III SA/Gl 2684/10

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] , skarżący złożył wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, wniosku tego nie uzasadnił. Z oświadczenia o stanie rodzinnym skarżącego wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z M.S. (28 lat) oraz z dziećmi: Z.N (11 lat), A.N. (8 lat) i O.S. (9 lat). Skarżący oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Strona jest współwłaścicielem domu i nieruchomości rolnej, a jego udział w obu nieruchomościach wynosi ¼. Skarżący posiada samochód osobowy i samochody dostawcze. Na miesięczne obciążenie finansowe wnioskodawcy składa się kwota 5.000 zł, jako stałe obciążenie kredytowe. Natomiast koszty utrzymania własnego i rodziny (w tym i alimenty) to również kwota 5.000 zł miesięcznie. Z kolei na zobowiązanie kredytowe z "poprzednio prowadzonej działalności gospodarczej" przeznacza strona kwotę 1.300 zł miesięcznie, a poza tym, posiada również kredyt w rachunku bieżącym w kwocie 110.000 zł. Pismem z dnia 13 grudnia 2010 r., referendarz sądowy wezwał stronę za pośrednictwem jej pełnomocnika procesowego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, obrazujących jej aktualny i rzeczywisty stan majątkowy. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 28 grudnia 2010 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującej się w aktach sprawy. Ponieważ do dnia orzekania przez referendarza do sądu nie wpłynęły jednak dokumenty potwierdzające stan majątkowy skarżącego, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Sprzeciwem z dnia 1 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższe postanowienie. W uzasadnieniu przedstawił ponownie sytuację majątkową skarżącego, jednak ciągle nie przedstawił dokumentów ją potwierdzających. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 19 stycznia 2011 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (oraz częściowego zwolnienia od kosztów sądowych). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy i nie udowodnił w żaden sposób ani na etapie postępowania referendarskiego, ani w postępowaniu zainicjowanym wniesionym sprzeciwem , aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Do uwzględnienia wniosku nie wystarczą jedynie same oświadczenia strony. Fakty, na które strona powołuje się w swoich oświadczeniach powinny być poparte stosowną dokumentacją i odpowiednimi materiałami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.