III SA/Gl 246/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 r. przy udziale- sprawy ze skargi D. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Starosta [...] odmówił wpisu do operatu ewidencji gruntów D. P. jako osoby władającej i wprowadził zmianę w tym operacie polegającą na wpisaniu jako władającego działkami nr [...] km 3 i [...] km 3 Powiat [...]. Powołał się przy tym na art. 104 i art. 268 a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 20 ust. 1, ust. 2 pkt. 1, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 100, poz. 1086 ze zm.), § 47 ust. 3, § 10 ust. 2, § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). W uzasadnieniu wyjaśnił, że o zmianę w operacie zwróciło się przedsiębiorstwo A wpisane jako użytkownik wskazanych działek. W toku postępowania ustalono, że działki to droga i parking znajdujące się w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...], zaliczonej do tej kategorii uchwałą Rady Powiatu [...] z [...] r. Ponadto ustalono, że działki [...] i [...] to obszar ciągły zajęty przez drogę, parking i sklep o pow. 25 m kwadratowych wybudowany w 1994 r. przez D. P.. Ten sklep położony jest częściowo na działce [...]. Następnie organ I instancji przypomniał, że poprzedniego użytkownika – A wpisano do ewidencji bez uzasadnionej przyczyny. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Starosta [...] wyjaśnił ponadto, że D. P. [...] r. wniósł o wpisanie go do operatu ewidencji gruntów jako posiadacza wskazanych działek powołując się na zdarzenia faktyczne. Zgodnie z orzecznictwem NSA, w ewidencji gruntów ujawnia się właściciela. Z kolei, władającym jest osoba, która faktycznie włada gruntem mając do tego tytuł prawny pochodzący od właściciela. Na końcu organ I instancji stwierdził, że D. P. może wydzierżawić sporne działki. W odwołaniu od tej decyzji D. P. opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Generalnie jego zarzuty sprowadzały się do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, co z kolei wpłynąć miało na wydanie wadliwej decyzji. W uzasadnieniu strona przedstawiła wszystkie istotne zdarzenia dotyczące wskazanych działek geodezyjnych. Decyzją z [...] r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. powołując się na art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 7b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu powołując się na § 44 i § 10 tego rozporządzenia przypomniał, że jeśli w ewidencji nie można wykazać właściciela gruntu wykazuje się władającego gruntami, którego ustala decyzją starosta. W rozpoznawanej sprawie zbadano zasadność wpisów podmiotowych i prawidłowo ustalono, że umowy dzierżawy zawarte pomiędzy [...] i D. P. potwierdzają jedynie fakt posiadania zależnego, nie zaś władania nieruchomością jak właściciel. Na końcu, organ odwoławczy przypomniał, że nieruchomość oznaczona spornymi działkami nie posiada uregulowanego stanu prawnego i dlatego prawidłowo wpisano władającego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. P. opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie zarzucił nieuwzględnienie faktu, iż spółka A od 40 lat figurowała w ewidencji jako użytkownik. To zaś powoduje, że nabyła pewne uprawnienia z tytułu zasiedzenia. Ponadto organ I instancji pominął tę okoliczność, że od wielu lat istnieje związek pomiędzy stroną a spornym terenem. Z ustalonego stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że organ administracji winien był dokonać zmiany z uwzględnieniem osoby D. P.. Na końcu skarżący stwierdził, że organ odwoławczy powielił błędy organu I instancji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga D. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów, budynków, lokali. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Natomiast, według § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia, w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ewidencja obejmuje między innymi, dane dotyczące właścicieli nieruchomości. W przypadkach braku takich danych, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Z kolei § 12 stanowi, że prawa tych osób i jednostek do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. 2. O wykazaniu w ewidencji osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 2, orzeka starosta w drodze decyzji. Według art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. Ta regulacja prawna oznacza, że zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny, ponieważ organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Takie stanowisko, które podziela sąd orzekający, zaprezentował NSA w swoim dotychczasowym orzecznictwie. Między innymi, w wyroku z 24 października 1997 r., sygn. akt II SA 119/97 stwierdzono, że przez władającego należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, ale która ma do tego odpowiedni tytuł prawny pochodzący od właściciela lub wynikający z aktu notarialnego, orzeczenia sądowego lub administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie organ ewidencyjny działający na podstawie art. 20 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie mógł wykazać w ewidencji właściciela spornych działek geodezyjnych, ponieważ w obrocie prawnym brak było decyzji, o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, nie można było zatem ustalić, czy nieruchomość zajęta pod drogę i parking stanowi własność Skarbu Państwa, czy też jednostki samorządu terytorialnego. W tej zaś sytuacji, w ewidencji gruntów i budynków należało wykazać, inną osobę fizyczną lub prawną, w których władaniu znajdował się sporny grunt. Prawidłowo zatem wykazano tam Powiat [...]. D. P. wywodził swoje prawo między innymi z umowy zawartej [...] r. z użytkownikiem działek [...] i [...] A spółka z o.o. w likwidacji, ma mocy której przekazano mu nieodpłatnie prawo użytkowania nieruchomości. Odnosząc się do tej kwestii należy przypomnieć, że: po pierwsze - użytkowanie jako prawo w rozumieniu ustawy Kodeks cywilny (art. 254 i art. 266) jest niezbywalne i niedziedziczne. Niezbywalność tego prawa jest jego podstawową cechą i to bez względu na przedmiot i podmiot użytkowania. Tak więc A, będąc użytkownikiem gruntu, w rozumieniu wskazanych przepisów, nie mógł przekazać prawa użytkowania osobie trzeciej. To zaś oznacza, że użytkowanie jako prawo nie mogło być przedmiotem wskazanej umowy. Po drugie – kwestię obowiązywania tej umowy należy również oceniać z uwzględnieniem tego, że [...] r. A został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego. Zasadnie zatem w oparciu o wskazane przepisy prawa, wobec braku danych, w ewidencji wykazano dane jednostki organizacyjnej, która tą nieruchomością włada. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).