III SA/Gl 311/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 1.000 (jeden tysiąc) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku w przedmiotowej sprawie, skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca stwierdziła, że znajduje się aktualnie w bardzo trudnej sytuacji materialnej i finansowej, w związku z czym nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w kwocie 100.000 zł bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Wnioskodawczyni mieszka w budynku mieszkalnym, należącym w ½ do swojej synowej M.G. i utrzymuje się aktualnie z emerytury w wysokości 1.932,21 zł miesięcznie (część świadczenia emerytalnego jest zajęta przez organ egzekucyjny) oraz uzyskuje miesięczny dochód w kwocie ok. 423 zł ze spółki jawnej "A", w której posiada obecnie 2 % udziałów. W tej sytuacji J.G. nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej. Z materiału dowodowego dołączonego przez skarżącą wynika, że jej emerytura wynosi 2.778 zł netto. Jednocześnie w stosunku do J.G. Dyrektor Izby Celnej w K. wystawił trzy tytuły wykonawcze, opiewające na kwoty: 6.851.390 zł, 37.565 zł i 205.388 zł. Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę w kwocie 1.932, 21 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni złożyła do akt umowę użyczenia części nieruchomości na cele mieszkalne, zgodnie z którą jej synowa M.G. oddała jej do bezpłatnego używania na czas nieoznaczony jedno pomieszczenie mieszkalne w mieszkaniu znajdującym się w S. przy ul. [...]. Z uwagi na to, że wnioskodawczyni korzysta z mieszkania nieodpłatnie, to nie ponosi kosztów czynszu i opłat za tzw. "media". Z oświadczenia skarżącej wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi sama, a koszty jej bieżącego utrzymania wynoszą około 1.000 zł miesięcznie. Jednocześnie nie posiada ona dowodów ich ponoszenia. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy zażądała jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten, obejmował więc jedynie żądanie przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku J.G. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składała już w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych do kwoty 99.000 zł. Skarżąca zastosowała się do tego postanowienia i uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 1.000 zł. Obecnie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu. W tym stanie rzeczy, rozpoznając niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy dokonać porównania sytuacji materialnej wnioskodawczyni z [...]r. (kiedy to przyznano jej częściowe zwolnienie od kosztów sądowych na etapie wnoszenia skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne) z jej obecną sytuacją materialną. Porównanie to pozwoli ustalić, czy aktualny stan majątkowy skarżącej uległ pogorszeniu, czy też poprawie, a to z kolei znajdzie swoje odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu wydanym po rozpoznaniu wniosku. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że dochody skarżącej uległy obecnie zmniejszeniu. Jej łączny dochód w czerwcu 2009 r. zamykał się w kwocie około 3.200 zł miesięcznie. Obecnie dochód ten wynosi około 2.355 zł miesięcznie, z uwagi na fakt, że z emerytury skarżącej są ściągane w trybie egzekucyjnym należności pieniężne na rzecz organu celnego. W tym więc zakresie sytuacja skarżącej pogorszyła się. Nie można jednak pominąć faktu, że od sierpnia 2009 r., wnioskodawczyni mieszka w lokalu należącym do jej synowej, M.G. Z umowy użyczenia części nieruchomości na cele mieszkalne, zawartej między J.G., a jej synową wynika, że skarżąca uzyskała do nieodpłatnego użytkowania pomieszczenie mieszkalne (wraz z wszelkimi urządzeniami infrastruktury technicznej) oraz z dostępem do kuchni oraz łazienki. Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a z jej oświadczenia wynika, że nie ponosi żadnych kosztów, które z reguły ponosi osoba korzystająca z mieszkania – nie płaci czynszu, ani opłat za tzw. "media", ponieważ korzysta nieodpłatnie z lokalu mieszkalnego. Ponadto skarżąca oświadczyła, że koszt jej miesięcznego utrzymania wynosi około 1.000 zł. Z powyższego wynika więc, że w zakresie obciążeń finansowych powszechnie związanych z korzystaniem z lokalu mieszkalnego, sytuacja wnioskodawczyni uległa znaczącej poprawie. J.G. nie uiszcza opłat związanych z korzystaniem z tego lokalu, a opłaty tego rodzaju (czynsz, jak również inne opłaty związane z użytkowaniem z lokalu mieszkalnego – tzw. "media") stanowią z reguły stałe i istotne obciążenie budżetu osób użytkujących lokale mieszkalne. Można więc przyjąć, że obecna sytuacja materialna skarżącej jest w zasadzie stabilna i nie uległa wyraźnemu pogorszeniu. Z jednej strony dochód skarżącej uległ zmniejszeniu z uwagi na to, że organ celny ściąga określone kwoty pieniężne z jej świadczenia emerytalnego. Z drugiej jednak strony, skarżąca nie ponosi żadnych opłat związanych z użytkowaniem zajmowanego przez siebie lokalu mieszkalnego. Wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne. Tak więc w przedmiotowej sprawie, wpis od skargi kasacyjnej wynosi 50.000 zł. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie ma możliwości uiszczenia tego wpisu sądowego w pełnej wysokości. Należy jednak stwierdzić, że z przedstawionego przez J.G. materiału dowodowego nie wynika, aby jej sytuacja materialna uniemożliwiała jej przynajmniej częściowe poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Uwzględniając dochód skarżącej, stałe wydatki na utrzymanie jej gospodarstwa domowego oraz fakt, że nie ponosi ona kosztów utrzymania mieszkania, należy przyjąć, że J.G. ma możliwość uiszczenia kwoty 1.000 zł tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i nie powinno to narazić jej na uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.