III SA/Gl 2446/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. Wniosek został złożony na druku urzędowego formularza PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżąca opisała przebieg postępowania podatkowego prowadzonego przez organy skarbowe. W ostatnim czasie wnioskodawca ma problemy zdrowotne. Jedynym jej dochodem jest zasiłek macierzyński, który wynosi średnio [...] zł na miesiąc. Wnioskodawca opiekuje się synem wcześniakiem, który wymaga stałego nadzoru. Mąż strony nie pracuje i nie posiada prawa do zasiłku. W tej sytuacji, w ocenie wnioskodawcy, nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych, ani na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z jej oświadczenia wynika, że pozostaje w trzyosobowym gospodarstwie domowym ze swoim mężem R. P. i synem S. P.. W rubryce nr 11 druku PPF wnioskodawca podała szacunkową wysokość miesięcznych kosztów utrzymania: opłata za mieszkanie – 1.000 zł; media – 600 zł; alimenty – 200 zł; pożyczki – 600 zł; pozostałe wydatki (w tym leki i lekarze) – 500 zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłała następujące dokumenty: swoje zeznanie podatkowe PIT-37 za [...] r.; odpis skrócony aktu małżeństwa wnioskodawcy z R. P.; przekaz pocztowy obrazujący potwierdzenie odbioru okresowego świadczenia macierzyńskiego; zaświadczenie o braku dochodów męża wnioskodawcy za rok [...]; wyciągi z ksiąg wieczystych oraz oświadczenie matki wnioskodawcy M. P., zgodnie z którym matka udziela swojej córce i jej rodzinie regularnej comiesięcznej pomocy finansowej w kwocie około 2.000 zł; potwierdzenia operacji bankowych przelewu obrazujące opłacanie przez matkę wnioskodawcy alimentów na rzecz córki z poprzedniego małżeństwa swojego zięcia. W piśmie przewodnim z dnia [...]r. wnioskodawca oświadczyła, że ani ona, ani jej mąż nie posiadają "aktywnych" rachunków bankowych. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku E. P., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powinna udowodnić występowanie powyższych przesłanek, skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż rzeczywiście nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie zdołała udowodnić w sposób przekonujący, aby rzeczywiście znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z przedłożonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem R. P. i ich wspólnym małoletnim synem S.. Na dochód wspólnego gospodarstwa domowego składa się otrzymywane przez nią miesięcznie świadczenie macierzyńskie w kwocie [...]zł netto oraz udzielana jej rodzinie (mężowi i ich wspólnemu dziecku) regularna, comiesięczna pomoc jej matki – M. S. w kwocie około 2.000 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że udokumentowany przez wnioskodawcę miesięczny dochód jej trzyosobowego gospodarstwa domowego zamyka się w kwocie [...]zł. Co istotne jednak, wnioskodawca nie wykazała jakie są miesięczne wydatki w jej gospodarstwie domowym – wbrew wyraźnemu wezwaniu zawartemu w piśmie referendarza sądowego z dnia [...]r. Wnioskodawca poprzestała jedynie na szacunkowym wymienieniu tych kosztów. Wg tego oszacowania zamykają się te koszty w kwocie około [...]zł – ponieważ alimenty na rzecz córki jej męża z jego pierwszego małżeństwa opłaca jej matka, M. P.. Sytuacja, w której nie udokumentowano w żaden sposób rzeczywistych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy stanowi istotny brak wniosku. Podstawą bowiem stwierdzenia, czy w konkretnej sprawie spełnione są przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie jest porównanie udokumentowanych dochodów wspólnego gospodarstwa wnioskodawcy z jego udokumentowanymi obciążeniami, czyli z wydatkami jej wspólnego gospodarstwa domowego. Porównanie takie jest tymczasem w tej sprawie niemożliwe z uwagi na ww. braki w dokumentacji. Wnioskodawca wskazała w powyższym oszacowaniu wydatków kwotę [...] zł tytułem spłaty pożyczek – fakt ten jednak nie został w żaden sposób sprecyzowany, ani – tym bardziej – wykazany stosownym materiałem źródłowym. Wnioskodawca nie stwierdziła, ani nie udokumentowała faktu posiadania jakichkolwiek zaległości finansowych za media, czy za eksploatację mieszkania. Stwierdzić należy, że wnioskodawca nie udokumentowała faktu nieosiągania obecnie przez swojego męża dochodu. Do akt przedłożone zostało mianowicie zaświadczenie, z którego wynika, że brak jest w organie skarbowym informacji o osiąganiu przez męża skarżącej dochodów za rok [...]. Zaświadczenie powyższe wskazuje na to, że R. P. nie uzyskiwał dochodów w [...] r. – nie wynika więc z niego, że obecnie, aktualnie nie osiąga on żadnego dochodu. Tymczasem w wezwaniu referendarza sądowego z dnia [...]r. wskazano, że brak osiągania dochodu przez męża wnioskodawcy powinien być udokumentowany poprzez przedłożenie zaświadczenia właściwego miejscowo powiatowego urzędu pracy stwierdzającego, że jest on osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku bądź przedłożenie stosownego zaświadczenia o nieosiąganiu dochodu za ostatni pełny rok podatkowy (a więc za rok [...]). Na marginesie podnieść należy, że przyjmując stan faktyczny prezentowany przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. sytuację, w której mąż skarżącej nie uzyskuje dochodu i jednocześnie nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy (fakt taki nie został wszak wykazany), można dojść do wniosku, że sytuacja materialna wspólnego gospodarstwa domowego skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia jej wniosku. Stan majątkowy małżonków E. P. i R. P. nie jest bowiem tak trudny, skoro jej mąż może pozwolić sobie na niezarejestrowanie się w urzędzie pracy. Ze stanu tego można domniemywać, że mąż strony może sobie pozwolić na pozostawanie bez pracy i co więcej – na rezygnację z jej szukania. Twierdzenie to jest tym bardziej uzasadnione, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec córki z poprzedniego małżeństwa, alimenty tymczasem płaci jego teściowa. W tym stanie rzeczy, w ocenie rozpoznającego wniosek, skarżąca jest w stanie wygospodarować środki pieniężne, które umożliwią jej uiszczenie wpisu sądowego od skargi w tej sprawie w kwocie 500 zł. Konstatacja ta pozostaje również aktualna, przy uwzględnieniu, że obecnie toczy się równolegle druga sprawa w tym samym przedmiocie (sygn. akt: III SA/Gl 2445/15), w którym stronę skarżącą obciąża obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w takiej samej kwocie. Wnioskodawca nie zdołała wykazać, aby nie było jej stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z analizy przedłożonego materiału – w części wykazanej przez wnioskodawcę wynika, że miesięczne koszty utrzymania zamykają się w kwocie [...] zł. Pozostaje więc kwota ponad 2.000 zł, która umożliwi wnioskodawcy uiszczenie wpisu sądowego od skarg w obu sprawach, jak również powinna wystarczyć na ustanowić profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z wyboru. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.