III SA/Gl 262/18

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. T. (T.) na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego z urzędu postanawia: ustanowić dla R. T. radcę prawnego z urzędu, natomiast w pozostałym zakresie wniosek oddalić . Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego z urzędu. W jego uzasadnieniu podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Ich źródłem utrzymania jest pobierana przez skarżącego renta rzędu 945,20 zł. Z kwoty tej opłaca rachunki za energię elektryczną, wodę, gaz i śmieci (łącznie 300,00 zł), telefon (30,00 zł), podatek od nieruchomości oraz składki KRUS (140,00 zł). Ponieważ na leki i żywność przeznacza 600,00 zł. Korzysta z pomocy finansowej dzieci. Poza domem o pow. [...] m2, gospodarstwem rolnym o pow. ok. [...] ha oraz inwentarzem żywym w postaci [...] kur, innych składników majątku nie posiada. Do wniosku dołączono: raport z obrotów odnotowanych na koncie bankowym skarżącego i jego żony, decyzję o przyznaniu renty rolniczej oraz dokumenty źródłowe obrazujące stan zdrowia tak skarżącego jak i jego żony. Natomiast przy piśmie z dnia [...] r. do akt sprawy nadesłano: - rachunki za tzw. media; - oświadczenie syna w przedmiocie udzielanej pomocy finansowej; - decyzje w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; - wyciąg z rachunku bankowego za ostatni kwartał; - dokumenty wskazujące na wysokość dokonywanych potrąceń egzekucyjnych wraz z decyzją o ponownym ustaleniu wysokości wypłacanej renty rolniczej; - oświadczenie żony wraz z zaświadczeniem z KRUS potwierdzającym, iż żona skarżącego pozostaje na utrzymaniu męża i korzysta z jego ubezpieczenia zdrowotnego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 cyt. ustawy zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Może ono zostać przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania, ale tylko w części. Jak bowiem wynika z dołączonych do wniosku dokumentów źródłowych, choć wypłacane skarżącemu świadczenie rentowe od [...] r. uległo pomniejszeniu o dokonywane zajęcia egzekucyjne i aktualnie wynosi 825,00 zł (vide: decyzja z dnia [...] r.). To otrzymywane dopłaty z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego, stanowią dodatkowe środki, którymi skarżący dysponuje. Te jak ustalono z akt sprawy kształtują się na poziomie: 4.272,00 zł z tytułu płatności rolnośrodowiskowej oraz 7.974,72 zł z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (vide: wydane w tym przedmiocie decyzje dołączone do pisma z dnia [...] r.). Nie można również tracić z pola widzenia otrzymywanej od rodziny pomocy finansowej (vide: oświadczenie syna złożone w tym przedmiocie), jako że ta zasila budżet domowy kwotą 300,00 zł miesięcznie, co oznacza, że po opłaceniu wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, które oszacowano w rubryce nr 11 formularza na poziomie 1.070,00 zł, skarżący jest w stanie wygospodarować stosowne środki, celem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Jego wysokość obliczona na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi bowiem 750,00 zł. Ponieważ do uiszczenia tej kwoty strona zostanie zobowiązana dopiero po złożeniu sporządzonej przez pełnomocnika skargi kasacyjnej, przyjąć należało, że jej zgromadzenie mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącego, zważywszy na posiadany majątek (vide: rubryka nr 7 formularza), który nie jest obciążony prawami osób trzecich, a nadto wsparcie rodziny, przy pomocy której opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem, podobnie jak wpis sądowy od skargi zostały w prawidłowej wysokości uiszczone. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, iż wygospodarowanie kolejnych środków, celem ustanowienia we własnym zakresie fachowego pełnomocnika, nie jest w przypadku skarżącego możliwe. Wynagrodzenie tego pełnomocnika (uzależnione od wartości przedmiotu sporu, która w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł) to kwota znacznie przekraczająca należne opłaty. Jej wygospodarowanie rzeczywiście nie jest już możliwe. A ponieważ udział tego pełnomocnika na dalszym etapie postępowania uznać należało za niezbędny (vide: zapadły 20 czerwca 2018 r. wyrok oddalający skargę). Dlatego też mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.