III SA/Gl 303/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi N. G. na decyzję Rady [...] Politechniki C. z dnia 25 stycznia 2022 r.nr R-WZ-BODN/53-1/2021 w przedmiocie odmowy uznania stopnia naukowego uzyskanego za granicą za równoważny z polskim stopniem naukowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Politechniki C. na rzecz strony skarżącej 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie. N. G. zaskarżyła decyzję Rady Politechniki C. z 25 stycznia 2022 r. o numerze R-WZ-BODN/53-1/2021. Decyzją tą Rada odmówiła uznania stopnia naukowego doktora nauk, nadanego N. G. przez Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy za równoważny z polskim stopniem naukowym doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o zarządzaniu i jakości. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Rada uznała dorobek Skarżącej za mieszczący się w dziedzinie nauk społecznych, ale w dyscyplinie - ekonomia i finanse. Ponadto, zdaniem Rady, dorobek ten, pod względem ilościowym, nie jest równoważny z dorobkiem wymaganym w Polsce od kandydatów na stopień doktora habilitowanego. Dysertacja, będąca podstawą nadania stopnia doktora nauk, nie ma charakteru publikacji, nie przeszła procedury wydawniczej, w tym nie uzyskała recenzji wydawniczych. Większa część artykułów autorstwa N. G. ukazała się w czasopismach krajowych, branżowych. Brak jest przy tym uczestnictwa Skarżącej w uznanych konferencjach naukowych, w szczególności zagranicznych oraz współpracy z otoczeniem, co Rada uznała za słabość dorobku. Jako podstawę prawną swej decyzji Rada wskazała § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 września 2018 r. w sprawie nostryfikacji stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą (Dz.U. z 2018 r. poz. 1877, dalej w skrócie jako "rozporządzenie w sprawie nostryfikacji stopni naukowych") i art. 328 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 478, w skrócie jako "ustawa o szkolnictwie wyższym"). W skardze na tę decyzję N. G. zarzuciła Radzie naruszenie: - art. 328 ust. 4 i 7 ustawy o szkolnictwie wyższym przez brak wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia postępowania nostryfikacyjnego, pomimo stwierdzenia braku właściwości do przeprowadzenia postępowania; - § 4 ust. 2 oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie nostryfikacji stopni naukowych przez zobowiązanie Skarżącej do przedłożenia tłumaczeń zwykłych na język polski dokumentów będących podstawą nadania stopnia doktora habilitowanego, pomimo braku uprzedniego przeprowadzenia oceny formalnej wniosku, co naraziło Skarżącą na poniesienie znacznych kosztów; - § 5 ust. 1 oraz § 3 ust. 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia w sprawie nostryfikacji stopni przez zobowiązanie Skarżącej do przedłożenia tłumaczeń zwykłych na język polski dokumentów będących podstawą nadania stopnia doktora habilitowanego pomimo tego, że Skarżąca była zobowiązana do załączenia do wniosku wyłącznie dokumentów wymienionych w § 3 ust. 2 pkt 1 lit. b w/w rozporządzenia, wśród których nie wymienia się "dokumentów będących podstawą nadania stopnia" (a które są elementem wniosku wymienionego w § 3 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia); - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego dot. przedmiotowej sprawy; - art. 6 oraz 8 k.p.a. przez rozpoznanie sprawy przez Radę, w sytuacji gdy części osób wchodzących w jej skład nie są znane przepisy oraz procedury przeprowadzania postępowania nostryfikacyjnego; - art. 9 k.p.a. przez brak poinformowania Skarżącej o tym, że Rada [...] Politechniki C. nie jest organem właściwym do rozpoznania złożonego przez nią wniosku o przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o: - stwierdzenie nieważności decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości oraz zobowiązanie Rady do wydania w określonym terminie, postanowienia w przedmiocie odmowy przeprowadzenia postępowania, a to zgodnie z treścią art. 328 ust. 7 ustawy o szkolnictwie wyższym; ewentualnie: - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz umorzenie postępowania; ewentualnie; - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz zobowiązanie Rady do wydania w określonym terminie postanowienia w przedmiocie odmowy przeprowadzenia postępowania, - zobowiązanie Organu do zwrotu na rzecz Skarżącej uiszczonej opłaty od wniosku; - zasądzenie od Politechniki na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi, a w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Rada wniosła o oddalenie skargi. Stwierdziła, że jej decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa powszechne obowiązującego, jak i przepisami wewnętrznymi. Rada przeprowadziła postępowanie zgodnie ze złożonym do niej wnioskiem, wykorzystała ustalenia wynikające z posiedzenia doraźnej Komisji ds. Nostryfikacji stopnia naukowego Skarżącej, która przedstawiła rekomendację co do odmowy uznania stopnia naukowego nadanego Skarżącej za granicą za równoważny z odpowiednim polskim stopniem naukowym. Jako główny powód takiej rekomendacji wskazano to, że dorobek Skarżącej, będący podstawą nadania stopnia doktora nauk, nie jest osadzony w dyscyplinie nauki o zarządzaniu i jakości (znacząca większość problemów poruszanych w badaniach dotyczy dyscypliny ekonomia i finanse), a zatem jakościowo nie odpowiada wymaganiom stawianym kandydatom do stopnia habilitowanego w Polsce w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o zarządzaniu i jakości. Na temat kosztów tego postępowania Rada stwierdziła, że Skarżąca przedłożyła tłumaczenia dokumentów, których Rada od niej nie wymagała. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja została wydana przez Radę [...] Politechniki C. Tryb postępowania w sprawie nostryfikacji stopni naukowych został uregulowany w pierwszej kolejności w ustawie o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z jej art. 328 postępowanie nostryfikacyjne wszczyna się na wniosek, prowadzi je podmiot posiadający kategorię naukową A+ albo A w dyscyplinie, której dotyczy wniosek (ust. 4), po przeprowadzeniu postępowania nostryfikacyjnego wydaje się zaświadczenie (ust. 5), za postępowanie pobierana jest opłata, maksymalna jej wysokość wynosi 50% wynagrodzenia profesora (ust. 6), w przypadku stwierdzenia braku właściwości do przeprowadzenia postępowania, podmiot, o którym mowa w ust. 4, wydaje postanowienie o odmowie jego przeprowadzenia, na które służy zażalenie, opłaty, o której mowa w ust. 6, nie pobiera się (ust. 7). W pozostałym zakresie ustawa przewiduje delegację dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki do określenia w drodze rozporządzenia: dokumentów dołączanych do wniosku, szczegółowego trybu postępowania nostryfikacyjnego, terminów załatwiania spraw, sposobu wnoszenia opłaty, wzoru zaświadczenia wydawanego po przeprowadzeniu postępowania nostryfikacyjnego (art. 328 ust. 8 ustawy). Rozporządzenie to zostało wydane 28 września 2018 r. przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego i nosi tytuł: "W sprawie nostryfikacji stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą" (Dz.U. z 2018 r., poz. 1877). Rozporządzenie uszczegóławia tryb postępowania w sprawie nostryfikacji dyplomów, ale nadal nie określa zasadniczych kwestii tego postępowania, przynajmniej takich jak: organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy, tryb procedowania, forma rozstrzygnięcia, środki odwoławcze od rozstrzygnięcia, którym może być uznanie lub odmowa uznania stopnia naukowego za równoważny z odpowiednim polskim stopniem naukowym. Ponieważ, zgodnie z art. 328 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym, postępowanie nostryfikacyjne co do stopni naukowych prowadzi podmiot posiadający kategorię naukową A+ albo A w dyscyplinie, której dotyczy wniosek, a podmiotem tym jest w tej sprawie uczelnia państwowa, to właściwy organ wynikać będzie ze statutu uczelni, ponieważ to statut uczelni, z uwzględnieniem zasady autonomii uczelni wynikającej z przepisu art. 9 ust. 2 ustawy (Uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie), określa zasady jej organizacji i funkcjonowania (art. 34 ust. 1 ustawy). Zgodnie z § 16 pkt 4 oraz § 27 ust. 1 pkt 7 Statutu Politechniki Częstochowskiej rady dyscyplin naukowych są organami uczelni, a do ich kompetencji należy nostryfikacja dyplomów dotyczących uzyskania stopnia naukowego. Jest przy tym bezsporne, że Politechnika C. jest podmiotem posiadającym kategorię naukową uprawniającą ją do przeprowadzenia postępowania nostryfikacyjnego w dziedzinie nauk społecznych, dyscyplinie nauki o zarzadzaniu i jakości. Rada [...] Politechniki C. podjęła swe rozstrzygnięcie w formie decyzji, co należy uznać za trafne rozwiązanie. Jest to bowiem akt zewnętrzny, w tym sensie, że jest skierowany do podmiotu zewnętrznego i rozstrzyga co do istoty o jego uprawnieniach lub, jak w tym przypadku, o ich braku (porównaj w tym zakresie stanowisko WSA w Lublinie, wyrażone w wyroku z 22 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 101/21, dostępne w Bazie Orzeczeń na www.nsa.gov.pl). Zawarte pod decyzją pouczenie o środkach odwoławczych i prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego wskazuje wprost na procedurę z Kodeksu postępowania administracyjnego i stosowanie przepisów tego kodeksu. Biorąc to pod uwagę Sąd uznał dopuszczalność skargi na tę decyzję na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.. z 2022 r., poz. 329, w skrócie jako "p.p.s.a."). Oceniając zatem tę decyzję pod kątem jej zgodności z prawem, czyli tak, jak stanowi o tym przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. z 2021 r., poz. 137), Sąd uznał, że została ona wydana z naruszeniem art. 328 ust. 7 ustawy o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z tym przepisem W przypadku stwierdzenia braku właściwości do przeprowadzenia postępowania, podmiot, o którym mowa w ust. 4, wydaje postanowienie o odmowie jego przeprowadzenia, na które służy zażalenie. Opłaty, o której mowa w ust. 6, nie pobiera się. Istota sporu prowadzonego przez strony niniejszego postępowania dotyczy rozumienia braku właściwości do przeprowadzenia postępowania. Organ stoi na stanowisku, że w sytuacji, gdy wniosek Skarżącej został skierowany do Rady [...] C. i dotyczy uznania stopnia nadanego Skarżącej w Ukrainie w dyscyplinie nauka o jakości i zarządzaniu, to był właściwy do wydania decyzji, w tym przypadku odmownej. Inaczej rozumie to Skarżąca. Jej zdaniem w chwili, gdy Organ uznał, że jej dorobek dotyczy innej dyscypliny nauk społecznych niż wskazana we wniosku, to powinien był wydać postanowienie o odmowie przeprowadzenia postępowania. W sporze tym Sąd przyznał słuszność Skarżącej. Właściwość, o której mowa w art. 328 ust. 4 wynika z kategorii naukowej A+ lub A w dyscyplinie, której wniosek dotyczy. Jeśli właściwość organu wyznacza kategoria naukowa A+ albo A w dyscyplinie, której dotyczy wniosek, to jest to odwołanie do kwestii merytorycznej, a nie formalnej. W konsekwencji, w art. 328 ust. 7 przewidziana został ocena przez uprawniony organ, czy wniosek dotyczy tej dyscypliny naukowej, która jest dla niego właściwa, a w razie stwierdzenia, że nie jest, przepis ten zawiera nakaz odmowy przeprowadzenia postępowania. Gdyby przyjąć pogląd organu, to przepis art. 328 ust. 7 straciłby swe znaczenie. Formalne skierowanie wniosku do organu eliminowałoby obowiązek badania właściwości do przeprowadzenia postępowania pod kątem merytorycznym, czyli dyscypliny naukowej, której dotyczy, a tego wymaga od organu przepis art. 328 ust. 7 ustawy o szkolnictwie wyższym. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wniosek Skarżącej dotyczył dyscypliny naukowej ekonomia i finanse, a zatem Rada [...] Politechniki C. nie była właściwa do jego rozstrzygnięcia merytorycznego. Pomimo tego Rada wydała rozstrzygnięcie merytoryczne, co więcej, uznając, że nie jest to jej dyscyplina naukowa, oceniła dorobek Skarżącej jako ilościowo nierównoważny z dorobkiem wymaganym w Polsce od kandydatów na stopień doktora habilitowanego. Jest to sprzeczność w motywach rozstrzygnięcia powodująca naruszenie przepisu art. 8 § 1 k.p.a., czyli naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Mając to na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Oddalenie skargi dotyczy wniosków dalej idących niż uchylenie decyzji, a to stwierdzenia nieważności decyzji, umorzenia postępowania administracyjnego, zobowiązania Organu do wydania postanowienia na podstawie art. 328 ust. 7 ustawy o szkolnictwie wyższym wraz ze zwrotem opłaty od wniosku. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości). Jest bowiem różnica pomiędzy brakiem właściwości organu, o jakiej mowa w przepisach kodeksowych, a brakiem właściwości podmiotu do przeprowadzenia postępowania nostryfikacyjnego. W pierwszym przypadku chodzi o niewłaściwość rzeczową lub instancyjną organu, czyli sytuację, w której dany organ w ogóle nie jest powołany do rozstrzygania danego rodzaju sprawy lub nie w tej instancji. W przypadku postępowania nostryfikacyjnego z art. 328 ustawy o szkolnictwie wyższym Rada [...] Politechniki C. jest organem uprawnionym do prowadzenia tego rodzaju postępowania z tym, że jej obowiązkiem jest ocena merytoryczna dyscypliny naukowej, jako uprawniającej ją do wydania decyzji lub nie. Umorzenie postępowania administracyjnego przez Sąd również nie byłoby zgodne z prawem, ponieważ postępowanie to powinno zakończyć się postanowieniem wydanym na podstawie art. 328 ust. 7 ustawy o szkolnictwie wyższym. To ostatnie stwierdzenie eliminuje konieczność zobowiązania organu do wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia postępowania, gdyż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Kwestia zwrotu opłaty od wniosku nie jest przedmiotem tego postępowania, zaskarżona decyzja nie dotyczy opłaty, a to czy będzie należna, czy nie, będzie konsekwencją postanowienia o odmowie przeprowadzenia postępowania (art. 328 ust. 7 ustawy in fine). Zasadne w świetle przepisu art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. okazało się żądanie zwrotu kosztów postępowania sądowego, o czym Sąd orzekł w pkt 2 wyroku.