III SA/Gl 248/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Protokolant specjalista Agnieszka Górecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z [...]r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] r. o zwolnienie E. K. (dalej: skarżąca, strona) z opłacania należności z tytułu składek za okres maj 2020 r. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 w związku z art. 31 zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 374; dalej: ustawa COVID). W dniu [...] r., strona złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres marzec-maj 2020r. Decyzją z [...] r. organ umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku. Organ powołał art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID oraz wskazał, że w sprawie skarżącej ustalono, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu nie wykazania należności z tytułu składek za maj 2020 r.. W związku z powyższym stwierdził, ze zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Skarżąca, prawidłowo pouczona o środkach zaskarżenia decyzji, pismem z [...] r. (data stempla pocztowego [...] r.) przyznała, że nieprawidłowo wypełniła i wysłała deklaracje za miesiące kwiecień i maj 2020 r., w których wykazała składki [...], bowiem system ePłatnik, z którego korzysta nie wykazał żadnych błędów i potwierdził prawidłowe wypełnienie deklaracji. Dopiero później dowiedziała się jakie nieprawidłowości popełniła. Zaskarżoną decyzją z [...] r., organ utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek została wydana z uwagi na brak złożonych w terminie do 30 czerwca 2020 r. deklaracji rozliczeniowych. Organ wskazał, że na mocy art. 31zo ust. 1 ustawy COVID, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: - przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., - w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., - w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. –zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Na mocy art. 31zq ust. 8 tej ustawy, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r., stwierdzając, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu wykazania [...] deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za maj 2020 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona [...] r. Wnioskiem z [...] r. ( otrzymanym [...] r.) skarżąca zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zawiadomieniem z [...] r. została poinformowana o zakończeniu postępowania prowadzonego w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy oraz o możliwości złożenia wyjaśnień, przeglądania dokumentacji oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, stanowiących podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Zawiadomienie doręczone zostało [...] r. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 31zq ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy COVID, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r,, chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. W wyniku analizy sprawy, ustalono, że za maj 2020 r. skarżąca złożyła [...] deklarację rozliczeniową. Korektę deklaracji za maj 2020 r. z wykazanymi kwotami składek złożyła [...] r. Kwota do zwolnienia jest ustalana na podstawie dokumentów rozliczeniowych zaksięgowanych na moment rozstrzygania. Zatem jeśli po zaksięgowaniu not umorzeń wpłynie DRA na wyższą kwotę, wówczas płatnik musi dopłacić różnice. W związku z powyższym nie spełniła warunku do zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. W ocenie organu decyzja z [...]r. jest prawidłowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zarzuciła, że zwolnienie płatnika z opłacania składek ZUS w okresie pandemii powstaje z mocy prawa, podniosła, że nie zgłaszała zamknięcia lub zawieszenia działalności więc nie było podstaw do naliczenia składek [...], które błędnie wykazano, a organ na to nie zareagował. Nieprawidłowości są wynikiem błędu systemowego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że podstawą decyzji o umorzeniu postępowania był fakt niezłożenia w terminie do 30 czerwca 2020 r. prawidłowej dokumentacji rozliczeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. 2021 roku, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przedłożonych akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. umarzająca postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. została doręczona skarżącej [...]r. Decyzja ta zawierała obszerne i wyczerpujące pouczenie o przysługujących środkach jej zaskarżenia. W szczególności wskazano m.in. na możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W niniejszej sprawie termin ten upływał licząc od daty odbioru decyzji tj. od [...] r. w dniu [...] r. W powyższym, ustawowym terminie strona nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uczyniła to dopiero pismem nadanym na poczcie [...] r. Należy wskazać, że zgodnie z art. 31zq ustawy COVID, do wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy był oczywiście spóźniony, co organ powinien ustalić w wydanym rozstrzygnięciu, stwierdzając uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 134 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a., co będzie miał na uwadze ponownie rozpatrując wniosek. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.