III SA/Gl 2896/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia NSA Henryk Wach, Protokolant St. sekr. sąd. Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...] określającą J.S. niezaksięgowaną kwotę długu celnego w wysokości [...] zł od towaru, którym był samochód osobowy marki [...], objęty zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z [...] r. Wydanie tej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu; [...] r. J.S. zgłosił, za pośrednictwem Agencji Celnej "A" Sp. z o.o., do procedury dopuszczenia do obrotu przywieziony ze Stanów Zjednoczonych samochód osobowy marki [...], używany, o numerze identyfikacyjnym nadwozia (VIN) [...], rok produkcji 2002, z silnikiem o zapłonie iskrowym o poj. skokowej 2979 cm3. W zgłoszeniu tym zadeklarował kod CN 87032390 Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich, który obejmuje pojazdy samochodowe i pozostałe pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż te objęte pozycją 8702) włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi – pozostałe pojazdy wyposażone w silniki tłokowe wewnętrznego spalania o zapłonie iskrowym, o pojemności skokowe przekraczającej 1.500 cm3, ale nieprzekraczającej 3.000 cm3. Jako wartość celną samochodu J.S. zadeklarował kwotę 2.500 USD na podstawie dowodu zakupu z [...] r., która została powiększona o koszty transportu poniesione do miejsca wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty. Do zgłoszenia tego dołączył: deklarację elementów dotyczących wartości celnej D.W.1, dokument potwierdzający zakup pojazdu w postaci "zamówienia pojazdu używanego" na kwotę 2500 USD z [...]r., tytuł własności pojazdu "Certificate Of Title" nr [...], ocenę techniczną nr [...] z [...] r. sporządzoną przez rzeczoznawcę samochodowego, oświadczenie z [...]r. o poniesionych kosztach transportu związanych z samochodem, potwierdzenie z [...] r. Banku [...] w C. o realizacji przelewu zagranicznego. Zgłoszenie celne złożone przez skarżącego odpowiadało wymogom formalnym i zostało przyjęte i zarejestrowane w ewidencji towarów wprowadzonych do wolnego obrotu (OGL) pod pozycją [...]. [...]r. funkcjonariusz celny poinformował zgłaszającego o miejscu i terminie przeprowadzenia rewizji celnej. Podczas tej rewizji stwierdzono, że samochód ten nie ma widocznych uszkodzeń zewnętrznych. Z czynności tej sporządzono dokumentację fotograficzną. Po zabezpieczeniu należności celnych towar zwolniono do wnioskowanej procedury celnej. [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie retrospektywnego zarejestrowania kwoty długu celnego dla towaru objętego zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z [...] r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] z [...] r., w której określił wartość celną pojazdu objętego zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z [...] r. na [...] zł oraz niezaksięgowaną kwotę długu celnego w wysokości [...] zł. W podstawie prawnej wydanej przez siebie decyzji wskazał art. 207 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), art. 65 ust. 5 i 6, art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), art. 20 ust. 1 art. 31 ust. 1, art. 78 ust. 1 i 3, art. 201 ust. 1 lit. "a", art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992r. z późn. zm.), art. 181 a ust. 1, rozporządzenia Komisji EWG 2454/93 z 2 lipca 1993/92 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11.10.1993 r. z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L nr 301 z 31 października 2006 r. z późn. zm.). Od decyzji tej J.S. złożył odwołanie, w którym zawnioskował o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stwierdził, że sprowadzony samochód posiadał dwa kolory, gdyż był malowany, a także miał "kłopoty z silnikiem i skrzynią biegów oraz miał zużyte podzespoły i opony". W dalszej części oświadczył, że kupił ten samochód, ponieważ był oferowany po bardzo niskiej cenie. Podkreślił, że w Urzędzie Celnym w B. pokazywał różne pisma, z których wynikało, że samochód nie posiadał gwarancji, że skrzynia biegów i silnik były po remoncie, a lakier i opony są zniszczone. Na koniec stwierdził, że ponowna wycena dokonywana przez rzeczoznawcę nie może być podstawą obliczenia wartości samochodu gdyż rzeczoznawca "robił ją z powietrza, wyceniał samochód widmo, co jest sprzeczne z rzeczywistością". Ponadto oświadczył, że postąpił zgodnie z procedurą Urzędu Celnego, gdyż samochód został dopuszczony do obrotu w naszym kraju". Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w K., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 13 § 1 pkt 2 lit. "a", art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 51, art. 65 ust. 3, 5 i 6, art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne, art. 20 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 1, art. 67, art. 78 ust. 2 i 3, art. 201 ust. 1 lit. "a", ust. 2 i 3, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, art. 199 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, art. 1, art. 2, art. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1549/2006 z 17 października 2006 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, decyzję nr [...], wydał decyzję z [...]r. nr [...], w której podzielił stanowisko organu I instancji. Jednocześnie organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że organ pierwszej instancji wykazał i udokumentował "uzasadnione wątpliwości" co do deklarowanej przez importera wartości celnej samochodu. Jak wynika z akt sprawy po zwolnieniu towaru została dokonana analiza dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego, w tym oceny technicznej nr [...] z [...] r., sporządzonej przez rzeczoznawcę techniki samochodowej B.S., a złożonej do sprawy przez skarżącego. Już z tej oceny wynikało, że cena tego rodzaju samochodu z wyposażeniem standartowym na rynku amerykańskim była zdecydowanie wyższa, bo wynosiła 9940 USD, a cena samochodu o takim stopniu zużycia, jak samochód sprowadzony przez skarżącego, wynosiła 4475 USD, a zatem prawie dwukrotnie więcej, niż zadeklarowana przez J.S. Dawało to podstawy do odstąpienia od ustalenia wartości celnej samochodu z zastosowaniem art. 29 ust. 1 WKC i ustalenie jej metoda zastępczą, w tym przypadku tak zwaną metodą ostatniej szansy zgodnie z art. 31 ust. 1 WKC. Potwierdzeniem tego stanowiska były również dane zawarte w opinii nr [...] z [...] r. sporządzonej przez certyfikowanego rzeczoznawcę samochodowego ds. techniki samochodowej, wycen wartości pojazdów i kalkulacji kosztów naprawy wpisanego na listy: Biegłych sądowych, Biegłych skarbowych i Rzeczoznawców Ministra Transportu. W tej opinii rzeczoznawca wskazał, że na rynku amerykańskim w [...]r. cena samochodów marki [...], rok produkcji 2002, wynosiła średnio 17.000 USD. Z kolei ta wartość ponad sześciokrotnie przewyższa zadeklarowaną przez stronę w zgłoszeniu celnym wartość pojazdu. Dalej Dyrektor Izby Celnej wskazał, że przeprowadzono postępowanie mające na celu ustalenie stanu technicznego samochodu, jego przebiegu i eksploatacji, co było niezbędne do prawidłowego zastosowania metody ostatniej szansy. W tym celu dopuszczono dowód z opinii biegłego J.D. i na jej podstawie ustalono, że wartość celna samochodu wynosi 60.645 zł. Kwota należnego cła, przy zastosowaniu obliczonej wartości celnej oraz stawki celnej konwencyjnej w wysokości 10% wynosi 6.065 zł. Niezaksięgowana kwota należności wynikająca z długu celnego wyniosła [...] zł. Decyzję tą zaskarżył do Sądu J.S. W swej skardze stwierdził, że przedstawił dokumenty wskazujące na takie cechy samochodu, które zadecydowały o jego niskiej cenie sprzedaży. Była to opinia rzeczoznawcy oraz sam dowód zakupu. Następnie na żądanie organu celnego udzielił dalszych wyjaśnień i przedstawił dowód naprawy skrzyni biegów i silnika oraz malowania niektórych elementów samochodu. Biegły, który dokonał oceny stanu technicznego samochodu nie uwzględnił ani tych wyjaśnień, ani dowodów. Dalej skarżący stwierdził, że przypuszcza, że niska cena samochodu była wynikiem "manipulacji wokół niego", przez co rozumie zamianę różnych podzespołów i brak gwarancji. Dodał, że w chwili zakupu ceny tego typu samochodów na rynku amerykańskim wynosiły od 12.000 do 17.000 USD, ale były to ceny samochodów sprzedawanych w serwisach [...], a nie u ulicznych sprzedawców, a u takich samochód kupił. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uznał, że zarzuty podniesione w skardze należy uznać za nietrafne, bowiem organy celne zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dopuściły jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Istotą sporu prowadzonego w niniejszej sprawie jest wartość celna samochodu sprowadzonego przez skarżącego na wspólnotowy obszar celny, która to wartość jest podstawą określenia należnego z tego tytułu cła (art. 28 rozporządzenia Rady EWG Nr 2913/93 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE L z dnia 19 października 1992 r.). Zasadą wynikającą z art. 29 WKC jest, że wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Wskazanie wartości transakcyjnej jest obowiązkiem strony, która dokonuje przywozu towaru na obszar celny Wspólnoty. Organy celne nie są jednak związane deklarowaną przez stronę wartością transakcyjną i mogą od niej odstąpić w sytuacji określonej w art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE L z dnia 11 października 1993 r.), czyli wówczas, gdy mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Kodeksu. Użyty w tym przepisie zwrot uzasadnione wątpliwości nie został zdefiniowany, ma charakter otwarty i trzeba mu nadać takie znaczenie, jakie w konkretnym stanie faktycznym będzie logiczne i sensowne. Zdaniem Sądu, źródłem owych uzasadnionych wątpliwości może być ustalenie, iż na rynku, z którego towar pochodzi jest on oferowany w znacznie wyższych cenach, niż wskazana przez importera. Nie chodzi tu oczywiście o wszelkie różnice w cenach, bo w warunkach wolnorynkowych są one rzeczą naturalną, a o różnice tak znaczne, że nakazują powątpiewać w wiarygodność ceny deklarowanej przez importera. Tak więc rozstrzygnięcie tego sporu będzie zależne od odpowiedzi na pytanie czy organy celne zasadnie zakwestionowały zadeklarowaną przez skarżącego wartość celną samochodu, czy uczyniły to na skutek powzięcia uzasadnionych wątpliwości; zaznaczyć przy tym należy, że do oceny postępowania przeprowadzonego w sprawie z mocy art. 73 ust. 3 ustawy – Prawo celne zastosowanie odpowiednie znajdują przepisy Działu IV (art. od 120 do 271) ustawy – Ordynacja podatkowa. Odpowiadając na to zasadnicze dla wyniku sprawy pytanie Sąd stwierdza, że dokonane przez organy celne ustalenia dają ku temu podstawy z następujących przyczyn; Wątpliwości co do rzetelnego zadeklarowania wartości celnej towaru wynikają w pierwszej kolejności z oceny technicznej rzeczoznawcy B.S., którą przedłożył do akt sam skarżący. W dokumencie tym znajduje się stwierdzenie, że na rynku amerykańskim cena podstawowa takiego modelu ze standardowym wyposażeniem wynosi 9.940 USD, a przy uwzględnieniu stopnia zużycia tego konkretnego pojazdu jego przewidywana wartość wynosi 4.475 USD. Porównanie tych liczb z deklarowaną przez skarżącego ceną nabycia samochodu – 2.500 USD mogło być źródłem tych wątpliwości i uzasadniało dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym kierunku. Zasadniczych ustaleń dostarcza tu jednak opinia rzeczoznawcy samochodowego J.D., dopuszczona formalnie jako dowód w postępowaniu w trybie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednym z pytań postawionych biegłemu było pytanie o wartość pojazdu na rynku amerykańskim na dzień [...]r. Odpowiadając na to pytanie biegły wskazał, że cena ta wynosiła średnio 17.000 USD, natomiast wartość rynkową tego konkretnego egzemplarza wycenił na 15.000 USD. Biegły wskazał publikatory, na podstawie których ustalił ową średnią cenę samochodu tej marki i rocznika, a następnie przedstawił swoje ustalenia na temat stanu technicznego tego samochodu. Opinia ta została przyjęta przez organy celne za podstawę dokonanych w sprawie ustaleń i Sąd nie widzi w tym fakcie naruszenia przepisów postępowania. Porównanie dwóch źródeł dowodowych – opinii biegłego J.D. i oceny rzeczoznawcy B.S. wskazuje na większą wartość dowodową opinii biegłego. Fakt, iż oryginał oceny rzeczoznawcy i jego kopia różnią się w treści dotyczącej stopnia zużycia pojazdu i wskazania jednostki miary jego przebiegu mocno podważa jej rzetelność. Ponadto, ocena rzeczoznawcy porównuje cenę spornego samochodu z ceną innego, pojedynczego egzemplarza samochodu tej marki, modelu i rocznika. Ocena ta nie jest zatem oceną rynku, na którym skarżący nabył swój samochód, jest raczej porównaniem cen dwóch egzemplarzy samochodu [...], a to nie wystarcza do zakwestionowania wartości celnej samochodu i dlatego ocena ta, jak to już napisano, pozwala powątpiewać w deklarowaną przez skarżącego wartość celną samochodu, ale bardziej wiarygodnym źródłem ustaleń jest opinia J.D., który uwzględnił fakt, iż następnego dnia po wydaniu oceny przez rzeczoznawcę samochód pozytywnie przeszedł badania techniczne i został dopuszczony do ruchu, ponadto biegły prześledził historię eksploatacji samochodu w USA zanim został on sprzedany skarżącemu, nie pominął przy tym ustaleń dokonanych w trakcie rewizji celnej towaru i wyjaśnień samego skarżącego, tak więc fakt, iż biegły nie widział samochodu, co podnosi skarżący, nie dyskwalifikuje jego opinii. Art. 191 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy (w tym przypadku organ celny) ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten statuuje tak zwaną zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ wydający decyzję. Zasada ta oznacza, że organ ten nie jest związany sztywnymi regułami dowodowymi, a dokonuje tej oceny według swej wiedzy, doświadczenia, z zastosowaniem zasad logicznego myślenia. W ocenie Sądu, dokonanie w niniejszej sprawie ustaleń, które doprowadziły organ celny do zakwestionowania wartości celnej samochodu zadeklarowanej przez skarżącego nastąpiło zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej. Konsekwencją odstąpienia od deklarowanej przez stronę wartości celnej towaru jest konieczność jej ustalenia metodą zastępczą. Art. 30 WKC stanowi, że jeżeli wartość celna nie może zostać ustalona na mocy art. 29 (przyjęcie wartości transakcyjnej) ustala się ją stosując w kolejności punkty a), b), c) i d) ustępu 2, aż do pierwszego punktu, na podstawie którego będzie mogła zostać ustalona. Wymienione tu metody: wartości transakcyjnej identycznych towarów (pkt a), wartości transakcyjnej podobnych towarów (pkt b), wartości opartej na cenie jednostkowej (pkt c), wartości kalkulowanej (pkt d) – nie znajdują zastosowania do używanych samochodów, dlatego w grę wchodzi przepis art. 31 ust. 1 WKC statuujący tak zwaną metodę ostatniej szansy, a zatem na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami : - porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., - artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., - Działu II WKC. Taki sposób został zastosowany przez organ celny, na podstawie dostępnych katalogów ustalono cenę na rynku kraju importu samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne, tego samego rocznika, a następnie odliczono od tak przyjętej wartości korekty z tytułu podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego, cła, marży. Trzeba przy tym podkreślić, że zastosowanie metody ostatniej szansy, jako efekt zakwestionowania wartości celnej deklarowanej przez importera, prowadzi do szacunkowego ustalenia tej wartości. Szacowanie to ma doprowadzić do wyniku najbardziej zbliżonego do rzeczywistego, ale pozostanie już tylko wynikiem szacunkowym, opartym na uśrednionych danych. Sposób ustalenia wartości celnej samochodu z zastosowaniem metody ostatniej szansy nie budzi zastrzeżeń Sądu. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę J.S. zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)