III SA/Gl 2442/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu postanawia: ustanowić dla H.S. radcę prawnego z urzędu. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący H.S. domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego L.G. pełniącego swoje obowiązki w Kancelarii "A" przy ul. [...] w T. W uzasadnieniu powyższego wskazał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1.177,41 zł brutto (tj. 997,44 zł netto). Ponieważ do należnego świadczenia skierowana została egzekucja z tytułu alimentów w kwocie 350,00 zł oraz zaległych składek z ubezpieczenia społecznego w wysokości 150,00 zł, do wypłaty pozostaje kwota 497,44 zł. Tymczasem ponoszone wydatki obejmują: czynsz (279,45 zł), energię elektryczną (114,24 zł), gaz (94,50 zł) oraz telefon (25,00 zł). Ponadto z uwagi na posiadany stopień niepełnosprawności na leki przeznacza 194,78 zł miesięcznie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). W tym miejscu zauważyć jednak należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ponieważ takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęty jest skarżący wobec powyższego złożony na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jako bezprzedmiotowy nie podlegał rozpoznaniu. W odniesieniu natomiast do pozostałej części wniosku, tj. ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego z urzędu na uwagę zasługuje przede wszystkim art. 262 ustawy, w świetle którego do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego (...). Stosując zatem przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt administracyjnych dokumenty źródłowe prowadzi do wniosku, iż H.S. rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Jego miesięczny dochód po potrąceniach egzekucyjnych wynosi bowiem 497,44 zł netto. Kwota ta faktycznie nie wystarcza mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Stąd posiada on zaległości w płatnościach, które na dzień [...] r. wynosiły 14.303,46 zł (vide: uchwała Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "B" w T. w przedmiocie wykluczenia skarżącego z jej członków). Ponadto fakt, iż w wyniku napadu doznał poważnego uszczerbku na zdrowiu oznacza, iż jego możliwości zarobkowe zostały ograniczone. Tym bardziej, że dalej znajduje się pod opieką lekarską, co dodatkowo wiąże się z wydatkowaniem znacznych kwot na leczenie i zakup niezbędnych dla zdrowia leków. W świetle powyższego zasadne było ustanowienie dla skarżącego fachowego pełnomocnika procesowego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. Wskazane przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dają bowiem rozpoznającemu sprawę uprawnień do wyznaczenia konkretnej, określonej z imienia i nazwiska osoby, która będzie wykonywała obowiązki pełnomocnika z urzędu. Powyższe należy do wyłącznej kompetencji organu samorządu zawodowego, do którego wniosek o ustanowienie radcy prawnego w osobie L.G. zostanie skierowany. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3, art. 239 pkt 1 lit. e) oraz art. 262, a także art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.