III SA/Gl 328/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję 2/ zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] nr [...] wydaną po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. NR 90, poz. 575 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u H. J. choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 20/1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115)- przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...] z którego wynikało, że lekarze specjaliści rozpoznali u H. J. polineuropatię o charakterze demielinizacyjnym w kończynach górnych jak i dolnych. Jak podkreślono w uzasadnieniu orzeczenia całokształt obrazu klinicznego oraz opis sposobu wykonywania pracy nie dawał podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego pochodzenia zawodowego. Jak również na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Nr [...] z [...] braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonania pracy- obustronnego zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Z oceny narażenia zawodowego z [...] i z [...] wynikało, że podczas zatrudnienia w latach 1977-2003 (za wyjątkiem lat 1983-1985) w różnych zakładach pracy, ale zawsze na stanowisku murarza pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstawania choroby zawodowej. Jednakże wobec braku rozpoznania choroby zawodowej niemożliwe było wydanie decyzji o jej stwierdzeniu. Decyzję powyższą zaskarżył H. J. podnosząc, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenie faktyczne, a w szczególności do chwili obecnej, mimo długotrwałego leczenia nie ustalono innego niż zawodowe podłoża choroby. Zaskarżoną tu decyzją z [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy skarżącego poczynione przez organ pierwszej instancji. Uznał, że pracował on kolejno: w latach 1977-1983 w Przedsiębiorstwie A Sp. z o.o ." w Gliwicach jako murarz pieców przemysłowych , w latach 1983- 1985 w Zakładzie B M. M. jako murarz, w latach 1985-1992 w Przedsiębiorstwie C w C. jako murarz pieców i urządzeń przemysłowych, w latach 1992-1995 w firmie "D" J. J. w K. jako murarz pieców przemysłowych, w latach 1995-2000 w Hucie "E" w S. jako murarz pieców stalowych oraz od 2000 do 2003 r. w Zakładach Stalowniczych "F" Sp. z o.o. w likwidacji w S. jako murarz pieców przemysłowych, gdzie sposób wykonywania pracy powodował przeciążenie kończyn górnych czyli pracował w warunkach potencjalnego ryzyka powstawania choroby zawodowej. Dalej powołał się na orzeczenie lekarskie z [...] nr[...] oraz Instytut Medycyny Pracy z [...] wydanego po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej, z których treści wynikało, że lekarze wykluczyli zawodową etiologię rozpoznanego w H. J. zespołu cieśni nadgarstka. Jako uzasadnienie konkluzji wydanych orzeczeń wskazali obustronną jego lokalizację oraz zmiany patologiczne obwodowego układu nerwowego w obrębie kończyn górnych i dolnych (polineuropatia czuciowo-ruchowa o charakterze demielinizacyjnym) powstałe z udziałem czynników pozazawodowych, co nie uzasadnia rozpoznanie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych ... W skardze z [...] wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem zaskarżonego organu H. J. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, nie zgadzając się z jej argumentacją. Zarzucił organom sanitarnym błędne ustalenia faktyczne, w szczególności brak związku rozpoznanego u niego schorzenia ze środowiskiem i warunkami pracy, przy jednoczesnym braku wskazania innej, pozazawodowej przyczyny rozpoznanej cieśni nadgarstka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie § 2 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które ma zastosowanie w niniejszej sprawie, przy stwierdzeniu choroby zawodowe uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zwanym "narażeniem zawodowym" . Z konstrukcji tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych oraz, że została spowodowana (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) pracą w narażeniu zawodowym. W niniejszej sprawie rozpoznano schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jednakże nie uznano jego zawodowego pochodzenia. Rozpatrywana skarga zawiera zarzut niewyjaśnieni sprawy w części ustalenia innej niż zawodowa przyczyna stwierdzonego schorzenia i zasadności wykluczenia etiologii zawodowej, co siłą rzeczy wskazuje na naruszenie legalności omawianej decyzji. Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosowanie do art. 107 § 3 k.p.a uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom nie dał wiary i odmówił mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja wskazanym wymaganiom nie odpowiada, gdyż uzasadnienie charakteryzujące lakoniczność jej pisemnych motywów. Nadto organ odwoławczy oparł się na niejednoznacznej i niepełnej opinii lekarskiej, jaką jest orzeczenie placówki diagnostycznej II szczebla. Rozpatrywana skarga zawiera zatem słuszny zarzut niewyjaśnienia sprawy w kierunku wykluczania związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia z warunkami pracy. W niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. przeprowadził ocenę narażenia zawodowego, co do ewentualności zaistnienia choroby zawodowej u H. J. Jak wynika z treści "Karty oceny narażenia zawodowego" z [...],[...] i [...] przeprowadzonej w związku z podejrzeniem obustronnej cieśni nadgarstka, pracował on zawodowo od 1977 do 2003 r. w różnych zakładach pracy, ale zawsze na stanowisku murarza. Zaś z opisu pracy zawodowej na stanowisku murarza pieców przemysłowych z [...] sporządzonego przez spółkę "[...]" wynika, że skarżący pracował w warunkach średniego stopnia obciążenia statycznego i średniego stopnia monotypowości ruchów. W czasie pracy posługiwał się kilofem, łomem, młotem, łopatą, układał i przycinał cegły młotkiem murarskim, reperował, piec martenowski. Pracował średnio ciężko i ciężko, wykonując pracę przy wykorzystaniu mięsni tułowia i kończyn. Dalej, co wynika z zeznań skarżącego z [...] przy wykonywaniu pracy zawodowej używał obu rąk, jak również obciążone były kolana (w szczególności przy kuciu młotem). Tym samym budzi wątpliwość argumentacja decyzji organu odwoławczego oraz orzeczenia lekarskiego z [...], że obustronna lokalizacja cieśni nadgarstka, sposób wykonywania pracy wskazuje na działanie czynników pozazawodowych. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy z [...] H. J. choruje od trzech lat. Do lipca 2002 r. pracował zawodowo. W listopadzie 2001 r. stwierdzono u niego zespół cieśni nadgarstka prawego, a maju 2002 r. nadgarstka lewego, które były leczone operacyjnie, bez poprawy. W toku dalszym badania stwierdzono polineuropatie częsciowo-ruchową o charakterze demielinizacyjnym w kończynach górnych i dolnych. Rozpoznanie to potwierdzono w czasie obserwacji klinicznej przeprowadzonej przed wydaniem przez Instytut orzeczenia z [...]. Nie ustalono jednakże przyczyny powyższego schorzenia i jego związku z cieśnia nadgarstka. Wskazano na konieczność dalszej pogłębionej diagnostyki w warunkach Oddziału Neurologicznego (schorzenie polietiologiczne), której jednak nie przeprowadzono. Brak tych ustaleń nie dostrzegł organ odwoławczy. Jak wynika z Oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie, potwierdzonego "kartą leczenia szpitalnego" z [...] przeprowadzone badania neurologiczne nie pozwoliły na jednoznaczne ustalenie patologii w nerwach obwodowych i stawach. Wypisano go, ze wskazaniem pogłębienia diagnostyki w kierunku choroby układowej. Treść tego wypisu nie była znana organowi II instancji, gdyż pobyt w szpitalu miał miejsce przed wydaniem decyzji przez organ I Instancji, a okoliczność ta nie została podniesiona w odwołaniu. Nie pozbawia powyższe zasadności stwierdzenia, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji uchybił dyspozycji art. 7, art. 77 oraz dyrektywie wnikliwej i konsekwentnej oceny wiarygodności zebranego materiału dowodowego, wynikającej z art. 80 k.p.a. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. Z konstrukcji prawnej choroby zawodowej wynika obowiązek wykazania bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości występujących w toku prowadzonego postępowania dowodowego, a wydana przez niego decyzja winna być zgodna z prawem. Winien pamiętać, że jak to już wielokrotnie podkreślano w innych orzeczeniach sądowych w sprawie chorób zawodowych orzeczenie lekarskie jest opinią podlegającą ocenie tak jak każdy inny dowód zebrany w toku postępowania. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiedzy specjalistycznej, w tym wypadku przewlekłej choroby układu nerwowego, i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonująco uzasadniona. Dopiero gdy odpowiada tym warunkom stanowi podstawę wydania prawidłowej decyzji. W tym miejscu należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnej pod względem zgodności jej z prawem (art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną ocenia czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce to w określonych prawem sytuacjach wadliwą decyzję eliminuje z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ Inspekcji Sanitarnej uwzględni powyższe rozważania i uzupełni materiał dowodowy o pełne zakresy czynności jakie posiadał H. J. u innych pracodawców niż Spółka "[...]" (uprzednio [...]w okresie zatrudnienia w latach 1977-2000, z uwzględnieniem czynności rzeczywiście wykonywanych na zajmowanym stanowisku i narażeniu na przewlekłe choroby układu nerwowego spowodowane sposobem wykonywania pracy. Nadto uzupełni orzeczenie lekarskie przez przeprowadzenie wszystkich badań diagnostycznych mających na celu ustalenie etiologii schorzenia rozpoznanego u skarżącego. Tylko jednoznaczne określenie innej przyczyny schorzenia rozpoznanego u pracownika lub wykluczenie jej związku z warunkami pracy może być podstawą wydania decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. I koniecznym jest także wyjaśnienie sprzeczności stanowiska jednostek orzeczniczych i organów Inspekcji Sanitarnej polegającej na uznaniu przez te organy pracy H. J. w warunkach narażenia na chorobę zawodową ujętej w pozycji 20/1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 30 lipca 2002 r. placówki orzecznicze podnosiły, że sposób wykonywania pracy nie dawał takich podstaw i na tym stwierdzeniu opierały podstawy wykluczenia jego zawodowej etiologii. Organ zaś winien był szczegółowo odnieść się do poczynionych ustaleń i wyjaśnić wszelkie występujące w sprawie wątpliwości czy rozbieżności. Mając na względzie powyższe, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy, została ona uchylona na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Sz.d