III SA/Gl 276/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] r., nr [...], odmawiającą M. B. (dalej: strona, skarżący) wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. W podstawie prawnej powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U, z 2020 r. poz. 266; dalej jako: u.s.u.s.). W uzasadnieniu organ wskazał, że Oddział ZUS w R. uznał, że w tej sprawie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 61a § 1 K.p.a. czyli niemożność wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie wniosku Strony z 1 października 2020r., o umorzenie zadłużenia z tytułu składek i wydał [...]r. decyzję nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w tym zakresie. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, gdyż 3 grudnia 2020r. wpłynął wniosek Strony o ponowne rozpatrzenie wniosku z 1 października 2020r. w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu składek, organ stwierdził, że z ponownej analizy konta płatnika wynika, że zadłużenie obejmuje m. in, 1) składki w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, zaś zgodnie z art. 30 u.s.u.s., do tych należności nie stosuje się art. 28 tej ustawy, na podstawie którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza należności z tytułu składek; dot. to zatem składek na: - ubezpieczenia społeczne za okres 10/1999 - 03/2001 oraz - ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/1999 - 03/2001; 2) należności z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, które nie podlegają pod zakres rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003r, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365); dot. to składek na: - ubezpieczenia społeczne za okres od 10/1999 - 03/2001 oraz - Fundusz Pracy i FGŚP za okres 10/1999 - 03/2001. Wobec powyższego organ stwierdził, iż wskazane należności wyłączone są spod możliwości umorzenia na podstawie powołanych przepisów prawnych i uwzględniając brzmienie art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną lub z innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przez które należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, m.in., gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym – to za taką uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania należy uznać sytuację, jaka zaistniała w tej sprawie. Mając to na względzie utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną Dodatkowo wskazał, że ZUS nadal prowadzi postępowanie w zakresie należności podlegających merytorycznemu rozpoznaniu i w tej kwestii wyda odrębną decyzję rozstrzygającą co do istoty sprawy o umorzenie należności. W skardze do tutejszego Sądu Strona zakwestionowała prawidłowość decyzji. podkreśliła, że spełniła warunki niezbędne do umorzenia spornych należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego; podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należy, że kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie: 1. składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek; 2. należności z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników - za okres 10/1999 do 03/2021. Zdaniem składu orzekającego tut. Sądu zasadnie organ uznał w kwestionowanych decyzjach, że postępowanie nie mogło być wszczęte. Wprawdzie zgodnie z art. 61a K.p.a. odmowa wszczęcia postępowania następuje w formie postanowienia to jednak z woli ustawodawcy rozstrzygnięcia wydawane przez ZUS przybierają formę decyzji. Świadczy o tym użyte w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. sformułowanie: "Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw (...)" oraz wskazanie w art. 83b ust. 1 u.s.u.s., że jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie - ZUS wydaje w tych przypadkach decyzję. Odnosząc się już stricte do kwestii dopuszczalności lub nie umorzenia wnioskowanych przez Skarżącego składek to zauważyć należy, że art. 28 ust.3 a) u.s.u.s. stanowi, iż na podstawie tego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Odwołać się jednakże trzeba do brzmienia art. 30 u.s.u.s., w myśl którego do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Tak więc możliwość wnioskowania o umorzenie dotyczy jedynie należności z tytułu składek za osobę ubezpieczoną, będącą jednocześnie płatnikiem składek. Niewątpliwie nie mogą to być należności za pracowników. Słusznie zatem stwierdził organ, że przepis art. 28 ust.3 u.s.u.s. nie dotyczy wzmiankowanych składek za ubezpieczonych, którzy nie są równocześnie płatnikami tych składek (jak to ma miejsce w przypadku pracowników). W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.