III SA/Gl 326/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędzia Asesor WSA Małgorzata Walentek, Sędzia Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant sekretarz sądowy Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi E.B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., działając w oparciu o przepis art. 5 pkt 4. lit. a) ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm. ) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115), odmówił E.B. stwierdzenia choroby zawodowej astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu powyższego podniósł, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wskazanie, że warunki pracy w okresie zatrudnienia miały wpływ na wystąpienie zachorowania. W tym celu skarżąca badana była w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, a następnie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Jednocześnie opierając się na wynikach przeprowadzonego w miejscu pracy dochodzenia epidemiologicznego, Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że w latach 1975-1977,1980-1981 i 1983-1985 E.B. pracowała w Fabryce A jako szlifierz i operator obrabiarek, natomiast w latach 1992-2000 zatrudniona była w B S.A. na stanowisku operatorka obrabiarek, z kolei w latach 2000- 2002pracowała w C sp. z o.o. jako operator obrabiarek, gdzie miała kontakt w mgłą i emulsją olejową oraz chłodziwem stosowanym przy obrabianiu metali stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej astmy oskrzelowej. Z uwagi jednak na to, że kompetentne placówki diagnostyczne ( I i II stopnia), w wydanych w dniu [...] i [...] orzeczeniach lekarskich, jednoznacznie wykluczały zawodowy charakter rozpoznanego schorzenia powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, iż brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Od powyższej decyzji E.B. wniosła odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., w treści którego podniosła, że przez szereg lat pracowała w B S.A. Początkowo w latach 1975-1981 i 1983-1985 jako szlifierz, tokarz, frezer, a następnie w latach 1991 - 2002 jako operator obrabiarek zespolonych. W swojej pracy zawodowej była narażona na zapylenie pyłami przemysłowymi, kontakt z chromem, niklem i metalami oraz emulsją i mgłą olejową. Od kilku lat stan jej zdrowia uległ pogorszeniu tak, iż obecnie leczy się już w [...]. Schorzenia swoje wiąże bezpośrednio z pracą wykonywaną w narażeniu na czynniki szkodliwe. Wobec powyższego za zasadne uznała uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpoznanie jej sprawy przez Instytut Medycyny Pracy w Ł., albowiem w trakcie orzekania nie uwzględniono okresu 1977-1980, w którym pracowała jako szlifierz w Fabryce A. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy nie znajdując podstaw prawnych do jej zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu swego stanowiska podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej E.B. oraz zajmowanych przez nią stanowisk. Przyznał również, że ta pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania astmy oskrzelowej. Wskazał jednak, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest przede wszystkim orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia, zakwalifikowanego przez lekarzy orzeczników do odpowiedniej jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, a dopiero później ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Skoro więc przeprowadzone u E.B., przez dwie kompetentne placówki diagnostyczne I i II szczebla (tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowisku w S.), badania lekarskie nie wykazały objawów astmy oskrzelowej - brak było, zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Od powyższej decyzji E.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której powtarzając argumenty podniesione uprzednio w odwołaniu dodatkowo podniosła, że była hospitalizowana w Szpitalu na Oddziale Pulmonologii, gdzie rozpoznano u niej astmę oskrzelową,. Schorzenie to wiąże się bezpośrednio z wykonywaną pracą ( od 1975 do 2002 roku )w narażeniu na czynniki szkodliwe takie jak: mgła olejowa, emulsja, zapylenia i opiłki metali. Jednocześnie wyjaśniła, że przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. testy alergiczne wykonane były na czystych olejach, gdy tymczasem powinny były być wykonane na używanych olejach podczas cyrkulacji maszyny. Olej używany w procesie technologicznym był bowiem olejem podgrzanym zawierającym w sobie opiłki metali, muł szlifierski i inne substancje szkodliwe. Dodatkowo podkreśliła, że w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skrócono jej także okres pracy zawodowej o dwa lata, pominięto rok 1978 i 1979. Stąd domaga się jej uchylenia i ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zgodnie ze stanem faktycznym. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., podtrzymując w całości swoje argumenty zaprezentowane z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne z zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części , albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd wykazała, iż decyzja ta odpowiada prawu. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza, obowiązujący w dacie wszczęcia postępowania, a następnie wydania decyzji sanitarnych obu instytucji, § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. O uznaniu choroby za zawodową decyduje zatem, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obu instancji, dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach szkodliwych dla zdrowia - występujących w miejscu pracy - narażających na jej powstanie. W przypadku pozytywnego wystąpienia obu tych przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie, których bardziej szczegółowe określenie zawarte jest w § 2 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie powyższe nie wystąpiły jednak łącznie. Bo choć E.B. domagała się stwierdzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej - zamieszczonej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, to jednak ta nie została u niej rozpoznana przez kompetentne placówki służby zdrowia ( I i II stopnia ). Zauważyć w tym miejscu należy, że wymienione w poz. 6 wykazu określenie choroby zawodowej zawiera pewne ograniczenie. Za chorobę zawodową uznaje bowiem tylko takie zaburzenie układu oddechowego, którego zostało jednoznacznie zakwalifikowane przez lekarzy orzeczników do tej jednostki chorobowej i co więcej, którego przyczyną był rodzaj wykonywanej pracy w warunkach narażenia na pyły lub gazy przekraczające dopuszczalne wielkości. W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instytucji - w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego zamieszczone w karcie oceny narażenia zawodowego - zgodnie przyjęły, że skarżąca w trakcie zatrudnia w Fabryce A, w B S.A. w C Sp. z o.o., miała kontakt z mgłą i emulsją olejową oraz chłodziwem stosowanym przy obrabianiu metali stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej astmy oskrzelowej. Przemawiał za tym sposób wykonywania pracy, jak i jej rodzaj oraz stopień i czas narażenia. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącą pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Ponieważ jednak stosownie do § 8 ust, 1 powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest nie tylko ocena narażenia zawodowego w środowisku pracy ale również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, w których rozpoznane zostało schorzenie o zawodowej etiologii, związku z tym skarżąca badana była w dwóch jednostkach medycznych, tj. Wojewódzkim Ośrodkiem Medycyny Pracy i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie placówki nie rozpoznały jednak astmy oskrzelowej, napadów duszności astmatycznej, nie ujawniły też żadnych zaburzeń wentylacji czy niewydolności oddechowej ( również po wysiłku oraz po kontakcie z alergenami), stąd lekarze orzecznicy wykluczyli istnienie choroby zawodowej u skarżącej. Zasadnie zatem, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u E.B. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej - wymienionej w poz. wykazu chorób zawodowych. Tylko bowiem rozpoznanie schorzenia o zawodowej etiologii przez właściwą do tego placówkę służby zdrowia upoważnia organy sanitarne obu instancji do stwierdzenia choroby zawodowej. Ponieważ powyższe przesłanki kwalifikujące do stwierdzenia choroby zawodowej nie zostały spełnione łącznie brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Końcowo wskazać również należy, iż zasadne - zdaniem Sądu - było stanowisko organu odwoławczego, że z uwagi na wyczerpanie przez skarżącą dwustopniowego trybu orzekania przewidzianego w § 7 rozporządzenia - jej wniosek o przeprowadzenie ponownych badań w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sz.d