III SA/Gl 254/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 720 zł, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi, aby móc opłacić koszty sądowe, ponieważ dochód, który osiąga wystarcza jedynie na bieżące wydatki czteroosobowej rodziny. Z oświadczenia skarżącej wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem ze swoim mężem D. K. oraz dwójką dzieci: M. (8 lat) i O. (11 lat). Z oświadczenia skarżącej wynika, że nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł – oprócz samochodu osobowego. Z kolei na dochód wspólnego gospodarstwa domowego, wg oświadczenia składają się wynagrodzenia skarżącej i jej męża w wysokości po 2.000 zł każde wynagrodzenie. Strona oszacowała swoje miesięczne wydatki następująco: spłata kredytów (ok. 700 zł); media i utrzymanie mieszkania (ok. 800 zł) – reszta środków przeznaczana jest na zakup żywności i odzieży. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 16 maja 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy – w tym zaświadczeniu o osobach zameldowanych pod adresem podanym przez skarżącą, jako jej adres zamieszkania, zaświadczenia o zarobkach, doprecyzowania warunków spłaty kredytu zaciągniętego przez skarżącą i jej męża. W odpowiedzi na wezwanie do akt sprawy nadesłano następujące dokumenty: wyciąg z rachunku bankowego skarżącej za okres od dnia 1 lutego 2017 r. do dnia 29 kwietnia 2017 r.; zeznanie PIT-36 za 2016 r., złożone wspólnie przez małżonków K.; zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach męża skarżącej (średnio 3.088,47 zł brutto); potwierdzenie zameldowania skarżącej i jej rodziny pod wskazanym przez nią miejscem zamieszkania oraz druczki opłat za prąd i czynsz za mieszkanie. Jednocześnie w piśmie przewodnim z dnia 5 czerwca 2017 r. skarżąca stwierdziła, że jest z całą swoją rodziną zameldowana u rodziców jej męża. Strona oświadczyła, że rodzice jej i jej męża dużo pomagają finansowo skarżącej i jej rodzinie. Strona zaznaczyła, że kredyt spłacony zostanie najpóźniej z końcem bieżącego roku a dochód z prowadzonej przez nią działalności wynosi około 1.200 zł miesięcznie. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku J. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie rozpoznającego sprawę, skarżąca nie zdołała wykazać, aby uiszczenie kwoty 720 zł tytułem wpisu sądowego od skargi przekraczało jej możliwości finansowe. Strona nie spełnia przesłanek skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że oboje małżonkowie K. osiągają regularny dochód. Mąż skarżącej uzyskuje wynagrodzenie w wysokości, średnio 2.100 zł netto miesięcznie. Z kolei skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód. Wprawdzie na druku urzędowego formularza oświadczyła, że jej dochód zamyka się w kwocie 2.000 zł netto, natomiast w piśmie przewodnim zredukowała tę kwotę do 1.200 zł miesięcznie. Trudno ustosunkować się do tej zmiany w oświadczeniu o dochodach skarżącej, jak również do tego, że na formularzu wskazała na wynagrodzenie (świadczenie uzyskiwane z tytułu umowy o pracę) a w piśmie przewodnim podała dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Zakładając, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, nie powinna w swoich oświadczeniach zawierać takich rozbieżności. Dlatego przyjąć należało uśrednioną kwotę dwóch powyższych wartości – tj. 1.600 zł. Należy zaznaczyć, że wspólne gospodarstwo domowe skarżącej uzyskuje również świadczenie z tytułu programu "500+" w kwocie co najmniej 500 zł. Dwójka dzieci skarżącej i jej męża spełnia bowiem przesłankę (przynajmniej) wiekową, uprawniającą do wypłaty tego świadczenia. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że łączny dochód wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynosi około 4.200 zł netto. Podkreślić należy, że wnioskodawca w piśmie przewodnim z dnia 5 czerwca 2017 r. oświadczyła, że zarówno jej rodzice, jak i rodzice jej męża (jej teściowie) "dużo pomagają im finansowo". Wynika z tego oświadczenia, że skarżąca może rzeczywiście liczyć na pomoc swoich rodziców oraz teściów w zakresie opłacania mediów, czy też pomocy w utrzymaniu domu (np. zakup żywności, odzieży – w tym dla dzieci). Okoliczność ta dodatkowo polepsza faktyczną kondycję majątkową skarżącej i jej rodziny. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca nie podnosi, aby jej gospodarstwo domowe posiadało jakiekolwiek zaległości płatnicze z tytułu należności za czynsz i opłat za tzw. media. Brak jest również jakichkolwiek danych, aby gospodarstwo to obciążone było postępowaniem egzekucyjnym. Odnośnie obciążeń finansowych wspólnego gospodarstwa stwierdzić należy, że strona skarżąca wykazała wysokość poszczególnych rat spłat kredytów, brak jest jednak wyjaśnienia jaki był cel zaciągnięcia tych kredytów. Cel ten bowiem również jest istotny przy analizie stanu majątkowego wnioskodawcy. Na kondycję finansową wnioskodawcy wpływ ma bowiem nie tylko i wyłącznie sam fakt obciążenia kredytowego, ale również ocena racjonalności i konieczności zaciągnięcia takich zobowiązań. W końcowej części uzasadnienia stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno być poprzedzone wnikliwą analizą całokształtu stanu majątkowego strony skarżącej. Aby dokonać takiej analizy, konieczne jest przedłożenie do akt sprawy jak największej ilości materiałów – odnosi się to przede wszystkim do tych materiałów, o które wyzwał referendarz sądowy w trybie art. 255 P.p.s.a. W wezwaniu z dnia 16 maja 2017 r., referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę także o przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, oraz osoby wspólnie z nią mieszkające, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Z analizy przedłożonego przez skarżącą wyciągu z jej rachunku bankowego o nr [...], prowadzonego w A wynika, że skarżąca posiada dodatkowo inny rachunek bankowy – rachunek o nr [...]. Skarżąca dokonuje przelewy własne pomiędzy tymi rachunkami. Przykładowo, w dniu 24 kwietnia 2017 r. dokonała transakcji uznaniowej na rzecz rachunku, którego wyciąg przedłożyła do akt sprawy, w kwocie 200 zł, a w dniu 10 marca 2017 r. – w kwocie 510 zł. Natomiast w dniu 4 kwietnia 2017 r. dokonała transakcji obciążeniowej na rzecz tego rachunku – przelała kwotę 4.000 zł na rachunek, którego wyciągu brak jest w aktach sprawy. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że wnioskodawca posiada drugi rachunek bankowy, który jest aktywny. Brak jednak w aktach sprawy wyciągu z tego rachunku bankowego. Tym samym powstaje zasadnicza luka w obrazie całokształtu sytuacji majątkowej skarżącej. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.