III SA/Gl 320/24

1 P O S T A N O W I E N I E Dnia 23 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Adam Pawlyta po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. (K.) na czynność S. S.A. w B. z dnia 5 lutego 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy likwidacji szkody w nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. 5 M. K. (dalej: strona; skarżący) wnioskiem z 23 sierpnia 2023 r., zaadresowanym do S. SA w B. i K. w B. zgłosił istnienie szkód pochodzenia górniczego w nieruchomości przy ul. [...] w P.., które występują w budynku mieszkalnym i terenie otaczającym wraz z ogrodzeniem. W związku z czym strona domagała się wyceny i naprawy powstałych uszkodzeń solidarnie z K.. Jak wynika z akt administracyjnych, pismem z 5 lutego 2024 r., znak: [...] S. S.A. Oddział w D. K. w Całkowitej Likwidacji z siedzibą w D. (dalej: organ), w odpowiedzi do zgłoszenia szkody z 23 sierpnia 2023 r., dotyczącego naprawienia szkody w obiekcie budowlanym położonym w P. przy ul. [...], poinformowała stronę, że za "odpowiedzialność za szkody powstałe w wyniku prowadzonej działalności górniczej związanej z eksploatacją złóż rudy cynku i ołowiu nie spoczywa na S. S.A., lecz ponosi ją Skarb Państwa, reprezentowany przez Okręgowy Urząd Górniczy". Następnie powiadomiono stronę, że na podstawie sporządzonej opinii geologiczno-górniczej organ odmawia uznania roszczenia z uwagi na jego przedawnienie. Zaznaczono, że teren na którym zlokalizowana jest nieruchomość wnioskodawcy jest od 27 lat "uspokojony górniczo, wszelkie roszczenia związane z eksploatacją dokonaną przez K. S. na przedmiotowym terenie uległy przedawnieniu". Pismem z 21 lutego 2024 r. skarżący, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynność S. S.A. w B. w przedmiocie odmowy likwidacji szkody w nieruchomości. Strona sformułowała w sposób następujący przedmiot skargi: "Złożyłem wniosek bezpośrednio po wstrząsie i wystąpieniu szkód w nieruchomości wraz opisem szkód wynikających z wadliwego wcześniejszego usunięcia szkód górniczych. Zakład Górniczy B. jako właściwy wskazał S. S.A., który to wniosek przesłał do K. O/ D.. Organ działający w imieniu skarbu państwa twierdzi, że coś się przedawniło, a przez analogię mogę podać szkody górnicze występujące zapadliska w powiecie olkuskim o czym wiemy z mediów i podjęcie czynności zamulania zapadlisk w okolicach cmentarza i zabudowań- T. 2023r.". W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o odrzucenie skargi w całości z uwagi na to, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Organ wniósł również o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę argumentowano, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jest niedopuszczalne, gdyż odmowa uznania roszczeń przez przedsiębiorcę górniczego nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Następnie zaznaczono, że wnioski o naprawienie szkód górniczych podlegają rozstrzygnięciu na zasadach i w trybie określonym w ustawie z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. z 10 lipca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1290). Pismem z 18 czerwca 2024 r. skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, jak również sformułował wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów procesowych oraz o uznanie bezczynności organu, który działa w imieniu Skarbu Państwa w ramach nienależycie usuniętych szkód górniczych. Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem organu, aby w sprawie nie istniała możliwość kontroli administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności. Ponadto zgodnie z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jednocześnie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W ocenie Sądu zaskarżone przez stronę kwestie związane z odmową likwidacji szkód górniczych w nieruchomości bądź ustalenia odszkodowania z tego tytułu nie należą do żadnej ze wskazanych wyżej kategorii aktów prawnych ani też czynności, podejmowanych przez organy administracji publicznej w ramach ich działalności, a tym samym podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Z treści skargi wynika, że skarżący domaga się wypłaty odszkodowania bądź naprawy powstałych uszkodzeń w jego nieruchomości. Do wniosku z 23 sierpnia 2023 r. skarżący dołączył również dokumentację fotograficzną z której mają wynikać uszkodzenia nieruchomości pozostające, jego zdaniem, w związku ze szkodami górniczymi. Wobec powyższego, będące przedmiotem niniejszej skargi pismo z 5 lutego 2024 r. o odmowie wypłaty odszkodowania / uznania odpowiedzialności za szkody górnicze nie stanowi decyzji, ani też żadnego innego aktu, który mógłby być przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kwestie związane z odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkody górnicze nie należą bowiem do kognicji sądów administracyjnych lecz powszechnych. Powyższe zagadnienie reguluje m.in. powołany zresztą przez obie strony sporu obecnie obowiązujący przepis art. 151 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. z 10 lipca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1290; dalej: p.g.g.), zgodnie z którym sądowe dochodzenie roszczeń jest możliwe po wyczerpaniu postępowania ugodowego, przy czym uznaje się, że ugoda zawarta w formie aktu notarialnego stanowi tytuł egzekucyjny w rozumieniu przepisów ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. z 7 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1550; dalej: k.p.c.). Przy czym spory dotyczące roszczeń odszkodowawczych związanych z szeroko rozumianymi szkodami górniczymi są regulowane m.in. przepisami działu VIII (zatytułowanego jako "Odpowiedzialność za szkody") ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze. Wskazana ustawa wielokrotnie odwołuje się zresztą wprost do zasad odpowiedzialności odszkodowawczej objętej ustawą z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. z 21 czerwca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm). Czyni tak m.in. w art. 144 ust. 3 p.g.g. i w art. 145 p.g.g. Natomiast jak stanowi art. 11 p.g.g. "W sprawach nieuregulowanych w ustawie do własności górniczej, a także do rozstrzygania sporów między Skarbem Państwa a właścicielem gruntu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, a także prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczące nieruchomości gruntowych, w tym ich rozgraniczania". Warto dodać, że w stanie prawnym objętym ustawą z 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. z 14 listopada 2005 r., Dz.U. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), która obowiązywała do 31 grudnia 2011 r., przepis art. 97 ust. 1 ww. ustawy wprost stanowił, że: "W sprawach o naprawienie szkód uregulowanych przepisami niniejszego działu orzekają sądy powszechne". Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że sprawy związane z ustalaniem odszkodowań związanych ze szkodami górniczymi, zarówno w stanie prawnym aktualnie obowiązującym, jak również w stanie prawnym objętym ustawą z 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze były kwalifikowane jako sprawy cywilne w rozumieniu art. 1 k.p.c., a zatem do ich rozstrzygania właściwe są sądy powszechne (por.: wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 16 kwietnia 2024 r., II CSKP 1119/22, Legalis nr 3071024). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że sprawy o wynagrodzenie szkód, w tym szkód spowodowanych szeroko rozumianą działalnością górniczą, są ze swej istoty sprawami cywilnymi i to zarówno w znaczeniu materialnoprawnym, jak i w znaczeniu przepisów procesowych (por. m.in.: wyrok WSA w Gliwicach z 9 sierpnia 2023 r., I SA/Gl 291/23, Legalis nr 2972972; wyrok NSA z 4 marca 2008 r., II GSK 405/07, Legalis nr 160608; postanowienie NSA z 6 grudnia 2007 r., II OZ 1262/07, LEX nr 1012820; wyrok WSA w Warszawie z 24 marca 2011 r., VI SA/Wa 2645/10, Legalis nr 375833; postanowienie WSA w Gliwicach z 15 lutego 2011 r., III SA/Gl 2079/10, Legalis nr 1016418). Przedmiot skargi inicjującej niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne nie jest także czynnością dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Charakter żądań skarżącego formułowanych wprost w pismach z 23 sierpnia 2023 r., z 27 listopada 2023 r., a także w skardze z 21 lutego 2024 r. i w piśmie z 18 czerwca 2024 r. wskazuje, że domaga się on usunięcia szkód górniczych ("naprawy szkód górniczych"), wyceny i wypłaty odszkodowania. W konsekwencji stwierdzić należało, że skarga na czynność organu z powodu nienaprawienia szkody powstałej w związku z działalnością zakładu górniczego nie należy do kategorii spraw, które podlegają kontroli sądów administracyjnych i jako niedopuszczalna z tej przyczyny podlega odrzuceniu. Zaś zagadnienie związane z naprawieniem szkód górniczych należy do kognicji sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Należy stwierdzić, że wniosek profesjonalnego pełnomocnika procesowego organu o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych nie zasługuje na uwzględnienie. Wynika to z zawartej w art. 200 p.p.s.a. konstrukcji ustanawiającej przesłanki zwrotu kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji jedynie dla strony skarżącej, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienie WSA w Gliwicach z 28 września 2020 r., III SA/Gl 483/20, Legalis nr 2481541). . ----------------------- 6