III SA/Gl 319/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2018 r. w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku poinformował, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą od [...] r. pozostaje w rozdzielności majątkowej oraz z synami: D. (lat 20) i J. (lat 12). Ponieważ wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne utracił płynność finansową oraz posiadany majątek. Podupadł też na zdrowiu i aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę rzędu 1.459,48 zł, podczas gdy koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem to kwota 800,00 zł. Wprawdzie posiada wierzytelności rzędu 468.129,56 zł, niemniej jednak wskazał, że dłużna Spółka "A" uznała dług w całości w 2014 r. Ten został odnowiony w 2016 r. z określeniem "roczny termin płatności" bez jego skonkretyzowania. Ponieważ Spółka ta nie prowadzi aktywnej działalności gospodarczej należność jest nieegzekwowalna. Ponadto została ona obciążona zabezpieczeniem na rzecz Urzędu Skarbowego w W. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - decyzję Wójta Gminy G. w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł; - informację o odmowie udzielenia kredytu; - akt notarialny, na mocy którego ustanowiono nieodpłatną służebność mieszkania na rzecz skarżącego; - zaświadczenie z "B" oraz Banku "C" w przedmiocie zamknięcia 2 styczna 2017 r. i 27 maja 2016 r. rachunków bankowych w PLN i EUR; - ugodę zawartą z dłużnikiem Sp. jawną "A", na podstawie której dłużnik uznał dług w całości wynoszący 538.306,56 zł wraz z pismem z dnia [...] r., z którego ustalono, iż kwota ta została pomniejszona o kwotę kompensat między firmami i aktualnie wynosi 468.129,56 zł; - rachunki ponoszonych wydatków za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków. Postanowieniem z 18 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Od tego postanowienia, w terminie ustawowym strona skarżąca wniosła sprzeciw. Strona skarżąca w sprzeciwie nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza sądowego, twierdząc, że istotne znaczenie, dla jego sytuacji majątkowej, ma jego stan zdrowia (leczy się w poradni psychiatrycznej i diabetycznej). W wyniku ciągłego leczenia nie może podjąć pracy zarobkowej i dlatego jest obecnie na utrzymaniu rodziny. Na poparcie tych twierdzeń przedłożył do wniosku dokumenty świadczące o jego ciągle pogarszającej się sytuacji finansowej. Na koniec zaznaczył, że aby zaspokoić zwykłe potrzeby życiowych i aby kontynuować już rozpoczęte leczenia zaciągnął pożyczki pieniężne u rodziny w kwocie 15 tyś. na chwilę obecną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1303) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." – sąd rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Rozpoznając sprzeciw, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie, Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że A. K. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. K. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że starszy referendarz sądowy swoje rozstrzygnięcie oparł na fakcie, że skarżący nie przywołał żadnych nowych okoliczności pozwalających mu na zweryfikowanie poprzednio wydanego postanowienia i zwolnienia go z kosztów sądowych . W sprzeciwie Skarżący podkreślił, przede wszystkim, swoją pogarszającą się sytuację majątkową na którą ma bezpośredni wpływ jego stan zdrowia niepozwalający mu wykonywać pracy zarobkowej. W wyniku tego jest na utrzymaniu rodziny. Ponadto, w przedłożonej dokumentacji całościowo przedstawił sytuację finansową swoją oraz swojego gospodarstwa domowego. Wyjaśnił zachodzące tam relacje, źródła finansowania oraz wydatki. Zdaniem Sądu Skarżący w niniejszej sprawie zdołał wykazać, że nie zdoła uiścić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w dwóch zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach, tj. że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące całkowitym uwzględnieniem jego wniosku. Ponadto Sąd z urzędu posiada informację, że postanowieniem z 22 sierpnia 2018 r. (czyli już po wydaniu postanowienia w sprawie prawa pomocy w niniejszej sprawie) starszy referendarz sądowy zwolnił Spółkę "A" sp. j. w S. w części. Z treści tego postanowienia wynika, że Spółka ta nie jest w stanie w całości pokryć kosztów sądowych bowiem utraciła płynność finansową. Oznacza to, że skarżący w najbliższym czasie nie będzie mógł wyegzekwować jego należności tejże Spółki. Wobec wskazanych okoliczności Sąd zmienił zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. Na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia starszego referendarza sądowego i zwolnił skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.