III SA/Gl 309/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-06-26
Skład orzekający: WSA Barbara Orzepowska-Kyć, WSA Barbara Brandys-Kmiecik, WSA Magdalena Jankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zatwierdzająca taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków może zawierać opłatę za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, wynikającą z kosztów prób technicznych, jeśli brak jest wyraźnego upoważnienia ustawowego do jej wprowadzenia?Ratio decidendi
Sąd stwierdził niezgodność z prawem uchwały rady gminy w części dotyczącej opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, wynikającej z kosztów prób technicznych. Brak jest wyraźnego upoważnienia ustawowego dla rady gminy do wprowadzenia takiej opłaty, a rozporządzenie wykonawcze, które próbowało ją uregulować, przekroczyło zakres swojego umocowania ustawowego. Opłata ta nie stanowiła też kosztu budowy przyłącza.Stan faktyczny
Prokurator zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w W. zatwierdzającą taryfy za wodę i ścieki, kwestionując punkt dotyczący opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, wynikającej z kosztów prób technicznych. Prokurator zarzucił naruszenie prawa, wskazując na brak wyraźnego upoważnienia ustawowego do wprowadzenia takiej opłaty. Organ wniósł o odrzucenie skargi z powodu przekroczenia terminu oraz o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała nie narusza prawa i już nie obowiązuje.Rozstrzygnięcie
Sąd orzekł o niezgodności z prawem załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały z dnia [...] r. nr [...] w części: punktu 4.3.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej B. [...] w B. na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę oraz zbiorowe odprowadzenie ścieków orzeka o niezgodności z prawem załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały z dnia [...] r. nr [...] w części: punktu 4.3.
Rada Miejska w W. w dniu [...] r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę oraz za zbiorowe odprowadzanie ścieków na ternie Gminy [...]. Jako podstawę prawną wskazano art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2006 r. poz. 123 poz. 858, dalej ustawa) oraz art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2013 r. poz. 594 ze zm., dalej u.s.g.) oraz rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. nr 127 poz. 886, dalej rozporządzenie).
Rada Miejska w § 1 uchwały zatwierdziła taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę oraz zbiorowe odprowadzanie ścieków na okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. przedstawione przez "A" w W. w brzmieniu stanowiącym załącznik nr 1 do uchwały. Zgodnie z § 2 wykonanie uchwały powierzono Burmistrzowi [...], a w myśl § 3 uchwała weszła w życie z dniem [...] r.
W pkt 4.3 załącznika nr 1 do uchwały określono wysokość stawek opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowych - kanalizacyjnych będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikających z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług. Określono stawkę opłaty w kwocie 150 zł netto tj. 162 zł brutto za przyłączenie do urządzeń sieci wodociągowej i urządzeń sieci kanalizacyjnej będących w posiadaniu przedsiębiorstwa "A" w W. wynikającą z przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług.
Pismem z [...] r. Prokurator Prokuratury Rejonowej B. Północ w B.(zwany dalej skarżący, strona skarżąca, Prokurator) wniósł na podstawie art. 3 § 2 pkt 5, art. 50 § 1, art. 52 § 1 i art. 53 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018r., poz. 1320 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.) oraz art. 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o Prokuraturze (Dz.U. 2017.1767 t.j.) skargę na powyższą uchwałę w części dotyczącej załącznika nr 1 do punktu 4.3 dotyczącego wysokości stawek opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikających z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług.
Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa - art. 24 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 listopada 2013 r. oraz art. 40 u.s.g. poprzez wprowadzenie w załączniku nr 1 punkt 4.3 do zaskarżonej uchwały odpłatności za przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej. Na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. wniósł o stwierdzenie nieważności punktu 4.3 załącznika nr 1 do uchwały w zakresie w jakim nakłada na osobę ubiegającą się o przyłączenie, obowiązek uiszczenia opłaty za przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej lub wodociągowej.
Skarżący wskazał, że Rada Miejska w W. w uchwale z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie przewidziała opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.
W przekonaniu strony skarżącej zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, który może być wydany wyłącznie na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie - art. 40 u.s.g. Niedopuszczalne jest więc nakładanie na obywateli (mieszkańców danej gminy) obowiązków, w drodze aktów prawa miejscowego, do których uchwalenia brak jest wyraźnego umocowania ustawowego. Strona skarżąca wskazała na obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej uchwały przepisy – m.in. art. 24 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 24 ust. 3, art. 20 ust. 2, 3, 4 ustawy. Podano, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy (w brzmieniu na dzień 27 listopada 2013r.) wójt (burmistrz, prezydent miasta) sprawdza, czy taryfy i plan zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy i weryfikuje koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy, pod względem celowości ich ponoszenia. Rada gminy podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf, w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2, albo o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami (art. 24 ust. 5 ustawy). Przepis art. 24 ust. 5 ustawy (w brzmieniu na dzień 27 listopada 2013 r.), przyznając radzie gminy kompetencję do zatwierdzenia taryf umożliwia jej jednocześnie realną kontrolę wysokości stosowanych cen i opłat za usługi świadczone przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. W ocenie strony skarżącej kontrola ta nie może jednak być dowolna czy też pozorna, gdyż ustawodawca wymaga od rady zbadania zgodności sporządzenia taryf z obowiązującymi przepisami. Jeżeli zatem rada, pomimo sporządzenia taryf niezgodnie z obowiązującymi przepisami, dokona ich zatwierdzenia, to tym samym podjęta w tym zakresie uchwała będzie naruszać prawo.
Zdaniem strony skarżącej Rada oceniając legalność przedłożonych jej taryf, jako wzorzec kontroli winna przyjąć zasady uchwalone w Konstytucji oraz przepisy ustawy normujące nie tylko materię ustalenia taryf i ich zatwierdzania, ale też zasady rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków, oraz warunki i sposób tych rozliczeń. Taryfy powinny być sporządzone w sposób uwzględniający odnoszące się do nich regulacje prawne zawarte w ustawie oraz innych aktach będących źródłem prawa, jak rozporządzenie czy akt prawa miejscowego i nie mogą być z tymi regulacjami sprzeczne.
Skarżący podał, że wskazane jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały przepisy, tj. art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. i art. 24 ust. ustawy (tak w skardze) nie mogły stanowić podstawy prawnej dla podjęcia zaskarżonej uchwały w zaskarżonym zakresie. Art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. upoważnia organy gminy do "stanowienia w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy" i samodzielnie nie stanowi delegacji do stanowienia prawa. Z kolei art. 24 ust. 1 ustawy (w brzmieniu na dzień 27 listopada 2013 r.) nie stanowił upoważnienia dla rady gminy do nałożenia opłat za przyłączenie do sieci. Uprawnienia takiego nie dawał także radzie gminy żaden inny przepis rangi ustawowej w obowiązującym porządku prawnym. Przepis ten dotyczył zatwierdzania taryf rozumianych jako zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania (art. 2 pkt 12 ustawy), nie zawiera natomiast podstawy do nakładania jednorazowych opłat za przyłączenie (pierwsze i każde dodatkowe) do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej.
Prokurator wskazał na art. 15 ust. 2 – 4 ustawy i stwierdził, że wynikający z art. 15 ust. 2 ustawy obowiązek poniesienia kosztów budowy przyłączy do sieci przez osobę ubiegającą się o przyłączenie, nie oznacza w żaden sposób uprawnienia dla organu stanowiącego gminy, do nałożenia opłaty z tytułu przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Przyłączenie do sieci nie może być przy tym uzależnione od poniesienia przez odbiorcę jeszcze innych kosztów, niż wymienione w powołanym art. 15 ust. 2 ustawy. Nie stanowi zaś kosztu realizacji budowy przyłącza opłata przyłączeniowa, skoro jej poniesienie nie służy spełnieniu ustawowego wymogu dostępu do sieci wodociągowo - kanalizacyjnej, a normatywnym źródłem dopuszczalności jej ustalenia miałby być jedynie regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, jako akt władztwa publicznego wiążąco oddziaływujący na sferę praw i obowiązków w dostępie do usług publicznych z zakresu zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków realizowanych przez gminę, jako jeden z ustawowych obowiązków gminy wobec społeczności lokalnej, będący wyrazem służebnej roli samorządu wobec tej społeczności (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 88/13). Prokurator podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, w ramach którego komunalne przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne realizują ustawowy obowiązek przyłączenia, o jakim mowa w art. 15 ust. 4 ustawy.
W ocenie strony skarżącej jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, w tym także opłat, jest dopuszczalne tylko w przypadku istnienia wyraźnego upoważnienia ustawowego. Podstawę taką nie stanowią art. 3, art. 15 i art. 24 ustawy. Nie są to bowiem opłaty za usługi komunalne, lecz rodzaj ukrytych, przymusowych danin publicznych, narzuconych wraz z "usługą", jako warunek korzystania z urządzeń gminnych
Skarżący podkreślił, że zgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfy zawierają m.in. stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług. Jednakże rozporządzenie jako akt rangi ustawowej nie może stanowić podstawy do nakładania normatywnego nie znajdującego uzasadnienia w przepisach ustawy.
Prokurator w konkluzji stwierdził, że ustanowienie opłaty za przyłączenie do sieci kanalizacyjnej lub wodociągowej wymagało wyraźnego upoważnienia ustawowego, a takiego brak zarówno w ustawie, jak i w u.s.g., zatem zaskarżona uchwała w zakresie w jakim nakłada na mieszkańców gminy obowiązek uiszczenia opłaty wskazanej w Taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie gminy [...] wykracza poza prawotwórcze kompetencje organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, bowiem skarga została wniesiona z przekroczeniem terminu wynikającego z art. 53 § 3 P.p.s.a. Nadto wniósł o oddalenie skargi, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza wskazywanych przez skarżącego przepisów prawa, tj. art. 24 ust. 1 ustawy oraz art. 40 u.s.g., a nadto uchwała ta już nie obowiązuje.
Organ uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi podał, że zaskarżona uchwała weszła w życie z dniem [...] r. Zatem kwestię zachowania terminu do wniesienia skargi na tę uchwałę należy oceniać na podstawie przepisu P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed zmianą, która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 roku. Art. 53 § 3 P.p.s.a. przed dniem 1 czerwca 2017 r. przewidywał, że prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejście w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania do wnoszenia skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Skarga Prokuratora wpłynęła do organu w dniu [...] r., co oznacza, że wniesiona została po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie zaskarżonej uchwały. Jak to już bowiem wyżej podkreślono, zaskarżona uchwała weszła w życie z dniem [...] r.
Organ rozważył także, czy skarga jest aktem prawa miejscowego, a zatem czy jest dopuszczalna. Wskazał, że NSA w orzeczeniach z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 1150/17, a także z 24 maja 2017 r. sygn. akt III OSK 256/07 uznał, że podjęta na podstawie art. 24 ust. 1 i 5 ustawy uchwała rady gminy nie spełnia warunków aktu prawa miejscowego, bowiem rada gminy nie ustanawia żadnych mających obowiązywać na właściwym dla swego działanie obszarze norm zakazujących, nakazujących czy zezwalających. Taryfa, stosownie do art. 2 pkt 12 cyt. ustawy, nie jest określana przez gminę, lecz przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne na zasadach, o których mowa w rozdziale 4 ustawy. Poza wynikającym z art. 24 ust. 4 ustawy uprawnieniem organu wykonawczego gminy do sprawdzenia przedstawionej taryfy pod względem zgodności z przepisami ustawy i ewentualnej weryfikacji kosztów pod względem celowości ich ponoszenia, żaden organ gminy nie ma możliwości określenia konkretnych cen i stawek opłat za zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Ponadto uchwała nie podlega ogłoszeniu jak akt prawa miejscowego, bowiem określony ustawą obowiązek ogłoszenia dotyczy samej taryfy i obciąża wyłącznie przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy. Ponadto rada gminy nie może na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy odmówić zatwierdzenia taryfy lub może nie podjąć uchwały w terminie przewidzianym wskazanym przepisem.
Organ niezależnie od powyższego wskazał, że nie naruszono wskazanych w skardze przepisów. Nadto Wojewoda [...] nie podjął żadnych czynności, o których mowa w art. 91 i nast. u.s.g.
W ocenie organu będąca przedmiotem skargi opłata nie ma charakteru daniny publicznej, gdyż w całości w 2014 r. pokrywała rzeczywiste koszty ponoszone przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne związane z wykonywaniem opisanych wyżej czynności (przeprowadzanie prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę) i została ustalona przez przedsiębiorstwo wodno - kanalizacyjne w oparciu o przepisy rozporządzenia. Ponadto, zaskarżona uchwała miała charakter okresowy, gdyż uchwała ta utraciła moc z dniem [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zakres kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 (czyli akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej) - art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Prokurator zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w W. w części dotyczącej załącznika nr 1 do punktu 4.3 określającego wysokość stawek opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikających z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g., art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. oraz art. 24 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej uchwały, taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy, z wyjątkiem taryf zmienionych w związku ze zmianą stawki podatku od towarów i usług. Ponadto w myśl ar. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji tego organu niż wymienione we wcześniejszych punktach art. 15 ust. 2. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.
Należy wskazać, że skład orzekający rozpoznający niniejszą sprawę popiera stanowisko zawarte w wyroku z dnia 25 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 289/18 dotyczące charakteru prawnego zaskarżonego aktu. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona uchwała nie podlegała opublikowaniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Zgodnie z § 3 uchwała podlega ogłoszeniu poprzez rozplakatowanie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w W. oraz w miejscach publicznych na terenie Gminy. Wobec powyższego uchwała jest aktem kierownictwa wewnętrznego, a nie jest aktem prawa miejscowego.
W ocenie Sądu zatwierdzenie przez organ, na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, taryfy nie spełnia warunków aktu prawa miejscowego. Podobny pogląd został wyrażony m.in. w orzeczeniach NSA: z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt: II GSK 1150/16 oraz z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt II GZ 72/18.
W tym miejscu należy zacytować art. 94 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 tej samej ustawy, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jednocześnie, w myśl art. 94 ust. 2 u.s.g., jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu rocznego terminu od ich podjęcia, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.
Wobec powyższego należy dokonać oceny zaskarżonej uchwały w części wskazanej przez Prokuratora w kontekście stwierdzenia jej niezgodności z prawem.
Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 289/18 w którym wskazano, że w ustawie oraz u.s.g. brak jest podstaw prawnych do zatwierdzenia przez organ stanowiący tego elementu taryfy za usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, którym jest opłata za przyłączenie do urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych będących w posiadaniu przedsiębiorstwa. Ponadto brak normatywnych podstaw dla takiego działania Rady Miejskiej w rozporządzeniu.
Zdaniem Sądu art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. wskazuje na wyłączną właściwość rady gminy w innych sprawach zastrzeżonych innymi ustawami do kompetencji rady gminy. Art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. wymienia część zadań własnych gminy.
Ponadto art. 24 ust. 1 ustawy stwierdza, że taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy, z wyjątkiem taryf zmienionych w związku ze zmianą stawki podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy, rada gminy podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf, w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w art. 24 ust. 2 tej samej ustawy, albo o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami. Powyższe przepisy nie dają jednak podstaw do sformułowania uchwały w zaskarżonej części. Nadto art. 19 ust. 1 ustawy zawiera jedynie delegację ustawową dla rady gminy do uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków (a nie dla aprobaty dla taryfy).
Podstawę prawną do wydania uchwały w zaskarżonej części nie stanowią przepisy rozporządzenia. Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 25 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 289/18, w którym wskazano, że Minister Budownictwa, wydając wspomniany akt wykonawczy przekroczył zakres swojego umocowania. Był on ukształtowany w art. 23, art. 25 oraz w art. 27 ust. 2 ustawy. Żaden z tych przepisów nie dawał jednak podstaw do przyjęcia, tak jak to miało miejsce w § 5 pkt 7 rozporządzenia w sprawie taryf, że taryfy zawierają stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług. Z art. 25 ustawy wynika delegacja ustawowa dla właściwego ministra do określenia, w drodze rozporządzenia, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz niezbędnego zakresu informacji zawartych w uzasadnieniu taryf, z uwzględnieniem czynników wskazanych w tym przepisie. Natomiast, w art. 27 ust. 2 ustawy nałożono na ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa powinność określenia warunków prowadzenia rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, biorąc pod uwagę wyposażenie nieruchomości w przyrządy i urządzenia pomiarowe.
Ponadto w art. 23 ustawy obciążono tego samego ministra obowiązkiem określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych sposobów określania taryf, w tym, kryteria ustalania niezbędnych przychodów, alokację kosztów na taryfowe grupy odbiorców usług oraz kryteria różnicowania cen i stawek opłat (por. art. 23 ust. 1 ustawy). Jednocześnie, w ust. 2 tego przepisu, ustawodawca wskazał na czynniki, które powinny być brane pod uwagę przez ministra podczas formułowania rozporządzenia. Dokonano tego nawiązując do kryteriów wskazanych w art. 23 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i o zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W konsekwencji, przy ustalaniu niezbędnych przychodów, minister został zobowiązany do uwzględnienia:
a) kosztów eksploatacji i utrzymania, w tym amortyzacji lub wartości umorzenia,
b) rat kapitałowych (ponad wartość amortyzacji),
c) odsetek od zaciągniętych kredytów i pożyczek,
d) rezerw na należności nieregularne,
e) marży zysku przy zapewnieniu ochrony interesów odbiorców przed nieuzasadnionym wzrostem cen,
f) kosztów zakupu wody lub kosztów wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych niebędących w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego,
g) podatków i opłat niezależnych od przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (por. art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy).
Natomiast, ustalając alokację kosztów, organ władzy wykonawczej zobligowany jest brać pod uwagę:
a) podział kosztów planowanych w czasie obowiązywania taryf na poszczególne taryfowe grupy odbiorców,
b) przypisanie kosztów budowy urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych do poszczególnych taryfowych grup odbiorców,
c) możliwość wyodrębniania kosztów i ich właściwej alokacji (por. art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy).
Ponadto przy różnicowaniu cen i stawek opłat obligatoryjnie uwzględnia się:
a) średniodobową i maksymalną wielkość zużycia wody i ilość wprowadzanych ścieków,
b) taryfowe grupy odbiorców,
c) strukturę cen i stawek opłat (por. art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy).
Należy powtórzyć zawarty w wyroku z dnia 25 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 289/18 pogląd, że analiza przytoczonego przepisu ustawy wskazuje na brak podstaw do sformułowania dyspozycji ujętej przez ministra w § 5 pkt 7 rozporządzenia w sprawie taryf. Jednocześnie taryfy zatwierdzane na mocy uchwały organu stanowiącego gminy (przychody przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego) są determinowane przez marżę zysku, koszty zakupu wody lub koszty wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych niebędących w posiadaniu tego podmiotu, czy przez przypisanie kosztów budowy urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych do poszczególnych taryfowych grup odbiorców oraz przez średniodobową i maksymalną wielkość zużycia wody i ilość wprowadzanych ścieków. Wobec tego jako jedna ze stawek opłat zamieszczonych w taryfie nie może być ujmowana - jako należność za przyłączenie do urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikająca z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usługi.
Wobec tego Sąd orzekł o niezgodności z prawem uchwały w zaskarżonej części.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło