III SA/Gl 273/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. sekr. sąd. Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" w S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpatrzeniu zażalenia "A" w S. (M.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w/w organu I instancji z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającej usunięcie towaru spod dozoru celnego, powstanie długu celnego i i wysokość jego kwoty oraz określającej osobę dłużnika. W uzasadnieniu swego postanowienia organ odwoławczy odniósł się do okoliczności faktycznych sprawy podnosząc, że postanowieniem z [...] r. nr [...] z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu postępowanie celne w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru, objętego procedurą zewnętrznego tranzytu wspólnotowego z dnia [...] r. nr [...] Jednocześnie pouczył stronę o przysługujących jej prawach i obowiązku ustanowienia pełnomocnika w kraju. Powyższe postanowienie zostało przesłane na adres "A" w S. i odebrane przez stronę. W wyniku przeprowadzonych czynności wyjaśniających wydano decyzję w dniu [...] r., którą organ ten stwierdził usunięcie spod dozoru celnego [...] kg [...], powstanie długu celnego w przywozie, określił dłużnika w osobie przedsiębiorcy "A" w S. oraz kwotę długu celnego w wysokości [...] PLN. W podstawie prawnej wskazano na art. 57, art. 203 i art. 215 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19.10.1992r., str. 1, ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, roz. 2, t. 4, str. 307, ze zm.). W uzasadnieniu zaś zawarte zostało stwierdzenie, iż w stosunku do dłużnika solidarnego prowadzone jest odrębne postępowanie celne, a jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z tego długu. Wyjaśniono także, iż w takiej sytuacji wierzyciele (organ celny) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Decyzja ta została wywieszona na tablicy ogłoszeń w UC w B. na okres 14 dni w trybie art. 83 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 622) w związku z nieustanowieniem w kraju pełnomocnika do doręczeń. Pismem z [...] r. dłużnik reprezentowany przez radcę prawnego P. S., zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w B. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną tegoż organu z dnia [...]., na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz o wstrzymanie wykonania tejże decyzji na podstawie art. 246 1 O.p. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, pełnomocnik strony stwierdził, iż przepis art. 246 § 1 Op. nakłada na organ obowiązek wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji we wszystkich przypadkach, w których przedstawione przez stronę dowody oraz zarzuty dotyczące decyzji wskazują na prawdopodobieństwo jej uchylenia. Przedstawione zaś przez stronę zarzuty dotyczące wadliwości decyzji wymiaru należności celnych, a zwłaszcza fakt pominięcia w przedmiotowym postępowaniu powoływanego przez organ dłużnika solidarnego jako strony postępowania, wskazuje, że uchylenie zaskarżonej decyzji jest co najmniej prawdopodobne. Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z [...] r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] r nr [...]. Następnie, postanowieniem z [...] r. nr [...] odmówił wstrzymania wykonania swojej decyzji ostatecznej gdyż okoliczności sprawy nie wskazywały na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Z kolei decyzją z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z [...]r. Pismem z dnia [...] r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła zażalenie na powyższe postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej wnosząc o jego uchylenie w związku z zaistnieniem przesłanek wynikających z art. 246 § 1 O.p. wobec faktu, iż okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia wadliwej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia zaakcen-towano, iż Naczelnik Urzędu Celnego w B. w decyzji z dnia [...]. wskazał, że głównym zobowiązanym odpowiadającym za przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne, w celu zapewnienia tożsamości towarów oraz przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego - był przedsiębiorca "B" z B.. Powyższe natomiast bezsprzecznie wskazuje, iż w toku prowadzonego postępowania błędnie ustalony został krąg podmiotów zobowiązanych z tytułu powstałego długu celnego, tym samym w przedmiotowej sprawie zachodzą wszelkie przesłanki przyjęcia, iż w toku wznowionego postępowania winno zapaść rozstrzygnięcie uchylające błędną decyzję z dnia [...]. Konkludując strona wskazała, że decyzja ta nie powinna "zostać wykonana jako błędna, a zatem wstrzymanie jej wykonania w trybie art.246 § 1 Ordynacji podatkowej jest konieczne". Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. nie uwzględnił podnoszonych zarzutów, podzielając stanowisko organu I instancji. Odnosząc się do argumentów zażalenia podniósł, że art. 166 Ordynacji podatkowej daje możliwość prowadzenia jednego postępowania względem dłużników solidarnych, co jednak nie ma obligatoryjnego charakteru. Zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie zobowiąza-nie celne powstało z mocy prawa, więc organ celny I instancji nie miał obowiązku ustalenia kręgu dłużników solidarnych. Podkreślono także, że decyzja z [...] r. kończąca postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie została przez stronę zaskarżona odwołaniem. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art.213 Wspólnotowego Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wobec pominięcia podmiotu pozostającego dłużnikiem solidarnym z tytułu długu celnego; przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 246 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia,, wykazanych przez stronę, obiektywnych ku temu przesłanek; przepisów prawa procesowego tj. art. 122 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej, poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak wyjaśnienia przesłanek determinujących odmowę wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji w trybie art.246 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych strona skarżąca uznała, że przesłanki wznowienia postępowania zostały przez nią dostatecznie uprawdopo-dobnione a ciężar dowodowy w sprawie obciążał organy obu instancji, które nie przeprowadziły stosownego postępowania dowodowego. Przyznano, że nie złożono odwołania od decyzji z [...] r., ale uzasadniono to jej nieważnością wynikającą z naruszenia przepisów o właściwości. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenia powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyj-nego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Przede wszystkim należy zauważyć, że _@KON@_ zgodnie z art. 246 _@POCZ@__@KON@_ § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8. poz. 80 ze zm. – dalej zwana Op) organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Na tej też podstawie strona skarżąca wniosła swoje żądanie wstrzymania wykonania decyzji określającej wymiar długu celnego z dnia [...] Z kolei wniosek o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją oparto na przesłance z pkt 4 art. 240 § 1 O.p. Strona akcentowała bowiem, że nie doręczono jej pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku czym uniemożliwiono jej czynny udział w postępowaniu. Nadto w prowadzonym postępowaniu wymiarowym pominięto jednoczesny udział dłużników solidarnych przez co nie z własnej winy nie brali oni udziału we wnioskowanym do wznowienia postępowaniu. Odnosząc się do podnoszonych przez Spółkę argumentów należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z art. 240§ 1 pkt 4 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W opisywanej wyżej sytuacji muszą więc wystąpić dwie okoliczności jednocześnie: brak udziału strony w postępowaniu oraz brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tymże postępowaniu. Nieuczestniczenie w postępowaniu, które stanowi podstawę wznowienia, musi nastąpić bez winy strony. Oznacza to, że jest ono wynikiem błędu proceduralnego organu, którego konsekwencją było niedopuszczenie strony do postępowania. Utożsamianie przez [...] Spółkę "A" z siedzibą w S. "nieuczestnictwa" w postępowaniu celnym okolicznością niedoręczania jej pism w tym postępowaniu w jej ojczystym języku jest całkowicie chybione. Zasadą jest bowiem, że w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski zgodnie z art. 27 Konstytucji RP). Jest on także językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa i terenowych organów władzy publicznej z mocy art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). Żadne również przepisy szczególne, tak zresztą jak i zobowiązania międzynarodowe, nie mogą, z uwagi na treść art. 27 Konstytucji, przewidywać podejmowania przez te organy czynności urzędowych w języku obcym, właściwym dla strony. Pojęcie czynności urzędowych obejmuje bez wątpienia władcze czynności organów państwowych, w tym decyzje administracyjne. Jeśli zatem przed organami administracji publicznej RP dokonuje się czynności wyłącznie w języku polskim, co odnosi się również do dokumentów, a także i wydawanych rozstrzygnięć (vide: wyroki WSA: w Warszawie z dnia 2 marca 2004 r. II SA 1617/2002, Lex Polonica nr 367378 oraz z dnia 16 kwietnia 2004 r. II SA 1207/2002; w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 stycznia 2009 r. I SA/Go 914/2008; NSA: z dnia 5 czerwca 2007 r. I OSK 796/2006; z dnia 10 maja 2007 r. I GSK 1613/2006). Nie ma żadnych więc podstaw do lansowania poglądu, że doręczenie stronie mającej siedzibę poza granicami RP w urzędowym języku polskim bez tłumaczenia na jej język ojczysty stanowiło kwalifikowaną wadę postępowania, uzasadniającą jego wznowienie, utożsamioną przez skarżącą z przesłanką nie brania przez nią udziału w postępowaniu podatkowym. Ustosunkowując się natomiast do kwestii pominięcia w przedmiotowym postępowaniu wymiarowym pozostałych dłużników solidarnych należy zauważyć, że nadzwyczajność instytucji wznowienia postępowania administracyjnego polega na tym, że przysługuje od rozstrzygnięć ostatecznych, a zamknięty katalog podstaw wznowienia sprawia, że stanowi ona w istocie pewien kompromis między koniecznością realizacji zasady praworządności a zasadą ochrony praw nabytych. W tym przypadku wznowienie postępowania, gdy strona nie własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej) może nastąpić jedynie na żądanie strony (art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Żądanie wznowienia, poza samym faktem "niebrania udziału" w postępowaniu musi jeszcze wykazać brak winy po jej stronie. Powołany przepis wprowadza dodatkowa sankcję wzruszalności następuje tylko na żądanie wniesione w terminie [...] od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Dla strony, która nie brała udziału w postępowaniu, [...] termin biegnie od daty powzięcia wiadomości o rozstrzygnięciu (vide: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2007 r. o sygn. akt I FSK 905/2006; LexPolonica nr 2062879). Tym samym żądanie wznowienia przez skarżącą Spółkę oparte na podstawie nie brania udziału pozostałych dłużników – P. P. [...] w C. i "C". z B. – nie jest dopuszczalne. Tylko bowiem zainteresowane w/w podmioty mogłyby ewentualnie wystąpić z takim żądaniem, ale ocena jego słuszności jest już poza granicami niniejszej sprawy. Tym bardziej, że stosowne decyzje zostały także i do tych adresatów wydane. Na marginesie należy jeszcze zauważyć, że ani wznowienie postępowania, ani tym bardziej złożenie przez stronę żądania wznowienia postępowania nie wstrzymują z mocy prawa wykonania decyzji ostatecznej. Jednakże organ właściwy w sprawie wznowienia może (podkreślenie Sądu) - z woli ustawodawcy - wstrzymać wykonanie kwestionowanej decyzji. Wstrzymanie następuje na wniosek lub z urzędu. Jedyną przesłanką, którą w świetle omawianego przepisu powinien kierować się organ podatkowy, jest prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Przepis nie uzależnia zastosowania tej instytucji od ważnego interesu strony. Niemniej jednak celem regulacji jest niedopuszczenie do sytuacji, w której wykonanie decyzji spowoduje nieodwracalne skutki, które zniweczą korzyść wynikającą z uchylenia decyzji (np. upadłość przedsiębiorcy). Natomiast podnoszone przez skarżącą Spółkę podstawy żądania wznowienia postępowania wymiarowego organy oceniły negatywnie stwierdzając, że okoliczności sprawy nie wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w toku wznowionego postępowania. Potwierdzeniem słuszności takiego stanowiska było także wydanie w dniu [...]. decyzji odmawiającej uchylenia decyzji z dnia [...]., która nie została zresztą zaskarżona przez pełnomocnika Spółki. Skład orzekający Sądu w całości podziela więc wyrażone przez organ odwoławczy poglądy, które znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym i zastosowanych normach prawnych. Mając więc na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne sprawy należy zauważyć, iż zarzuty dotyczące naruszenie prawa przez organ oraz nie rozważenie wszystkich okoliczności sprawy – jak wykazano wyżej są całkowicie chybione. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić