III SA/Gl 264/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi kasacyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego w kwocie 2.099,00 zł, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia. W uzasadnieniu powyższego podała, że zajmuje się m.in. sprzedażą detaliczną w niewyspecjalizowanych sklepach, w tym sprzedażą detaliczną mebli, sprzętu oświetleniowego i artykułów użytku domowego. Wprawdzie jej kapitał wynosi 50.000,00 zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie 50.529,38 zł, to za ostatni rok obrotowy (to jest 2015) poniosła stratę rzędu 123.108,87 zł. Co więcej ta na koniec sierpnia 2016 r. zwiększyła się do 211.916,20 zł. A ponieważ poza zgromadzonymi w kasie i na rachunkach bankowych środkami rzędu 1.388,94 zł (vide: saldo na dzień 31 sierpnia 2016 r.) innych nie posiada, złożony wniosek uznała za zasadny. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła: - deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące; - zeznanie podatkowe CIT-8 za 2016 r.; - sprawozdanie finansowe Spółki za 2016 r. wraz z bilansem oraz rachunkiem zysków i strat sporządzonym na dzień 31 grudnia 2017 r. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] r. poinformowała, że środki zgromadzone na rachunku bankowym zostały Spółce zablokowane przez Urząd Skarbowy w M. na wniosek Drugiego Śląskiego Urzędu Skarbowego w B. W chwili obecnej nie może zatem przeprowadzić żadnej transakcji handlowej, albowiem nie posiada zgromadzonej w kasie gotówki. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na jego poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak bowiem ustalono z nadesłanego do akt zeznania podatkowego CIT-8 w 2016 r. wypracowała przychód wynoszący 2.425.264,03 zł. To z kolei oznacza, że poniesiona w tym okresie strata wynosząca - według zeznania - 560.049,69 zł, nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko nadwyżką ponoszonych kosztów nad uzyskanym przychodem. Wprawdzie w ostatnim kwartale nie zadeklarowała żadnych podstaw opodatkowania z tytułu podatku VAT, podobnie jak w okresach wcześniejszych, niemniej jednak nadwyżka podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika zmniejszyła się z kwoty 170.000,00 zł (vide: deklaracja za marzec 2017 r.) do kwoty 3.120,00 zł (vide: deklaracja za styczeń 2018 r.). Ponieważ wyciągi z rachunku bankowego i raporty kasowe nie zostały nadesłane, jej zwrot nie był możliwy do zweryfikowania. Dotyczy to również zgromadzonych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku środków, bo choć w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego odnotowano zgłoszenie Spółki do upadłości, to rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jeszcze nie zapadło (vide: rubryka nr 5 działu 6 KRS), a zatem blokada kont przez Urząd Skarbowy w M. na wniosek Drugiego Śląskiego Urzędu Skarbowego w B., nie mogła odnieść zamierzonego skutku, albowiem za zgodą organu egzekucyjnego – można dokonywać wypłat z zajętego - w celu zabezpieczenia - rachunku bankowego, o ile wnioskodawca przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej (vide: art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 155 ze zm. oraz art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.). Zatem fakt zajęcia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do określonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku czy prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513 oraz z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I FZ 153/14, LEX nr 1501674). Tym bardziej, że w 2017 r. mimo braku środków w kasie i na rachunkach bankowych (vide: bilans na koniec 2016 r.) poniesiono wydatki rzędu 263.226,38 zł przy przychodzie wynoszącym 192.356,20 zł i 2,24 zł (vide: rachunek zysków i strat), a posiadany w tym okresie fundusz rezerwowy rzędu 431.938,84 zł nie uległ zmniejszeniu (por. bilans za 2016 i 2017 r.). W tej sytuacji nie zasługiwało na uwzględnienie twierdzenie jakoby skarżąca Spółka nie mogła ponieść należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego rzędu 2.099,00 zł. Tym bardziej, że podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest Spółka prawa handlowego – Spółka kapitałowa, a kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten może skorzystać z dopłat wspólników (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2017 r., poz. 1577), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi Spółki, potrzebą jej dokapitalizowania czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 146/14, publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To oznacza, że osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego od złożonej skargi kasacyjnej, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Ponieważ powyższe w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło, dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.