III SA/Gl 305/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 400 (czterysta) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie doradcy podatkowego złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że w wyniku działań organów skarbowych musiał zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej, a tym samym utracił stałe źródło dochodu. Aktualnie skarżący ma na utrzymaniu małoletnią córkę, a podejmowane przez niego prace dorywcze nie pozwalają na pokrycie bieżących potrzeb. Z tego powodu skarżący korzysta z pomocy finansowej swojej rodziny. Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym razem ze swoją córką I. S. (4 lata). Strona nie posiada żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczające kwotę 5.000 zł. Strona oświadczyła, że na jej jedyny dochód składa się wynagrodzenie otrzymywane z tytułu podejmowanych prac dorywczych w kwocie 600 zł netto miesięcznie. Z kolei w rubryce nr 11 druku PPF skarżący oświadczył, że nie ponosi żadnych stałych wydatków, ani nie posiada żadnych zobowiązań. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 3 sierpnia 2018 r. wezwał stronę skarżącą, za pośrednictwem jej pełnomocnika procesowego, do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów i materiałów źródłowych, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłała następujące dokumenty: decyzję w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego ("500+") dla córki I. S.; zeznanie podatkowe PIT-37 za 2017 r. Jednocześnie w piśmie procesowym z dnia 30 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego stwierdził, że skarżący jest kawalerem, w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawca jest aktualnie na utrzymaniu swojej rodziny. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że jego mandant nie posiada zadłużenia, żadnych obciążeń kredytowych, ani innych zobowiązań. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku L. S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powinna udowodnić występowanie powyższych przesłanek, skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż rzeczywiście nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Na wstępie stwierdzić należy, że w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej. Jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wartość tę ustalić. Strona jest w postępowaniu sądowym reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego, który w skardze inicjującej postępowanie sądowe określił wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie na kwotę [...] zł. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie, przedmiotem której jest należność podatkowa w podatku od towarów i usług, pobierany jest wpis stosunkowy. W sprawie tej wpis sądowy od skargi wyniesie więc [...] zł. Kwota ta obliczona jest na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Z oświadczeń skarżącego wynikać ma, że prowadzi wspólne gospodarstwo jedynie ze swoją czteroletnią córką I. S., na którą jej matka B. L. pobiera świadczenie wychowawcze w ramach programu "500+". Skarżący, wg swojego oświadczenia, nie mieszka jednak z matką swojej córki. Jednocześnie skarżący wykonuje prace dorywcze i sam oświadczył na druku urzędowego formularza PPF, że osiąga z tego tytułu dochód rzędu 600 zł netto miesięcznie. Pełnomocnik strony stwierdził, że "aby udokumentować jakikolwiek dochód, musiałby mieć źródło dochodu, a w roku bieżącym źródła tego nie posiada". Należy jednak zaznaczyć, że w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2018 r. wyraźnie zaznaczono, że jeśli skarżący nie osiąga żadnego dochodu, to należy przedłożyć stosowne zaświadczenie urzędu skarbowego, potwierdzające, ze nie były (nie są) za skarżącego odprowadzane zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2018 r. Tymczasem w aktach sprawy – brak takiego dokumentu. Skarżący stwierdził, że jest aktualnie na utrzymaniu swojej rodziny. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarżący nie ponosi żadnych wydatków związanych ze swoim utrzymaniem (np. opłat za media), a posiłki spożywa u swoich rodziców. Skarżący również nie posiada żadnych obciążeń finansowych. Pełnomocnik strony stwierdził, że strona nie osiąga aktualnie żadnego dochodu (pismo z dnia 30 sierpnia 2018 r.), natomiast sam skarżący na druku formularza PPF określił, że jego dochód wynosi 600 zł netto miesięcznie z tytułu prac dorywczych. Sprzeczność tę należy rozstrzygnąć w ten sposób, że bardziej miarodajne jest jednak bezpośrednie oświadczenie samego wnioskodawcy, aniżeli jego pełnomocnika procesowego. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarżący ponosi de facto fakultatywne koszty postępowania sądowego (posiada bowiem profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru), a chce uniknąć ponoszenia obligatoryjnych kosztów postępowania (opłat sądowych). W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący powinien być w stanie przeznaczyć chociaż część deklarowanego przez siebie dochodu na uiszczenie kosztów sądowych. Uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 400 zł nie powinno narazić skarżącego na uszczerbek w jego koniecznym utrzymaniu. Kwota ta jest wyraźnie niższa, aniżeli deklarowany przez niego zarobek osiągany z tytułu prac dorywczych i stanowi ¼ kwoty, którą byłby zobowiązany uiścić, w przypadku całkowitej odmowy przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.