na łączną kwotę [...] zł z [...] r., odcinek emerytury i odcinek dodatku pielęgnacyjnego, które były przedmiotem analizy i oceny przy wydaniu postanowienia o odmowie prawa pomocy z 13 maja 2009 r. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie strona składając kolejny wniosek przedłożyła tylko formularz oraz zastawienia kosztów utrzymania za dwa miesiące ([...] i [...]r.). Zdaniem Sądu dokumenty te nie zawierają dostatecznych informacje dla wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia. Skarżący nie uznał wezwania referendarza do przedłożenia dokumentów źródłowych uznając, ze względu na wielość spraw zawisłych przed Sądem i złożonych wniosków o prawo pomocy, których część została rozpatrzona pozytywnie uprawdopodobnił swoją sytuację materialną uzasadniającą przyznanie mu prawa pomocy. Nie przedłożenie nowych dokumentów, które były wskazane w wezwaniu z dnia 29 lipca 2009 r. spowodowało, że okoliczności, które miały uzasadniać zmianę zajętego już przez Sąd stanowiska w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy nie uległy zmianie. Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie zawierają dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, na którym ciąży ustawowy obowiązek wykazania zasadności wniosku o prawo pomocy i bez znaczenia pozostaje przyznania skarżącemu prawa pomocy w innych sprawach w roku [...] i [...]. Przypomnieć przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko sytuację majątkową wnioskodawcy na dzień ich złożenia, która w przedmiotowej sprawie jest niejasna. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego ponownie wniosku i odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie znalazł też uzasadnienia do zmiany wydanego już w sprawie postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. Sąd zauważa, że stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W niniejszej sprawie wniosku takiego skarżący nie zawarł w skardze, gdyż wnioskował o prawo pomocy, ale może to uczynić do czasu zamknięcia rozprawy.