III SA/Gl 293/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. (B.) na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącego adwokata; Przedmiotem skargi A. B., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. W ramach urzędowego formularza PPF z dnia [...] r. A. B. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku odnotował, że w chwili obecnej jest bezrobotny i nie posiada dochodów. Podniósł nadto, że choruje na [...] co dodatkowo ogranicza jego możliwości zarobkowania. Skarżący oświadczył przy tym, że ta sprawa jest dla niego i pozostałej rodziny "sprawą życia lub śmierci". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym ([...] dom o pow. [...] m²) pozostaje wraz z żoną i dwójką dzieci. Źródłem dochodu tego gospodarstwa pozostaje zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł. Dokonawszy wstępnej analizy rzeczonego oświadczenia z dokumentacją źródłową zebraną w toku postępowania administracyjnego, pismem z dnia [...] r., referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. W oparciu o dokumenty źródłowe, nadesłane w odpowiedzi na ww. wezwanie, skarżący nadesłał plik dokumentów, na podstawie których ustalono, co następuje. Skarżący wraz z małżonką są osobami bezrobotnymi (patrz zaświadczenia właściwego urzędu pracy z dnia [...] i [...] r.). Miesięczne udokumentowane wydatki w ich gospodarstwie domowym stanowią kwotę około [...] zł (w tym podatek od nieruchomości). Zgodnie z oświadczeniem skarżącego wydatki te pokrywane są przez pomagających mu rodziców. Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] r. przyznano J. B. zasiłek rodzinny na dzieci w łącznej kwocie [...] zł, płatny do [...] r. Z zeznań podatkowych za rok [...] oraz z zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego za rok [...] wynika, że skarżący i jego małżonka nie uzyskali przez ostatnie [...] lata żadnego dochodu. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należało odnotować, że zakres wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy został przez niego oznaczony w pkt 4 druku urzędowego formularza wniosku PPF. Intencją wnioskującego jest więc uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Przyszło w tym miejscu podkreślić, iż skarga w niniejszej sprawie, złożona została na decyzję dotyczącą spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przedmiotem skargi jest działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęty jest w tej sprawie A. B. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżący zwolniony jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się bezprzedmiotowy, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadziło się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie więc do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze w zestawieniu z sytuacją majątkową wnioskującego należało stwierdzić, że A. B. wykazał, że nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W toku rozpoznania wniosku wzięto przede wszystkim pod uwagę fakt, że skarżący i jego małżonka są osobami bezrobotnymi. Nie stracono przy tym z pola widzenia okoliczności korzystania przez nich z pomocy społecznej w formie zasiłków rodzinnych. Należało w tym miejscu zaakcentować, że skarżący alternatywnie wnosił w tej sprawie o ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. W tym zakresie pozostawił pełną swobodę co do wyboru przedstawiciela jednej z dwóch korporacji. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.