III SA/Gl 273/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W motywach powyższego podała, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką, jako że w ostatnim okresie jej dochody ze względu na prowadzoną egzekucję komorniczą zostały zajęte. Emerytura matki wynosi 1.400,00 zł. Jednak z uwagi na stan zdrowia znaczną jej część przeznaczają na leki. Wprawdzie skarżąca i jej matka posiadają dodatkowe składniki majątku, tj. nieruchomości, nie mniej jednak te przynależą do nich jedynie w częściach ułamkowych. Co więcej skarżąca zaciągnęła zabezpieczony hipotecznie kredyt w Banku (...), który został wypowiedziany. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 20 lutego 2012 r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych przez skarżącą w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą deklaracji VAT, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych, natomiast w przypadku gdyby działalność ta w ostatnim czasie została zawieszona lub zlikwidowana przedstawienie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających tenże fakt; - przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy; - nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez matkę dochodów w postaci przekazów pocztowych czyli tzw. "odcinków" z pobieranych świadczeń emerytalno-rentowych za ostatni miesiąc albo decyzji o ich przyznaniu; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii składanych przez skarżącą i jej matkę za 2011 r. zeznań podatkowych, a jeżeli te nie zostały jeszcze złożone to za 2010 r. lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów; - udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego) tytułu prawnego do posiadanych przez skarżącą i jej matkę nieruchomości położonych przy ul. [...] w K. oraz [...] w Z., a także ich powierzchni; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości, a nadto wskazanie kto i w jakiej wysokości w nich partycypuje; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należy przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków oraz regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny wnioskodawcy; - udokumentowanie przywołanego we wniosku faktu zaciągnięcia kredytu hipotecznego oraz że ten został wypowiedziany; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych na jakim etapie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na powyższe strona wskazała, iż zaświadczenie o zameldowaniu otrzyma w ciągu 14 dni, natomiast czas oczekiwania na wyciąg z księgi wieczystej wynosi ok. 30 dni. Wniosła zatem o przedłużenie do 30 marca 2012 r. terminu do nadesłania żądanych dokumentów. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2012 r. referendarz sądowy uwzględnił podane w piśmie z 14 marca 2012 r. okoliczności, albowiem wstrzymał się od rozpoznania złożonego wniosku. Do dnia dzisiejszego wezwanie z dnia 20 lutego 2012 r. nie zostało jednak wykonane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, iż użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca, mimo stosownych zapewnień w tym zakresie i uwzględnienia jej żądania w przedmiocie przedłużenia terminu do wykonania wezwania z dnia 20 lutego 2012 r. uchyliła się od jego wykonania. Stąd weryfikacja złożonego oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej matki, spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że przedstawione w treści formularza informacje odnoszące się do stanu cywilnego wnioskodawcy, źródeł dochodu i ponoszonych wydatków, a nadto posiadanego majątku (vide: rubryka nr 7 urzędowego druku PPF) w kontekście prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżąca ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.