III SA/Gl 257/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z [...] r. nr [...], stwierdził niedopuszczalność odwołania z [...] r., wniesionego przez radę prawnego W.Z. (dalej: pełnomocnika) od decyzji Naczelnika [...]Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...] r. nr [...], wymierzającej spółce z o.o. "A" (dalej: Spółka, strona) karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie [...] zł. W podstawie prawnej organ powołał art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) oraz art. 8 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 165 ze zm., dalej: u.g.h.). Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego organ wyjaśnił, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. decyzją z [...] r. nr [...], wymierzył Spółce karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie [...] zł. W dniu 18 czerwca 2018 r. decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi, w związku ze złożonym przez niego w toku postępowania, za pismem z [...] r. pełnomocnictwem szczególnym na druku PPS-1 udzielonym przez Spółkę (k-61-62). Pismem z [...] r. pełnomocnik złożył w imieniu Spółki odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Badając dopuszczalność odwołania organ drugiej instancji wezwał wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braku formalnego, poprzez złożenie pełnomocnictwa. W odpowiedzi na wezwanie organu pismem z [...] r. pełnomocnik poinformował, że pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki zostało złożone za pismem z [...] r. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., skierowanym do Spółki organ stwierdził niedopuszczalność odwołania z [...] r., wniesionego przez pełnomocnika od decyzji pierwszoinstancyjnej z [...] r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, pełnomocnik pismem z [...] r. przedłożył pełnomocnictwo szczególne na druku PPS-1 udzielone przez Spółkę, które zostało przez ten organ przyjęte. Jednak w postępowaniu odwoławczym stwierdzono, że na kserokopii pełnomocnictwa, zawierającej m.in. dane mocodawcy, dane pełnomocnika, pieczęć oraz podpis Prezesa Zarządu Spółki, dopisano odręcznie oznaczenie organu, do którego składane jest pełnomocnictwo, zaznaczono podmiot składający pełnomocnictwo oraz numer sprawy organu pierwszej instancji. Tak sporządzone pełnomocnictwo zostało potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika, będącego radcą prawnym. Powyższy dokument, zdaniem organu odwoławczego, nie potwierdza, że Spółka umocowała pełnomocnika do działania w jej imieniu w przedmiotowej sprawie, zarówno przed organem pierwszej jak i drugiej instancji. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji została doręczona na adres pełnomocnika 18 czerwca 2018 r., który nie został skutecznie umocowany do działania w imieniu Spółki. W związku z tym decyzja organu pierwszej instancji pomimo, że została wydana, nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego. W konsekwencji nieskutecznego doręczenia nie wywołuje ona skutków prawnych, gdyż w obrocie prawnym brak jest przedmiotu zaskarżenia. Nie można bowiem uruchomić środka zaskarżenia od decyzji wydanej, a nie doręczonej stronie. Wobec powyższego, niedopuszczalne jest wniesienie odwołania od nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji, a organ odwoławczy zobowiązany jest na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. stwierdzić w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie odwołania do merytorycznego rozpoznania, zarzucając rażące naruszenie przepisu: • art. 169 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie, tj. niewezwanie strony do potwierdzenia czynności pełnomocnika, a w ostateczności do uzupełnienia braku formalnego w postaci braku podpisu osoby legitymowanej pod odwołaniem, • art. 120 oraz art. 121 O.p. w zw. z art. 127 O.p., poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji obarczonej takimi wadami, które rażąco naruszają prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez II instancję, • art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p., poprzez wydanie takiego orzeczenia, które jest wewnętrznie niespójne, tzn. przeprowadzony wywód prowadzi do wniosków innych niż kierunek rozstrzygnięcia postanowienia, • art. 228 w zw. z art. 169 § 4 O.p., poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w sytuacji, gdy należałoby w ostateczności zastosować art. 169 § 1 O.p. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik stwierdził, iż pełnomocnictwo z [...] r., którego prawdziwość organ próbuje negować, jest skuteczne, co dodatkowo potwierdza oświadczenie Prezesa Spółki, które Strona złożyła w załączeniu. Skoro zatem pełnomocnictwo z [...] r. skutecznie umocowało profesjonalnego pełnomocnika do działania w sprawie - co więcej - we wszystkich instancjach, to każda kolejna jego czynność jest skuteczna, a więc i wniesienie odwołania w imieniu Spółki. W sytuacji gdyby jednak - błędnie - przyjąć stanowisko organu, iż pełnomocnik nie został skutecznie umocowany, organ winien w pierwszej kolejności wezwać Stronę do potwierdzenia skuteczności przedłożonego pełnomocnictwa, czego nie uczynił. Dla wywołania skutków prawnych w postaci rozpoczęcia biegu terminu siedmiodniowego do uzupełnienia braku formalnego wezwanie musi przy tym spełniać ustawą określone warunki. Jednym z nich niewątpliwie jest prawidłowe - tj. odpowiedniemu podmiotowi - doręczenie wezwania, czego organ nie dokonał. Zdaniem pełnomocnika, stwierdzenie niedopuszczalności odwołania - zamiast uchylenia przedmiotowej decyzji - prowadzi do sytuacji, gdy strona z przyczyn niezależnych od siebie pozbawiona jest prawa do rozpoznania jej sprawy przez drugą instancję. Brak eliminacji takiego rozstrzygnięcia doprowadza do wewnętrznie sprzecznej sytuacji polegającej na usankcjonowaniu przez organ II instancji wadliwych działań organu I instancji. Stronie nie przysługuje żaden środek ochrony od decyzji, mimo wadliwości jej istnienia i funkcjonowania w obrocie prawnym. W niniejszej sprawie organ z urzędu winien uchylić skarżoną decyzję oraz nakazać, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, jej prawidłowe doręczenie, a to dla zagwarantowania możliwości zainicjonowana postępowania odwoławczego. Działanie organu doprowadziło wprost do naruszenia takich gwarancji procesowych strony, jak prawo do czynnego udziału w postępowaniu, prawo do rozpoznania sprawy przez dwie instancje oraz w całości zanegowało zasadę działania w sposób budzący zaufanie przez organy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona powyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone przez Sąd w zakreślonych wyżej ramach badanie sprawy wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, wniesionego przez pełnomocnika, będącego radcą prawnym od decyzji pierwszoinstancyjnej, wymierzającej Spółce karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie [...] zł. Zasadnie organ odwoławczy przyjął, iż decyzja z [...] r. wydana przez organ I instancji nie została prawidłowo doręczona, gdyż występujący w sprawie pełnomocnik, będący radcą prawnym, nie był skutecznie umocowany do występowania w toczącym się postępowaniu. Umocowania takiego nie dawało mu przedstawione przed organem pierwszej instancji uwierzytelnione przez niego pełnomocnictwo na druku PPS-1 do reprezentowania Spółki. Słusznie wywiódł organ, że zgodnie z art. 138a O.p. strona może działać przez pełnomocnika. Adwokat, radca prawny i doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Adwokat, radca prawny i doradca podatkowy mają prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Takim właśnie odrębnym przepisem, w rozumieniu ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, jest art. 138a § 4 O.p. Uwierzytelnieniu w trybie tego przepisu podlegają wyłącznie odpisy pełnomocnictw oraz innych dokumentów wykazujących umocowanie profesjonalnych pełnomocników do działania w sprawie. Pojęcie odpisu należy rozumieć szeroko. Może to być w szczególności kserokopia lub też odręcznie przepisany tekst dokumentu. Uwierzytelnieniu podlega zgodność odpisu z oryginałem. W myśl obowiązujących przepisów, pełnomocnictwo szczególne przedkłada się na druku PPS-1 określonym rozporządzeniem Ministra Finansów z 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu łub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw. W przypadku takiego pełnomocnictwa profesjonalny pełnomocnik po otrzymaniu oryginalnego dokumentu pełnomocnictwa podpisanego przez stronę przechowuje go w aktach i wykorzystuje do uwierzytelniania kopii pełnomocnictwa, którymi posługuje się w kontaktach z organami. W przypadku otrzymania od mocodawcy pełnomocnictwa na formularzu PPS-1, pełnomocnik uwierzytelnia je zaznaczając pole nr 33 (czyli wskazując, że jest to uwierzytelnienie), umieszczając podpis w polu nr 34 oraz wpisując datę i miejsce sporządzenia odpisu w polu nr 35. W oparciu o te przepisy słusznie stwierdził organ, że uwierzytelnienie pełnomocnictwa wiąże się z potwierdzeniem jego kopii z danymi zawartymi w oryginale. Tymczasem na kserokopii pełnomocnictwa, zawierającej m.in. dane mocodawcy, dane pełnomocnika, pieczęć oraz podpis Prezesa Zarządu spółki, dopisano odręcznie oznaczenie organu, do którego składane jest pełnomocnictwo, zaznaczono podmiot składający pełnomocnictwo oraz numer sprawy organu pierwszej instancji. Tak sporządzone pełnomocnictwo zostało następnie potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika, będącego radcą prawnym. Zasadne jest więc stanowisko organu, że przedstawione pełnomocnictwo nie jest dokumentem, sporządzonym na podstawie będącego w posiadaniu radcy prawnego oryginału i nie wynika z niego, że Spółka umocowała radcę prawnego do reprezentowania jej przed organem administracji w sprawie prowadzonej pod numerem [...], określonej w polu 62 pełnomocnictwa szczególnego. Zatem decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnomocnikowi, który nie był umocowany do działania w przedmiotowej sprawie. Z art. 212 O.p. wynika, że organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Z tym momentem powstają skutki prawne dotyczące zarówno organu podatkowego, jak i strony postępowania. W przypadku uznania, iż nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji – tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - w obrocie prawnym brak jest aktu, którym związany byłby organ podatkowy i od którego strona mogłaby wnieść odwołanie. Doręczenie decyzji osobie nie będącej stroną lub jej prawidłowo ustanowionym pełnomocnikiem nie wywołuje skutku w postaci związania organu podatkowego. W tej sytuacji nie rozpoczyna też biec termin do wniesienia odwołania. A zatem, gdy strona pomimo tego złożyła odwołanie, organ odwoławczy zobowiązany jest stwierdzić jego niedopuszczalność. W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy zastosował przepis art. 228 § 1 pkt 1 O.p., z którego wynika, iż organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Odnosząc się szczegółowo do zarzutów zawartych w skardze, stwierdzić przyjdzie, że są one całkowicie bezzasadne. Nie ma racji pełnomocnik skarżącego twierdząc, że w konsekwencji wydanego postanowienia w obrocie prawnym pozostała decyzja organu pierwszej instancji, a strona została pozbawiona możliwości rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji. Organ odwoławczy wskazywał w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że decyzja pierwszoinstancyjna nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego, w związku z czym nie wywołuje ona skutków prawnych. Konstatacja taka wynika również z przywołanych wyżej przepisów prawa. Słusznie w odpowiedzi na skargę wskazał organ, że sprawa zostanie przekazana do organu pierwszej instancji w celu prawidłowego doręczenia decyzji stronie, po wyjaśnieniu kwestii umocowania pełnomocnika do występowania w jej imieniu w przedmiotowej sprawie. Strona nie została zatem pozbawiona przysługujących jej praw, gdyż po prawidłowym doręczeniu decyzji organu pierwszej instancji, będzie jej przysługiwało prawo do wniesienia odwołania. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 120, art. 121 i art. 127 O.p. poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji obarczonej takimi wadami, które rażąco naruszają prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez II instancję, gdyż w obrocie prawnym nie ma decyzji organu pierwszej instancji, wobec jej niedoręczenia. W ocenie Sądu nie doszło też do naruszenia art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p., albowiem wydane rozstrzygnięcie zawiera prawidłowe uzasadnienie. Organ przywołał treść zastosowanych przepisów prawa i dokonał ich należytej wykładni w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Organ nie naruszył też art. 228 w zw. z art. 169 § 4 O.p., ani art. 169 § 1 O.p., gdyż po złożeniu odwołania przez pełnomocnika, organ pismem z [...] r. wezwał go do przedłożenia stosownego dokumentu do reprezentowania Spółki w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi pismem z [...] r. pełnomocnik - radca prawny poinformował, że stosowne pełnomocnictwo zostało przedstawione w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i przesłał kserokopię dokumentu z [...] r. Ponadto słusznie zauważył organ, że przedłożone wraz ze skargą i uwierzytelnione przez radcę prawnego [...] r. oświadczenie, zostało sporządzone przez Prezesa Zarządu Spółki [...] r. Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 P.p.s.a Sąd oddalił skargę.