III SA/Gl 269/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargę. QUZASADNIENIE Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania L. R., utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...], odmawiającą wygaśnięcia decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. nr [...], która utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. nr [...], dotyczącą określenia wysokości długu celnego. W podstawie prawnej organ przywołał art. 233 § 1 pkt 1, art. 258 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613, ze zm., zwanej dalej O.p.), art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. nr 68 poz. 623 z 2004 r., ze zm.), w związku z art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 nr 75, poz. 802, ze zm.). Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ wyjaśnił, że decyzją z [...] r. nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził, że samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...], nr fabryczny [...], został usunięty spod dozoru celnego i określił L. R. kwotę długu celnego w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w K. ostateczną decyzją z [...] r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstncyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 19 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 1413/07, oddalił skargę strony na tę decyzję ostateczną. Wyrok stał się prawomocny [...] r. Wnioskiem z [...] r. skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. Decyzją z [...] r. organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, z uwagi na treść art. 265.2 pkt 1 Kodeksu celnego, który stanowi, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Ponieważ zaś, dług celny w niniejszej sprawie powstał [...]r., brak było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...]r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarga na tę decyzję została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 lutego 2015 r. sygn. akt SA/Gl 1574/14, z uwagi na nie uiszczenie wpisu sadowego. W piśmie z [...]r. – strona działając w trybie art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniosła skargę na czynność egzekucyjną z [...] r., polegającą na zajęciu wynagrodzenia oraz wystąpiła z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nadto powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., strona wniosła o stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji i postanowień Urzędu Celnego w K. oraz zajęć egzekucyjnych, wskazując m.in. na decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. nr [...]. Ponadto w kolejnym piśmie z [...] r. skarżący, wezwał Dyrektora Izby Celnej w K. do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 maja 2015 r. ustalający zasadę ex tunc oraz art. 157 § 1 Kpa, art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Zdaniem skarżącego brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego - całość postępowania toczyła się z rażącym naruszeniem prawa. Zasada ex tunc usuwa zasadę trwałości decyzji ostatecznych i stanowi podstawę do obligatoryjnego stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. W ocenie skarżącego "uciekanie od tego obligatoryjnego obowiązku i skierowanie sprawy do Dyrektora Izby Skarbowej K. jest rażącym naruszeniem prawa". Postanowieniem z [...] r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji ostatecznej z [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] r. Pismem z [...] r. skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, w którym wniósł również o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. - powołując się na przepis art. 162 § 1 K.p.a. Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił wygaśnięcia własnej decyzji z [...] r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. W odwołaniu od tej decyzji strona wskazała, że decyzje i wyroki są sprzeczne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. To Trybunał Konstytucyjny uznał działanie funkcjonariuszy publicznych w sprawie za bezprzedmiotowe, objęte art. 156 § 1 pkt 2 Kpa za niezgodne z Konstytucją RP- tylko pkt 2 w/w artykułu objęty jest zasadą ex tunc. Brak jakichkolwiek podstaw prawnych jest równoznaczny z brakiem możliwości określenia długu celnego. Spod dozoru celnego nie usunięto żadnego towaru. Data powstania długu celnego po kolizji wg art. 211 Kodeksu celnego wskazuje, że nie mógł powstać byt prawny. Decyzje organu potwierdzają nieprawdę i są działaniem na szkodę Państwa. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przywołane przez Stronę we wniesionym zaskarżeniu regulacje prawne zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 156 § 1 pkt 2, art. 211) nie mają zastosowania w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Zastosowanie mają natomiast przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Kwestie związane ze stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji regulują przepisy art. 259 i art. 259a Ordynacji podatkowej. Przepis art. 259 O.p. reguluje konsekwencje niedotrzymania terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej bądź terminu płatności którejkolwiek z rat, na jakie został rozłożony podatek lub zaległość podatkowa. W takiej sytuacji następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o odroczeniu terminu płatności podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę - w całości, oraz decyzji o rozłożeniu na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej - w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie płatności. Natomiast przepis art. 259a dotyczy wygaśnięcia decyzji stwierdzających nadpłatę podatku. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdyż sporna decyzja z [...] r. (utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r.) została wydana w sprawie określenia długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...], nr fabryczny [...]. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że decyzje organów z [...] r. i z [...] r., nie są decyzjami bezprzedmiotowymi, gdyż zostały wydane w sprawie określenia długu celnego, w związku z usunięciem spod dozoru celnego samochodu osobowego marki [....] rok produkcji [...], nr fabryczny [...]. Adresatem decyzji oraz dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty długu celnego był skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 19 maja 2008 r. sygn. akt III SA/G1 1413/07 oddalił skargę, uznając, że decyzje te są zgodne z prawem. Zniszczenie towaru nie ma żadnego wpływu na byt prawny decyzji, wydanej w sprawie określenia wysokości długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego tego towaru. Na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze. Ponadto wniósł o dopuszczenie do akt umowy kupna samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...], nr fabryczny [....], zawartej w [...] r. Argumentował, że organ powinien ustalić moment powstania długu celnego zgodnie z datą tej umowy. Zdaniem pełnomocnika wydanie decyzji w 2006 r. nastąpiło po upływie terminu przedawnienia. Pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę. Wskazał też, że w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia decyzji nie mogą być rozpatrywane kwestie dotyczące postępowania wymiarowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 258 § 1 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli: 1) stała się bezprzedmiotowa; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku; 3) strona nie dopełniła przewidzianych w tej decyzji lub w przepisach prawa podatkowego warunków uprawniających do skorzystania z ulg; 4) strona nie dopełniła określonych w przepisach prawa podatkowego warunków uprawniających do skorzystania z ryczałtowych form opodatkowania. W piśmiennictwie podnosi się, że bezprzedmiotowość decyzji zachodzi wówczas, gdy przestał istnieć jeden z elementów stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji, a zatem podmiot lub przedmiot tego stosunku, albo gdy nastąpiła zasadnicza zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej (T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej jako bezprzedmiotowej (art. 162 K.p.a.), PiP 1992/7, s. 51–55). Może to nastąpić z powodu zgonu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji lub zmiany w stanie prawnym ze skutkiem wstecznym (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003, s. 750–751 i powołana tam literatura). W wyroku z 18 maja 2011 r., I FSK 116/11, LEX nr 989840, Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając przedstawione poglądy, zwrócił uwagę, że bezprzedmiotowość decyzji, będąca niezbędną przesłanką jej wygaśnięcia, wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialno-prawnego, nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej – z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, a także z powodu zmiany stanu faktycznego, uniemożliwiającego wykonanie decyzji lub zmiany w stanie prawnym w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek. Słusznie wskazał organ odwoławczy, że sytuacja taka na pewno nie dotyczy omawianej sprawy. Poza bezprzedmiotowością, art. 258 § 1 O.p. nakłada na organ podatkowy obowiązek stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w przypadku wystąpienia jednego z trzech stanów faktycznych związanych z niedopełnieniem przez stronę warunku: 1) zastrzeżonego w decyzji (pkt 2); 2) uprawniającego do skorzystania z ulg, który wynikał z decyzji lub z przepisów prawa podatkowego (pkt 3); 3) uprawniającego do skorzystania z ryczałtowych form opodatkowania, który wynikał z przepisów prawa podatkowego (pkt 4). Warunek, o którym mowa w art. 258 § 1 pkt 2 O.p., musi wynikać z decyzji, przy czym dodanie go do treści rozstrzygnięcia możliwe jest tylko wówczas, gdy przewidują to przepisy prawa podatkowego (zob. art. 210 § 3 O.p.). Nie wchodząc w dalsze szczegóły dotyczące wykładni treści art. 258 § 1 O.p., należy całkowicie podzielić pogląd organu, że żaden z warunków tam wymienionych nie zaistniał w omawianej sprawie. Słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że zniszczenie towaru nie ma żadnego wpływu na byt prawny przedmiotowej decyzji, wydanej w sprawie określenia wysokości długu celnego - w związku z usunięciem spod dozoru celnego tego towaru. Nie można bowiem utożsamiać zniszczenia samochodu z brakiem przedmiotu postępowania, czyli konkretnej sprawy, w której powstał obowiązek podatkowy strony skarżącej. Podkreślić należy, że decyzja z [...] r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. numer [...], nie jest decyzją bezprzedmiotową, gdyż została wydana w sprawie określenia długu celnego, w związku z usunięciem spod dozoru celnego samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...], nr fabryczny [...]. Jako adresata decyzji oraz dłużnika zobowiązanego do zapłaty długu celnego wskazano stronę skarżącą. Za chwilę powstania długu celnego organy przyjęły dzień [...] r., a więc dzień kolizji drogowej, kiedy to skarżący użytkował w/w samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...], nr fabryczny [...]. Zatem w chwili powstania zobowiązania podatkowego przedmiot postępowania istniał. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podniósł zarzuty, co do decyzji wymiarowej, wskazując na zawarcie w [...] r. umowy kupna samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...], nr fabryczny [...]. Zasadnie zarzuty te zostały odparte przez pełnomocnika organu, wskazującego, że nie mają one znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Na marginesie wystarczy wskazać, że prawidłowość rozstrzygnięcia, zawartego w decyzjach obu organów dotyczących usunięcia spod dozoru celnego i wymierzenia wysokości długu celnego były przedmiotem kontroli WSA w Gliwicach, który prawomocnym wyrokiem z 19 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 1413/07, oddalił skargę podatnika. W ocenie Sądu argumenty te są istotne, chociaż nie mają większego wpływu na wynik sprawy, gdyż wniosek skarżącego nie może być uwzględniony w trybie art. 258 § 1 O.p. z powodu braku zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Wniosek ten nie może być uwzględniony także w trybie art. 259 § 1 O.p., który stanowi, że w razie niedotrzymania terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej bądź terminu płatności którejkolwiek z rat, na jakie został rozłożony podatek lub zaległość podatkowa, następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji. Taka sytuacja w ogóle w sprawie nie miała miejsca. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, wskazać przyjdzie, że są one również bezzasadne. W szczególności niezasadne jest powoływanie się skarżącego na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, który dotyczy zastosowania art. 156 § 2 K.p.a., czyli stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na znaczny upływ czasu od jej wydania. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że słusznie zauważył organ, iż decyzja ostateczna Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z [...] r. (utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w sprawie usunięcia spod dozoru celnego samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...], nr fabryczny [....], została wydana w oparciu o przepisy obowiązującej do 30 kwietnia 2004 r. ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 - ze zm.). Powyższe nastąpiło z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne - przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polska członkostwa w Unii Europejskiej. Zgodnie z brzmieniem art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Zatem w sprawie nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Po drugie zaś przedmiotem postępowania jest wygaśnięcie decyzji uregulowane w art. 258 i 259 Ordynacji podatkowej. Zaś przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy innego przedmiotu postępowania, mianowicie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.