III SA/Gl 286/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2022 r. sprawy ze skargi U w K. – L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2021 r. nr 2401-IOA.48.135.2021.GD w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z 30 grudnia 2021 r., nr 2401-IOA.48.135.2021.GD, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 24 maja 2021 r., nr [...], nakładającą na "U" z siedzibą w L. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za niewykonanie obowiązku wynikającego z przepisu art. 12a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1857, w skrócie jako "ustawa SENT" ), Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, 21 stycznia 2020 r. użytkownik systemu SENT "U" (dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka") przesłała do rejestru zgłoszenie dotyczące przewozu towaru określonego jako "Liquid gas-refregarator" o kodzie CN 3824 w ilości 11862 kg. Zgłoszenie zostało przyjęte tego samego dnia o godz. 17:04 i uzyskało numer referencyjny [...]. Skarżącą zobowiązano do przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli w Oddziale Celnym w G. Pismami z 11 maja 2020 r. i 8 lipca 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wezwał Skarżącą do przekazania wyjaśnień i dokumentów, które mógłby uznać za dowody wykonania obowiązku nałożonego na przewoźnika. W odpowiedzi (pismo z dnia 8 lipca 2020 r.) pełnomocnik Spółki poinformował, że: "(...) spółka nie przyznaje, iż wykonywała przewóz objętych ustawą o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami (dalej ustawa SENT). Nie odnalazła także w swoich zasobach zgłoszenia [...]. Poszukiwania w systemie PUESC także nie dały rezultatu (...)". Strona wniosła jednocześnie o wskazanie imienia i nazwiska osoby dokonującej zgłoszenia, co pozwoli na ustalenie czy osoba ta była jej pracownikiem, czy też spedytora co ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Postanowieniem z 18 grudnia 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymiaru kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT, a decyzją 24 maja 2021 r. wymierzył Spółce karę pieniężną w kwocie 20.000 zł z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy SENT przez nieprzedstawienie środka transportu w dacie zakończenia przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] w wyznaczonym oddziale celnym urzędu celno-skarbowego w celu przeprowadzenia kontroli. W odwołaniu od tej decyzji Spółka zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie prawa procesowego, a to : - art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 120 i art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej po-legające na niedokonaniu ustalenia czy zgłoszony przewóz [...] faktycznie się odbył i zawierał faktycznie ładunek objęty tym zgłoszeniem, a także prawa materialnego : - art. 12a ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy SENT przez ich wadliwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że na ich mocy zawiązał się stosunek administracyjno- prawny, polegający na skutecznym nałożeniu obowiązku stawienia do kontroli wobec braku dowodu doręczenia decyzji o jego nałożeniu, a w konsekwencji naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT przez jego wadliwe zastosowanie; - art. 22 ust.3 ustawy SENT przez uznanie, że do zastosowania tego przepisu wystarcza zbadanie sytuacji finansowej przewoźnika, w konsekwencji pominięcie innych okoliczności mających wpływ na powstanie zagrożenia interesu Skarbu Państwa. Zarzutów tych organ odwoławczy nie podzielił. Podkreślił, że Referat Usług Komunikacji Elektronicznej oraz Usługi Elektronicznego Monitorowania przewozu Towarów Izby Administracji Skarbowej w Z. poinformował, że z czynności podjętych przez administratora systemów PUESC oraz SENT wynika, że zgłoszenie [...] zostało dokonane na portalu PUESC z konta o danych: login: [...], imię; K., drugie Imię: K., kraj obywatelstwa: Litwa, dowód osobisty: 1. Zgodnie z instrukcją rejestracji PUESC dostępną na stronie internetowej https://puesc.gov.pl./sent zgłaszający przewoźnicy powinni posiadać jedynie podstawowy poziom dostępu do PUESC; uwierzytelnienie osoby na PUESC polega na podaniu loginu i hasła, a zatem dokonujący zgłoszenia działał w imieniu Spółki będącej przewoźnikiem wrażliwych towarów. Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu zadań. Strona nie wykazała, aby w sprawie wystąpiła sytuacja dokonania zgłoszenia przez osobę niepozostającą z nią w żadnym związku. Nie było też zgłoszenia od skarżącej bezprawnego wykorzystania jej konta. Dalej organ stwierdził, że wraz z wygenerowanym automatycznie numerem referencyjnym zgłoszenia przewoźnik otrzymał - zgodnie z art. 12a ust. 3 ustawy SENT wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu. Jak wynika z formularza zgłoszenia, wezwanie stanowiło element tego formularza, jest sporządzone w trzech językach (polskim, angielskim i rosyjskim), wskazuje numer referencyjny zgłoszenia, którego dotyczy, zawiera pouczenie o możliwości przyspieszenia czynności kontrolnych przez zgłoszenie się pod wskazany adres, jak również zawiera pouczenie o karze pieniężnej w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli. Skoro wezwanie jest przesłane wraz z numerem referencyjnym, to osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. Pomimo prawidłowego wezwania środek transportu wraz z towarem nie został przedstawiony do kontroli, a to stanowi naruszenie obowiązku z art. 12 ust. 3 ustawy SENT i podstawę do wymierzenia przewoźnikowi kary z art. 22 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ odniósł się do kwestii odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, ale nie uznał, by zachodziły w sprawie przesłanki odstąpienia uzasadnione ważnym interesem społecznym lub ważnym interesem przewoźnika. Podkreślił przy tym uznaniowy charakter odstąpienia od nałożenia kary. Decyzję tę Spółka zaskarżyła w całości, zarzucając organowi: 1) naruszenie przepisów postępowania: - art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 ustawy SENT przez wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary po upływie 6 miesięcy od dnia doręczenia w dniu 4 czerwca 2020 r. protokołu z kontroli z dnia 11 maja 2020 r., co nastąpiło na mocy postanowienia o wszczęciu postępowania z dnia 18 grudnia 2020 r., doręczonego w dniu 5 stycznia 2021; - art. 122, art. 187 § 1, art 191, a także art. 120 i art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, polegające na niedokonaniu ustalenia, czy przewóz zgłoszony za numerem [...] faktycznie się odbył i zawierał ładunek objęty tym zgłoszeniem; 2) naruszenie prawa materialnego: - art. 12a ust.1 i ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy SENT przez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że na ich mocy zawiązał się stosunek administracyjno-prawny polegający na skutecznym nałożeniu obowiązku stawienia się do kontroli wobec braku dowodu doręczenia decyzji o nałożeniu obowiązku poddania się kontroli, w sytuacji, gdy z art. 151 § 1 Ordynacji podatkowej wynika sformalizowany sposób doręczania aktów administracyjnych, powodujących zawiązanie stosunku prawnego, co doprowadziło do wadliwego zastosowania przepisu art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na swą rzecz kosztów postępowania sądowego. Organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swe stanowisko w sprawie. Odpowiadając na zarzut, który pojawił się po raz pierwszy w skardze o naruszeniu art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT organ stwierdził, że przepis art. 165b § 1 Ordynacji nie ma zastosowania w sprawie co do zasady, a w tym przypadku, jeśli pominąć ogólne zasady, również z tego powodu, że w sprawie nie doszło do kontroli drogowej, a zatem do sporządzenia i doręczenia stronie protokołu z takiej kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Pierwszy zarzut skargi o naruszeniu art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT jest chybiony. Nawet przy przyjęciu, że przepis art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej znajduje z mocy art. 26 ust. 5 ustawy SENT odpowiednie zastosowanie do "kar pieniężnych", to i tak nie ma podstaw do stosowania go w tej sprawie, ponieważ nie było w niej kontroli, od zakończenia której rozpoczynałby się bieg sześciomiesięcznego terminu z art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej. Kontrola, o której stanowią przepisy ustawy SENT, art. 13 i następne, z której sporządza się protokół, dotyczy kontroli przewozu towarów prowadzonej " w terenie" przez sprawdzenie, czy przewóz wykonywany jest zgodnie ze zgłoszeniem i dlatego dotyczy: uzupełnienia i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy SENT, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. (art. 13 ust.1 i ust. 2). Takiej kontroli w sprawie nie było. Pismo z 11 maja 2020 r. skierowane do strony nie jest protokołem kontroli, jest wezwaniem do złożenia wyjaśnień. Sąd nie podzielił również drugiego zarzutu skargi o niepełnych ustaleniach faktycznych. Punktem wyjścia musi tu być stwierdzenie, że zgłoszenie SENT zostało dokonane z konta Skarżącej, przez jej pracownika. Temu, że T.K. był jej pracownikiem Spółka nie zaprzeczyła. Zakwestionowała jego upoważnienie do odbioru komunikatu o obowiązku przedstawienia środka transportu i towaru do kontroli. Zgłoszenie SENT z konta przewoźnika wymagało znajomości loginu i hasła. Słusznie zatem przyjęły organy, że zgłoszenie zostało dokonane w imieniu skarżącej. W odpowiedzi organ przesłał jej numer referencyjny z wezwaniem do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu. W takiej sytuacji, skoro strona zgłosiła, że dokona przewozu konkretnego towaru, wskazanym środkiem transportu, wskazała miejsce i datę rozpoczęcia i zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju, ciężar wykazania, że przewóz nie miał miejsca spoczywa na przewoźniku. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy SENT w przypadku gdy przewóz towaru nie zostanie rozpoczęty, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik dokonuje aktualizacji zgłoszenia, podając informację o odstąpieniu od przewozu towaru. Dopóki zgłaszający nie poinformuje organu o odstąpieniu od przewozu, dopóty organ ma prawo traktować zgłoszenie jako aktualne. Nic nie stało na przeszkodzie, by w toku postępowania Spółka zgłosiła wnioski dowodowe, ale konkretne, ze wskazanie źródła dowodowego i okoliczności, która miałaby być w ten sposób udowodniona. Nic nie stało na przeszkodzie, by przedstawiła dowody na poparcie swych twierdzeń. Czynności tego typu strona nie wykonała. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej organ prowadzący postepowanie ma obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przepis ten, a z nim art. 180 § 1 Ordynacji (Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ...) nakładają na organ obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, ale trzeba tu rozróżnić obowiązek przeprowadzenia dowodów, który ciąży na organie, od obowiązku wnioskowania o przeprowadzenie dowodów, z którego to obowiązku strona postępowania administracyjnego nie jest zwolniona, w szczególności wówczas, gdy tylko ona ma wiedzę o istnieniu dowodów istotnych dla sprawy i nimi dysponuje. Sąd nie podzielił także ostatniego z zarzutów skargi, który można sprowadzić do twierdzenia, że obowiązek przedstawienia do kontroli środka transportu wraz z towarem nie został prawidłowo nałożony, gdyż nie został zakomunikowany osobie upoważnionej przez Spółkę do odbioru tego typu informacji. Tryb doręczania tego zobowiązania wynika z przepisów ustawy SENT. Art. 12a ust. 1 stanowi w tym zakresie, że wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesyłane jest wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Przesłanie tej informacji następuje z wykorzystaniem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych. Tak też zachował się organ pierwszej instancji. Kwestia, jak obsługiwane jest konto indywidualnego przedsiębiorcy jest jego wewnętrzną sprawą. Z powyższych względów Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz. 329) i oddalił skargę na podstawie art. 151 tej ustawy.