III SA/Gl 319/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 października 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 października 2017 r. w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł działający w imieniu skarżącego pełnomocnik ponownie domagał się zwolnienia A. K. z kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku poinformował, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą od [...] r. pozostaje w rozdzielności majątkowej oraz z synami: D. (lat [...]) i J. (lat [...]). Ponieważ wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne utracił płynność finansową oraz posiadany majątek. Podupadł też na zdrowiu i aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę rzędu [...] zł, podczas gdy koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem to kwota [...] zł. Wprawdzie posiada wierzytelności ponad [...] zł, niemniej jednak wskazał, że dłużna Spółka "A" uznała dług w całości w [...] r. który zostanie odnowiony w [...] r. z określeniem "roczny termin płatności" bez jego skonkretyzowania. Ponieważ Spółka ta nie prowadzi aktywnej działalności gospodarczej należność jest nieegzekwowalna. Ponadto została ona obciążona zabezpieczeniem na rzecz Urzędu Skarbowego w W. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - zaświadczenia z PUP potwierdzające, iż skarżący został uznany za osobę bezrobotną z dniem [...] r. bez prawa do zasiłku, natomiast jego syn D. z dniem [...] r. został zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku; - historię choroby wraz z zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia skarżącego wraz z fakturą VAT zakupionych leków; - wydruk z CEIDG wskazujący na zaprzestanie prowadzonej działalności w dniu [...] r.; - dokumenty obrazujące wysokość ponoszonych wydatków, czyli opłat za tzw. media w postaci: podatku od nieruchomości ([...] zł), wody i odprowadzania ścieków ([...] i [...] zł), gazu ([...] zł), energii elektrycznej ([...] zł, i [...] zł), wywozu odpadów komunalnych ([...] zł); - informację o odmowie udzielenia kredytu na kwotę [...] zł; - zaświadczenia z "B" oraz "C" w przedmiocie zamknięcia [...] r. i [...] r. rachunków bankowych w PLN i EUR; - wydruk z "B", z którego ustalono, że żona skarżącego posiada zarówno otwarte konto oszczędnościowe, jak również konto [...], którego saldo na dzień [...] r. wynosiło [...] zł; - ugodę zawartą z dłużnikiem Sp. jawną "A", na podstawie której dłużnik uznał dług w całości wynoszący [...] zł wraz z pismem z dnia [...] r., z którego ustalono, iż kwota ta została pomniejszona o kwotę kompensat między firmami i aktualnie wynosi [...] zł. Ponadto w piśmie z dnia [...] r. wyjaśniono, że L. K. mimo faktu zameldowania, aktualnie stale zamieszkuje wraz z żoną M. K. pod adresem [...], prowadząc odrębne gospodarstwo domowe i nie partycypując w kosztach utrzymania nieruchomości przy ul. [...], a także nie wspomagając finansowo gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Tylko teściowa, na rzecz której ustanowiona została służebność mieszkania zamieszkuje pod tym samym adresem co skarżący dokładając się z otrzymywanej emerytury do opłat za tzw. media. Do powyższego dołączono aktualne wydruki z rachunku bankowego żony skarżącego oraz syna D. K., odpis z księgi wieczystej nieruchomości przy ul. [...] wraz z zaświadczeniem o zameldowaniu na pobyt stały sześciu osób. Postanowieniem z 18 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Od tego postanowienia, w terminie ustawowym strona skarżąca wniosła sprzeciw. Strona skarżąca w sprzeciwie nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza sądowego. Uważa, że wszystkie informacje, co do których tutejszy Sąd wzywał skarżącego, zostały uzupełnione, na co wskazano również w postanowieniu. Skarżący zgodził się, iż to na nim spoczywa obowiązek wykazania określonych okoliczności. Jednakże obowiązek ten nie może być nieograniczony. Stwierdził bowiem, że dostarczył wszystkie żądane dokumenty i wypowiedział się co do wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej kwestii. Uważa za niezasadne stwierdzenie, iż nie przedstawił stosownych informacji w sposób wyczerpujący. Wskazał przede wszystkim, że gdyby zliczyć wpływy na konto jego małżonki, to i tak, taka kwota nie wystarczyłaby na pokrycie wpisu od skargi, nie mówiąc już o spełnianiu bieżących potrzeb życiowych. Uważa, że, w postanowieniu w ogóle nie wzięto pod uwagę dołączonych do wniosku czy też pisma uzupełniającego innych dowodów wskazujących na rzeczywistą jego złą sytuację majątkową a skupiono się jedynie na kwestiach drobnych, nie mających przesądzającego wpływu na ogólną ocenę jego stanu majątkowego. Ponadto uznał, że dowody i okoliczności wykazane we wniosku i w uzupełnieniu wniosku nie zostały w sposób rzetelny i całościowy przeanalizowane przez referendarza sądowego, który wydał postanowienie odmowne, podczas gdy wnioski otrzymane po ich przebadaniu wskazują klarownie na to, że zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." – sąd rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Rozpoznając sprzeciw, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie, Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że A. K. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. K. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że starszy referendarz sądowy swoje rozstrzygnięcie oparł na sprzeczności oświadczeń Skarżącego z przedłożoną dokumentacją. W sprzeciwie Skarżący odniósł się do wszystkich zarzutów referendarza i wyjaśnił wszystkie nieścisłości i wątpliwości. Ponadto, w przedłożonej dokumentacji całościowo przedstawił sytuację finansową swoją oraz swojego gospodarstwa domowego. Wyjaśnił zachodzące tam relacje, źródła finansowania oraz wydatki. Zdaniem Sądu Skarżący w niniejszej sprawie zdołał wykazać, że nie zdoła uiścić wpisu sądowego od skargi w dwóch zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach, tj. że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące całkowitym uwzględnieniem jej wniosku. Wobec wskazanych okoliczności Sąd zmienił zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego i uwzględnił w całości wniosek Skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia starszego referendarza sądowego i zwolnił skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi.