III SA/Gl 327/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Brandys-Kmiecik Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzja z [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, Prezes ZUS) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. nr [...] odmawiającą M. T. (dalej jako strona, skarżący) zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych za okres od marca do maja 2020 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej jako kpa) oraz art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. Zm. – dalej jako ustawa COVID-19). Organ wskazał, że strona 6 kwietnia 2020 r. utworzyła w PUE ZUS dwa wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, jednakże nie zostały one wysłane do ZUS. Wymogiem zwolnienia zaś było złożenie wniosku i deklaracji rozliczeniowych za ten okres do 30 czerwca 2020 r. W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił, że przyczyną niezłożenia wniosku były wady systemu informatycznego ZUS, które nie powinny skutkować odmową zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Wskazał ponadto, że stosowny wniosek złożył elektronicznie, albowiem system jego wniosek zarejestrował. W oparciu o te zarzuty domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zwolnienia z obowiązku opłacania składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do kwestii merytorycznych należy zauważyć, że Przewodniczący Wydziału III tut. Sądu, powołując się na art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 ze zm., dalej uCOVID-19) oraz zarządzenie nr 31 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 października 2020 r, w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach dalszych działań profilaktycznych przeciwdziałających rozprzestrzeniania się wirusa SARScoV-2, skierował sprawę na posiedzenie niejawne, z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym, strony postępowania zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi. Ponadto pouczono strony, że mają prawo w terminie 5 dni od daty otrzymania zawiadomienia do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej. Skarżący w skardze podnosił, ze stosowny wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek złożył 6 kwietnia 2020 r. za pośrednictwem systemu elektronicznego. Do akt administracyjnych dołączony jest wydruk wiadomości automatycznie wygenerowanej przez system obsługujący wnioski kierowane do ZUS, o treści: "dokumenty znajdują się w "Dokumenty robocze" zamiast "Dokumenty wysłane". Po poprawnym wysłaniu wniosku dokument znajduje się w "Dokumenty wysłane" i posiada nadane UPP (Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia). Z analizy logów zdarzeń wynika, że klient próbował wysłać dokumenty przy użyciu Profilu Zaufanego (ePUAP) ale do poprawnej wysyłki nie doszło. Powodów może być" – wiadomość pozostaje niedokończona. Ta treść wiadomości ma dla niniejszej sprawy istotne znaczenie. Owszem rację ma organ twierdząc, że wniosek nie został wysłany 6 kwietnia 2020 r., niemniej jednak ze wskazanej wiadomości automatycznie wygenerowanej przez system ZUS wynika, że strona próbowała wysłać wniosek, a przyczyn, dla których do tego nie doszło może być zapewne wiele (choć nie wynika to z wiadomości z uwagi na jej niepełną treść). Strona zaś twierdzi, że była przekonana o skutecznym złożeniu wniosku. W aktach administracyjnych znajduje się również pismo z 13 października 2020 r., w którym strona domaga się zwolnienia z opłacania składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r. i przywrócenia terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania tych składek w związku z błędem w systemie komputerowym obsługującym wniosek. Strona ponownie wskazuje, że 6 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek RDZ. Organ zaś ograniczył się wyłącznie do pozyskania opisanego wyżej wydruku wiadomości automatycznie wygenerowanej przez system ZUS, lecz w żaden sposób do niej się nie odniósł. Z wiadomości tej nie wynika jednoznacznie, że niezłożenie wniosku było zawinione wyłącznie przez stronę. Skoro "klient próbował wysłać dokumenty przy użyciu Profilu Zaufanego ale do poprawnej wysyłki nie doszło" to wyjaśnić należy, czy w dacie wysyłania wniosku system ZUS działał poprawnie. W konsekwencji należy zbadać, czy uchybienie terminu do złożenia wniosku było rzeczywiście zawinione przez stronę. Prezes ZUS wydawał decyzję po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [...] r. Zwrócić zatem należy uwagę na nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255). Na mocy ustawy nowelizującej do ustawy COVID dodany został przepis art. 15zzzzzn2, którego ust. 1 pkt 2 i 5 oraz ust. 2 stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, oraz terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wskazana wyżej ustawa nowelizująca nie zawiera przepisu przejściowego, który wyłączyłby zastosowanie do niniejszej sprawy cytowanego art. 15zzzzzn2. Skoro zaś Prezes ZUS ponownie rozpoznaje sprawę, a nie tylko sprawdza prawidłowość rozstrzygnięcia ZUS, to winien zbadać wszystkie okoliczności tej sprawy faktyczne i prawne, w tym również uwzględnić wskazaną wyżej nowelizację. Rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej okoliczności podlegające wyjaśnieniu oraz opisaną nowelizację ustawy COVID-19 i rozważy jej zastosowanie do zaistniałego stanu faktycznego. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.