III SA/Gl 262/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 25 maja 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi, z dnia 5 czerwca 2006 r. o sygn. akt I SA/Gl 2003/05 postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Skargą z dnia [...] r. strona zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego w kwocie [...] zł należnego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego marki [...]. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium sądowym pod numerem I SA/Gl 2003/05. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2006 r. Sąd odrzucił skargę ze względu na nie usunięcie, po wezwaniu, braku formalnego skargi w postaci wartości przedmiotu zaskarżenia. Postanowienie to stało się prawomocne. Pismem z dnia [...] r. strona zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w K. o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego powyższą ostateczną decyzją organu odwoławczego. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. wznowił postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwaną dalej O.p.) ze względu na zapadły wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z dnia 18 stycznia 2007 r. C-313/05 w sprawie M. Brzezińskiego. Następnie pismami z dnia [...] r. strona wystąpiła do Dyrektora Izby Celnej w K. z wnioskami o stwierdzenie nieważności oraz o zmianę między innymi ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Natomiast w innym piśmie z dnia [...] r., kierowanym do Sądu za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w K., strona złożyła "skargę o wznowienie postępowania w zakresie odrzucenia skargi w przedmiocie podatku akcyzowego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 2003/05 złożonej od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...]". W piśmie tym strona wskazała, że wnosi skargę "na zasadzie art. 270 p.s.a. w zw. art. 272 p.s.a." o "wznowienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na wydanie orzeczenia przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-313/05". Odnosząc się do elementu zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zauważyła, że został on dochowany, gdyż o fakcie skorzystania z nadzwyczajnych środków zaskarżenia w celu uzyskania zwrotu należnej kwoty dowiedziała się z decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. doręczonej jej dnia [...] r. Zarzucając między innymi "obrazę przepisów postępowania polegającą na istnieniu orzeczenia niezgodnego z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jedynie z uwagi na niedotrzymanie przeze mnie terminu uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu sporu" wnosiła o "uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości" i "zmianę ostatecznego orzeczenia na żądanie strony poprzez zasądzenia zwrotu kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami". Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. w sprawie o wznowienie postępowania podatkowego uchylił decyzję z dnia [...] r. oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. i określił nadpłatę w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. poinformował, że nadal toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności i zmiany między innymi decyzji z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Takie orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 P.p.s.a.). Istnieje jednak możliwość wzruszenia takiego prawomocnego orzeczenia, gdy będą zachodziły określone podstawy w ramach instytucji wznowienia postępowania. Jest to postępowanie wyjątkowe, gdyż przysługuje od ściśle określonych orzeczeń i może być oparte na wąsko określonych podstawach ze względu na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Podstawy wznowienia taksatywnie zostały określone w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 P.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że można żądać wznowienia postępowania: 1/ ze względu na przyczyny nieważności (art. 271 P.p.s.a.), jeżeli; a/ w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); b/ strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2); 2/ ze względu na właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 P.p.s.a.), jeżeli; a/ orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1), b/ orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa ( § 1 pkt 2), c/ zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2), d/ później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (§ 3), 3/ w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 P.p.s.a.). Odnośnie podstawy powołującej się na popełnienie przestępstwa, dodatkowo art. 274 P.p.s.a wskazuje, że wznowienia można żądać jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie mogło być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 P.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 P.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 – art. 273 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). Zgodnie z art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Według tego przepisu termin należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast w sytuacji określonej w art. 272 P.p.s.a. skargę winno się wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W orzecznictwie wskazuje się, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie terminu związanego z konkretną podstawą faktyczną powoduje jej odrzucenie w części opartej na tej podstawie wznowienia, nie stoi natomiast na przeszkodzie rozpatrzeniu jej w zakresie tych podstaw wznowienia, które zostały zgłoszone z zachowaniem terminu, co wymaga odrębnie zbadania i rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., II FSK 1146/05, LEX nr 286915). W związku z powyższymi przepisami sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., jest zobowiązany zbadać, na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. W przedmiotowej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu skargi strona wskazała art. 272 P.p.s.a. powołując się przy tym na wyrok ETS z dnia 18 stycznia 2007 r. wydany w sprawie C-313/05 (M. Brzezińskiego). Nie odnosząc się do merytorycznego wpływu tego orzeczenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, na tym etapie postępowania o wznowienie, należy stwierdzić, że przepis art. 272 P.p.s.a. nie może być podstawą wznowienia w przypadku wydania wyroku przez ETS, ponieważ swoim zakresem przedmiotowym obejmuje jedynie wyroki Trybunał Konstytucyjnego. Odmiennie jest na gruncie ustawy Ordynacja podatkowa, gdzie w art. 240 § 1 pkt 11 wymienia się wyroki ETS jako podstawę wznowienia postępowania podatkowego. Nie można poprzez analogię stosować art. 272 P.p.s.a. również do wyroków ETS. Również inne przepisy regulujące podstawy prawne wznowienia nie mogą być stosowane w tej sytuacji. W obecnym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania sądowego ze względu na wyroki wydane przez ETS. Wynika z tego, że w ramach autonomii proceduralnej państw członkowskich ustawodawca krajowy przewidział jedynie możliwość wznawiania postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną również w sytuacji, gdy ta decyzja stanie się prawomocna po oddaleniu skargi lub jej odrzuceniu przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie strona skorzystała z administracyjnych podstaw wznowienia ze względu na wyrok ETS z dnia 18 stycznia 2007 r. C-313/05 i w następstwie tego właściwy organ podatkowy pierwszej instancji uchylił ostateczną decyzję z dnia [...]r. i stwierdził nadpłatę w kwocie [...] zł. Biorąc to wszystko pod uwagę należy stwierdzić, że wniesioną skargę o wznowienie postępowania sądowego należało odrzucić, z powodu nie spełnia wymagań z art. 280 § 1 P.p.s.a., gdyż nie opierała się ona na ustawowych podstawach wznowienia, dlatego Sąd orzekł jak w sentencji.