III SA/Gl 260/21
PostanowienieWSA w Gliwicach2021-06-09
Skład orzekający: Sędzia NSA Anna Apollo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy strona skarżąca zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, właściwość miejscową sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek ZUS określa siedziba organu administracji, czy miejsce zamieszkania strony?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził swoją niewłaściwość miejscową do rozpoznania skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącą umorzenia należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 13 § 2 P.p.s.a., właściwość miejscową sądu administracyjnego określa siedziba organu administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Przepis szczególny dotyczący przekazania rozpoznawania spraw z zakresu działania Prezesa ZUS do sądów właściwych ze względu na miejsce zamieszkania strony nie ma zastosowania, gdy strona zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym sprawę przekazano do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdzie znajduje się siedziba ZUS.Stan faktyczny
Skarżąca J.J., zamieszkała w Republice Federalnej Niemiec, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. Sąd uznał, że nie jest właściwy miejscowo do rozpoznania tej sprawy, ponieważ strona skarżąca zamieszkuje poza granicami Polski, a zgodnie z ogólną zasadą właściwość miejscową określa siedziba organu, którym jest ZUS w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono niewłaściwość miejscową sądu i przekazano sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.J na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia: stwierdzić swoją niewłaściwość i przekazać sprawę sądowi właściwemu – Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Skarżąca J.J. wniosła do tutejszego Sądu skargę na wyżej opisaną decyzję z dnia [...] r., wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., dotyczącą odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej jednocześnie płatnikiem w kwocie [...] zł.
Skarżąca mieszka w Republice Federalnej Niemiec ([...]) Miejsce zamieszkania na terytorium Niemiec strony występowało zarówno w toku postępowania administracyjnego przed organami administracji, jak i w czasie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego wniesioną skargą.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Właściwość miejscową i rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje art. 13 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), który stanowi, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Jednocześnie, stosownie do art. 59 § 1 P.p.s.a., jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd który stwierdził swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu.
Zwrócić należy uwagę, iż oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie posiada osobowości prawnej i nie można mu przypisać statusu strony postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej zwanej w skrócie: "u.s.u.s.") Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Zakładu jest miasto stołeczne Warszawa. Tym samym Zakład Ubezpieczeń Społecznych został oznaczony przez Sąd jako organ, którego decyzja stanowi przedmiot skargi.
Jednocześnie należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania § 1 pkt 2 a) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1773). Na mocy wyżej wymienionego przepisu rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s. zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
W niniejszej sprawie regulacja ta jednak nie może mieć zastosowania, ponieważ strona skarżąca zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, mieszka w [...] w Republice Federalnej Niemiec.
W tym stanie rzeczy zastosować należy zasadę ogólną regulującą właściwość miejscową sądu administracyjnego, unormowaną w art. 13 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którą sądem właściwym miejscowo do rozpoznania niniejszej sprawy jest sąd na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Wobec tego, skoro przedmiot sprawy mieści się w kategorii umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., a Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma swoją siedzibę w Warszawie, to zgodnie z art. 59 § 1 P.p.s.a. sprawę należało przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, o czym orzeczono w sentencji postanowienia
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło