III SA/Gl 316/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] E. P. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wniosła również o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 maja 2008 r. referendarz sądowy zwolnił E. P. od kosztów sądowych powołując się na stan rodzinny i majątkowy wnioskodawcy akcentując przy tym jej skromne dochody ([...] w kwocie [...] zł netto) oraz konieczność opieki nad matką, G. K. z uwagi na jej podeszły wiek i stan zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przewiduje, że Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...), chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. W świetle cytowanego przepisu nie budzi zatem wątpliwości, że jest zasadą, iż zaskarżone rozstrzygnięcie, w tym w szczególności decyzja administracyjna, powinno być wykonane. Zastosowanie więc wstrzymania wykonania może nastąpić jedynie wtedy, gdy ujawnione zostaną okoliczności uzasadniające zastosowanie tej czynności procesowej i nie sprzeciwiają się temu regulacje prawne wynikające z ustawy szczególnej. Za podstawę wstrzymania wykonania decyzji nie może być brane pod uwagę przeświadczenie strony skarżącej o niesłuszności zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi. Zasadność tej argumentacji jest bowiem zastrzeżona wyłącznie do kognicji Sądu rozpoznającego skargę. W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć tej okoliczności, że wskazanym już postanowieniem Sąd zwolnił skarżącą od kosztów sądowych ze względu na stan rodzinny i majątkowy. Podstawą tego rozstrzygnięcia był art. 246 § 1 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiący o tym, że prawo pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy nastąpiło po uwzględnieniu danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 252 ). Bezspornym jest, że przesłanki dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie są identyczne z tymi, które stanowiły podstawę do przyznania prawa pomocy, jednakże nie sposób pominąć przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie danych wynikających z urzędowego formularza będącego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Ustawa wymienia wart. 61 § 3 dwie przesłanki wstrzymania wykonania aktu: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca posłużył się tutaj zwrotami nieostrymi, co powoduje, że w każdej konkretnej sprawie zachodzi konieczność konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Próbę zdefiniowania przesłanki wyrządzenia znacznej szkody podjął NSA w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., Gl 138/04 (niepubl.), stwierdzając, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Wprawdzie w orzecznictwie podkreśla się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu oraz to, że uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione, ponieważ brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Podkreśla się jednak również, że wydanie postanowienia oczekiwanego przez stronę zależy od uznania sądu oraz to, że przepis nie łączy wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z osobą skarżącego. Mając na uwadze aktualny stan sprawy, argumentację zaprezentowaną w skardze, a także stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w odpowiedzi na skargę wskazać należy, że chociaż przedmiotem sporu są świadczenia o charakterze pieniężnym, z natury rzeczy odwracalne, które mogą zostać w każdym czasie zwrócone - zachodzi jednak niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o jakiej mowa wart. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.