III SA/Gl 2826/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 10 czerwca 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W treści skargi z dnia [...] r. wniesionej do tut. Sądu, skarżąca Spółka domagała się przyznania prawa pomocy. Wniosek ten sprecyzowała następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres zgłoszonego żądania wskazała zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku spółka podała, iż nie posiada kapitału zakładowego ani środków trwałych. Nie posiada też rachunków bankowych albowiem firma nie działa, a prezes jej zarządu jest obecnie na rencie. Pismem z dnia 4 marca 2011 r. referendarz sadowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku przez: - nadesłanie odpisu lub kserokopii sporządzonego po raz ostatni sprawozdania finansowego (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej); - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego potwierdzającego, iż Spółka od roku 2008 do teraz nie uzyskała żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu, nie składała zeznań podatkowych oraz deklaracji podatkowych za podany wyżej okres, a nadto przedstawienie innych dokumentów źródłowych wskazujących, iż sprawozdanie finansowe za powyższe lata nie było sporządzane, a posiadane rachunki bankowe zostały zlikwidowane ze wskazaniem daty likwidacji lub zamknięcia poszczególnych rachunków; - wyjaśnienie rozbieżności między zadeklarowanym w treści formularza PPPr [...] kapitałem zakładowym (vide: rubryka nr 6), a ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym kapitałem Spółki w wysokości [...] zł (vide: rubryka nr 8); - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego wskazującego na aktualny stan zaległości Spółki z tytułu podatków, w tym ich wysokość; - przedłożenie dokumentów źródłowych wskazujących, iż posiadany przez Spółkę majątek został zajęty w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nadto czy postępowanie to dalej jest prowadzone; - wyjaśnienie czy działalność Spółki została zawieszona, jeżeli tak należało przedstawić stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające tenże fakt (w tym zakresie należało ponadto wskazać czy wobec Spółki prowadzone jest postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne) związane z wykreśleniem skarżącej Spółki z rejestru sądowego; - sprecyzowanie w oparciu o jaki tytuł prawny skarżąca Spółka zajmuje lokal podany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako jej siedziba, a nadto wskazanie źródeł dochodu, z którego pokrywane są wydatki związane z jego eksploatowaniem. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał przy piśmie z dnia [...] r. oświadczenie z dnia [...]r. wystawione przez Biuro Rachunkowe, z którego wynikało, iż "A" w S. od roku 2005 nie prowadzi działalności gospodarczej. Biuro rachunkowe stwierdziło w oświadczeniu, że informację taką opiera na podstawie braku dokumentów potwierdzających prowadzenie przez Spółkę po tym czasie operacji gospodarczych. Skarżący przedłożył również pisma wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. obrazujące wysokość ściąganych w drodze egzekucji należności z tytułu podatków od nieruchomości oraz podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł i [...] zł. Dalej skarżący załączył pismo, z którego wynikało, iż wszelkie próby zmierzające do odblokowania zajętych kont bankowych Spółki podejmowane w roku 2005 i 2006 nie przyniosły spodziewanych efektów. Postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia [...] r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślając między innymi, iż kapitał zakładowy "A" to aport wniesiony jako wycena księgowa patentu czyli kapitał bezgotówkowy, konta bankowe zostały zajęte przez Urząd Skarbowy w 2004 r. i jako nieaktywne przez jakiś czas zostały zlikwidowane przez bank, J.K. – prezes jest na rencie i środki jakie otrzymuje nie pokrywają nawet w pełni jego potrzeb do egzystencji i na leki, spółka jest w zawieszeniu lecz nie w likwidacji i nie generuje żadnych dochodów. Skarżący nie załączył do sprzeciwu żadnych dokumentów natomiast podkreślił, iż oczekuje szybkiego i korzystnego rozwiązania sprawy by powrócić do działalności. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka w ustawowym terminie pismem z dnia [...]r. wniosła zażalenie na to postanowienie. W zażaleniu skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy choćby w części. Zdaniem spółki Sąd dokonał błędnych ustaleń faktycznych i błędnie ocenił przedstawione przez nią dokumenty. Spółka powołała się na swoje zadłużenie wobec Skarbu Państwa przewyższające kwotę [...] zł i wskazała, że znajduje się w stanie likwidacji. Jej zdaniem zaskarżone postanowienie pozbawia ją prawa do sądu. Zarzuciła też Sądowi pominięcie możliwości częściowego przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie skarżącej spółki stwierdzając, iż bierność skarżącej w zakresie wyjaśnienia jej sytuacji majątkowej zdecydowanie uniemożliwia pełną ocenę sytuacji, więc nie można stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca wykazała, że spełniła warunki udzielenia pomocy ze środków budżetowych. Zarządzeniem z dnia 28 września 2011 r. skarżąca spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w terminie do wniesienia zażalenia pismem z dnia [...]r. poinformowała, iż nie jest w stanie wygospodarować żadnej kwoty na inne wydatki ponad wydatki na lekarstwa i codzienne skromne życie oraz, że jest na rencie inwalidzkiej a do sądu został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z plikiem dokumentów. Zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2011 r. skarżąca spółka została wezwana do: - nadesłanie odpisu lub kserokopii sporządzonego po raz ostatni sprawozdania finansowego (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej); - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego potwierdzającego, iż Spółka od roku 2008 do teraz nie uzyskała żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu, nie składała zeznań podatkowych oraz deklaracji podatkowych za podany wyżej okres, a nadto przedstawienie innych dokumentów źródłowych wskazujących, iż sprawozdanie finansowe za powyższe lata nie było sporządzane, a posiadane rachunki bankowe zostały zlikwidowane ze wskazaniem daty likwidacji lub zamknięcia poszczególnych rachunków; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego wskazującego na aktualny stan zaległości Spółki z tytułu podatków, w tym ich wysokość; - przedłożenie dokumentów źródłowych wskazujących, iż posiadany przez Spółkę majątek został zajęty w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nadto czy postępowanie to dalej jest prowadzone; - wyjaśnienie czy działalność Spółki została zawieszona, jeżeli tak należy przedstawić stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające tenże fakt (w tym zakresie należy ponadto wskazać czy wobec Spółki prowadzone jest postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne) związane z wykreśleniem skarżącej Spółki z rejestru sądowego; - sprecyzowanie w oparciu o jaki tytuł prawny skarżąca Spółka zajmuje lokal podany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako jej siedziba, a nadto wskazanie źródeł dochodu, z którego pokrywane są wydatki związane z jego eksploatowaniem. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca w piśmie z dnia [...]r. złożyła oświadczenie, iż nie jest w stanie dostarczyć do Sądu innych dokumentów z informacją, że dokumenty finansowe znajdują się w Biurze Rachunkowym, które nie chce ich wydać. W załączeniu do w/w pisma skarżąca przedłożyła kopię zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, kopię pisma do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., kopię pisma Biura Rachunkowego "B" z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd oddalił wniosek strony skarżącej o zmianę postanowienia z dnia [...] r. o odmowie prawa pomocy. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca spółka zwróciła się ponownie o zmianę postanowienia z dnia [...] r. o odmowie prawa pomocy. W załączeniu nadesłano orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]r. oraz kopię odcinków otrzymywanej przez J.K. renty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy P.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić jedynie wtedy, gdy wnioskodawca wykaże( podkreślenie Sądu), że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Zakamycze 2005 r., str. 592). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy P.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków poniesienie pełnych kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto również zwrócić uwagę, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Fakty, na które strona powołuje się w swoich oświadczeniach powinny być poparte stosowną dokumentacją i odpowiednimi materiałami źródłowymi. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Kolejny wniosek o prawo pomocy złożony przez stronę skarżącą (nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...]r.) należy w istocie uznać za wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia [...] r. odmawiającego przyznania prawa pomocy stronie skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. To samo odnosi się – tym bardziej – do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy – stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Dodać należy, że strona skarżąca mimo, że przedstawiła część wymaganej dokumentacji, zdecydowanie unika przedstawienia całości dokumentów potwierdzających jej sytuację. Nie uczyniła tego po wezwaniu referendarza ani na etapie sprzeciwu czy zażalenia. Strona w piśmie z dnia [...]r. nie powołała żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Wskazać też trzeba, że strona skarżąca nie dołączyła do tego wniosku żadnych dokumentów określających jej sytuację finansową. Podobnie jak poprzednio także przy piśmie z dnia [...] r. prezes skarżącej spółki unika przedłożenia pełnej, wyczerpującej dokumentacji finansowej firmy czym uniemożliwia pełną ocenę sytuacji ekonomicznej a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przedłożone dokumenty dotyczące stanu zdrowia oraz wysokości otrzymywanej renty przez osobę J.K. nie obrazują z żadnej mierze stanu finansowego skarżącej spółki. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.