III SA/Gl 277/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kandut po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 12 lipca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości A sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 12 lipca 2017 r. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, działający w imieniu Spółki pełnomocnik oświadczył, że skarżąca dysponuje bardzo skromnymi środkami finansowymi na rachunkach bankowych, które wynoszą ok. 2.577,00 zł. Spółka nie posiada przy tym żadnych oszczędności. Ponieważ [...] wypowiedział umowę factoringu po ujawnieniu zajęć egzekucyjnych II [...] Urzędu Skarbowego, Spółka została zmuszona do natychmiastowej spłaty limitu, który na dzień wypowiedzenia, to jest 13 października 2016 r. wynosił 351.791,29 zł oraz 27.533,52 EUR plus odsetki karne. Podobnie [...] z uwagi na zajęcia egzekucyjne nie przedłużył okresu finansowania kredytu w rachunku bieżącym o kolejny rok. Tym samym kredyt w wysokości 388.135,48 zł stał się całkowicie wymagalny w dniu wygaśnięcia dotychczasowej umowy kredytowej, to jest 27 października 2016 r. Wierzytelność została przekazana Centrum Restrukturyzacji Windykacji [...] w K., albowiem saldo kredytu na dzień 11 stycznia 2016 r. wynosiło (-) 163.090,19 zł. Dodatkowo Spółka zobowiązana była ponosić koszty z tytułu podpisanej umowy leasingu, dlatego też stan środków w kasie Spółki na dzień 11 stycznia 2017 r. to kwota ok. (-) 110.000,00 zł. Wprawdzie w oświadczeniu o posiadanym majątku i dochodach podano, że saldo zgromadzonych na rachunkach bankowych zasobów finansowych to kwota 734,30 zł i 419,02 EUR plus kapitał Spółki wynoszący 186.000,00 zł i aktywa trwałe, które oszacowano na 98.796,49 zł, niemniej jednak w ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę wynoszącą (-) 271.552,61 zł. 28 marca 2017 r. (vide: data stempla pocztowego) do akt sprawy nadesłano postanowienie Sądu Rejonowego w G. Wydziału XII Gospodarczego z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt [...], na mocy którego ogłoszono upadłość Spółki z o.o. A, której majątek został zabezpieczony poprzez ustanowienie 10 lutego 2017 r. tymczasowego nadzorcy sądowego. Łącznie jego wartość oszacowana została na kwotę 299.298,02 zł i 1.281,05 EUR, w tym wartość zapasów magazynowych wynoszących 22.161,55 zł oraz wartość środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 163.622,14 zł i 641,45 EUR. Mając powyższe na uwadze straszy referendarz sądowy zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych bowiem istnieje masa upadłości, tj. majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Jednocześnie majątek ten znacznie przewyższa wpis od skargi. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw, w którym podniosła, iż posiadane zapasy magazynowe nie są pieniędzmi lecz ruchomościami, które w pierwszej kolejności muszą zostać zbyte przez syndyka. Zatem obecnie stanowią one wartość księgową i nie mogą posłużyć do uiszczenia opłaty sądowej. To samo tyczy się należności, które muszą najpierw zostać zwindykowane, a działania windykacyjne są z natury rzeczy czasochłonne i nie zawsze przynoszą oczekiwany skutek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a wynika, że warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma za zadanie przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie, które tutejszy Sąd podziela, koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm.; dalej: p.u.n.). Niewątpliwie przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I GZ 740/15 6 grudnia 2012 r. I FZ 431/12, publ http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek poniesienia kosztów sądowych przez syndyka jako stronę postępowania wynika z art. 199 p.p.s.a., zaś art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n. nie jest przepisem szczególnym, wyłączającym zastosowanie tej normy. W takiej sytuacji stosownie do art. 343 ust. 1 p.u.n. obowiązkiem syndyka jest zaspokojenie tych kosztów w pierwszej kolejności, w miarę wpływu do masy upadłości stosownych sum; jeżeli należności te nie zostaną zaspokojone w ten sposób, zaspokaja się je w drodze podziału funduszów masy upadłości. Przepis ten odnosi się do zobowiązań upadłego należących do pierwszej kategorii (art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n.), a nie do wszystkich jego zobowiązań, w tym także cywilnoprawnych. Podkreślenia wymaga fakt, że skarga z 23 stycznia 2017 r. do Sądu została wniesiona przed sporządzeniem i złożeniem planu podziału sumy uzyskanej ze zbycia przedsiębiorstwa upadłego, a koszty związane z dochodzeniem roszczeń z tego tytułu nie zostały przez Syndyka ujęte w tym planie. Nie ma jednak podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Skoro zatem Syndyk poparł wniesioną w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie. Zdaniem Sądu nie sposób stwierdzić, że syndyk nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych związanych z zawisłą sprawą skoro saldo konta bankowego upadłego, jak wynika z dokumentów nadesłanych do akt sprawy o sygn. III SA/Gl 1397/16, na dzień 9 maja 2017 r. wynosiło 126.759,33 zł. Natomiast wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając zatem na względzie stan środków pieniężnych na rachunku bankowym oraz możliwość osiągnięcia środków finansowych ze zbycia majątku upadłej spółki nie sposób uznać, że Syndyk wykazał, że spełniona została przesłanka wskazana w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co implikowałoby konieczność udzielenia stronie pomocy ze środków budżetowych. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z uznano za prawidłowe i na podstawie powołanego na wstępie art. 260 ustawy p.p.s.a. utrzymano je w mocy.