III SA/Gl 264/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 marca 2018 r. w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi kasacyjnej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego w kwocie 2.099,00 zł, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia. W uzasadnieniu powyższego podała, że zajmuje się m.in. sprzedażą detaliczną w niewyspecjalizowanych sklepach, w tym sprzedażą detaliczną mebli, sprzętu oświetleniowego i artykułów użytku domowego. Wprawdzie jej kapitał wynosi 50.000,00 zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie 50.529,38 zł, to za ostatni rok obrotowy (to jest 2015) poniosła stratę rzędu 123.108,87 zł. Co więcej ta na koniec sierpnia 2016 r. zwiększyła się do 211.916,20 zł. A ponieważ poza zgromadzonymi w kasie i na rachunkach bankowych środkami rzędu 1.388,94 zł (vide: saldo na dzień 31 sierpnia 2016 r.) innych nie posiada, złożony wniosek uznała za zasadny. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła: - deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące; - zeznanie podatkowe CIT-8 za 2016 r.; - sprawozdanie finansowe Spółki za 2016 r. wraz z bilansem oraz rachunkiem zysków i strat sporządzonym na dzień 31 grudnia 2017 r. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] r. poinformowała, że środki zgromadzone na rachunku bankowym zostały Spółce zablokowane przez Urząd Skarbowy w M. na wniosek Drugiego Śląskiego Urzędu Skarbowego w B. W chwili obecnej nie może zatem przeprowadzić żadnej transakcji handlowej, albowiem nie posiada zgromadzonej w kasie gotówki. Postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego postanowienia uznał, że skarżąca Spółka nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołując się na nadesłane do akt zeznanie podatkowe CIT-8 w 2016 r. referendarz podniósł, że skarżąca spółka wypracowała przychód wynoszący 2.425.264,03 zł. To z kolei oznacza, że poniesiona w tym okresie strata wynosząca - według zeznania - 560.049,69 zł, nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko nadwyżką ponoszonych kosztów nad uzyskanym przychodem. Wprawdzie w ostatnim kwartale nie zadeklarowała żadnych podstaw opodatkowania z tytułu podatku VAT, podobnie jak w okresach wcześniejszych, niemniej jednak nadwyżka podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika zmniejszyła się z kwoty 170.000,00 zł (deklaracja za marzec 2017 r.) do kwoty 3.120,00 zł (deklaracja za styczeń 2018 r.). Ponieważ wyciągi z rachunku bankowego i raporty kasowe nie zostały nadesłane, jej zwrot nie był możliwy do zweryfikowania. Dotyczy to również zgromadzonych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku środków, bo choć w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego odnotowano zgłoszenie Spółki do upadłości, to rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jeszcze nie zapadło a zatem blokada kont przez Urząd Skarbowy w M. na wniosek Drugiego Śląskiego Urzędu Skarbowego w B., nie mogła odnieść zamierzonego skutku, albowiem za zgodą organu egzekucyjnego – można dokonywać wypłat z zajętego - w celu zabezpieczenia - rachunku bankowego, o ile wnioskodawca przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Zatem fakt zajęcia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do określonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku czy prowadzenia działalności gospodarczej. Tym bardziej, że w 2017 r. mimo braku środków w kasie i na rachunkach bankowych poniesiono wydatki rzędu 263.226,38 zł przy przychodzie wynoszącym 192.356,20 zł i 2,24 zł, a posiadany w tym okresie fundusz rezerwowy rzędu 431.938,84 zł nie uległ zmniejszeniu (por. bilans za 2016 i 2017 r.). W tej sytuacji nie zasługiwało na uwzględnienie twierdzenie jakoby skarżąca Spółka nie mogła ponieść należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego rzędu 2.099,00 zł. Tym bardziej, że podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest Spółka prawa handlowego – Spółka kapitałowa, a kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten może skorzystać z dopłat wspólników, które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi Spółki, potrzebą jej dokapitalizowania czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. To oznacza, że osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego od złożonej skargi kasacyjnej, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Postanowienie to pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył sprzeciwem. W jego uzasadnieniu nie zgodził się z oceną referendarza, że ponoszona strata nie może być utożsamiana z nierentownością firmy. Działalność skarżącej spółki nie wygenerowała zysku, który pozwoliłby pokryć wpis od skargi. W dalszej kolejności podkreślono, że zajęcie środków na rachunku bankowym służy zaspokojeniu roszczeń o charakterze publicznoprawnym, co wskazuje na duże prawdopodobieństwo odmowy ze strony organu egzekucyjnego. Sam proces uzyskania zgody zająłby dużo czasu a środki zlokalizowane na rachunkach bankowych wynoszą zaledwie 1.388,94 zł, co nie pozwala na uiszczenie wpisu. Wreszcie zwrócono uwagę, że dopłaty wspólników mogą, ale nie muszą wynikać z umowy spółki, natomiast jedynymi wspólnikami skarżącej spółki są osoby fizyczne – A.P. i S.P., ewentualne obciążenie ich dopłatami stanowiłoby znaczny uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPPr", które może zostać uzupełnione w trybie art. 255 P.p.s.a. o dokumentację źródłową. Należy w pierwszej kolejności podkreślić, że rozważania referendarza sądowego dotyczące pojęcia straty mają charakter trafny. Niewątpliwie spółka w latach 2016 i 2017 wypracowała spory przychód. Wprawdzie jego wysokość przekroczyły koszty uzyskania, oznacza to jednak, że spółka obracała w ciągu roku środkami pieniężnymi znacznie przekraczającymi wysokość wpisu w sprawie. Faktycznie przedłożone deklaracje VAT-7 wskazują, że spółka w ciągu ostatnich 3 miesięcy 2017 r. nie wykazała żadnej podstawy opodatkowania jednak regularnie deklarowała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na wskazany przez podatnika rachunek bankowy w kwocie 3.120 zł. Podkreślić należy, że skarżąca spółka nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych ani na wezwanie referendarza sądowego ani na etapie sprzeciwu. Sama blokada rachunku bankowego rzeczywiście ogranicza jego posiadacza w prawie do dysponowania zamieszczonymi na nich środkami, ale nie uniemożliwia wpływu kolejnych środków pieniężnych, jak również nie jest równoznaczna z niemożnością uzyskania informacji o aktualnym stanie konta. Pełnomocnik strony skarżącej podniósł co prawda, że z uwagi na publicznoprawny charakter roszczeń stanowiących podstawę zajęcia rachunku organ egzekucyjny nie wyraziłby zgody na dysponowanie środkami zgromadzonymi na rachunku, jednak stwierdzenie to ma charakter wyłącznie przypuszczenia, nie przedłożono żadnych dokumentów czy choćby oświadczenia strony o podjęciu jakichkolwiek kroków w tym kierunku. Za tym, że jest to raczej wątpliwa hipoteza, przemawia fakt, że powodem wydania stosownej dyspozycji byłaby konieczność uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, będącego również świadczeniem publicznoprawnym. Również podana w sprzeciwie wysokość środków na rachunku bankowym nie została w żaden sposób wykazana a jej wysokość może budzić uzasadnione wątpliwości, jest to bowiem kwota niższa od kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, która winna na prowadzony przez stronę rachunek bankowy wpłynąć. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.