III SA/Gl 331/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" S.A. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 5.000 (pięć tysięcy) zł. Wraz ze skargą na ww. decyzję skarżąca spółka złożyła na druku urzędowego formularza PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że spółka nie dysponuje majątkiem, który byłby w stanie pokryć koszty sądowe. Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości., ponieważ jest obecnie niewypłacalna. Spółka nie jest w stanie realizować zobowiązań, kwoty znajdujące się na rachunkach bankowych nie przekraczają łącznie kwoty 3.000 zł, a 1.000.000 zł zdeponowany w "B" jest zajęty przez Prokuraturę w sprawie [...]. Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 201.000 zł, wartość jej środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 54.046,96 zł. Spółka oświadczyła, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w kwocie (-) 10.052.804,01 zł. Z oświadczenia zawartego na druku formularza PPPr wynika, że spółka posiada aktualnie cztery rachunki bankowe: "C" (0,79 zł i 7,29 EUR); "B" (6,71 EUR i (-) 9,72 USD). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Wezwano wnioskodawcę, między innymi, o raport kasowy obrazujący stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca, deklaracji VAT-7 za ostatnie okres ostatnich sześciu miesięcy, zeznanie podatkowe za 2017 r. i dokumenty księgowe. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wnioskująca spółka nadesłała dokumenty, o które była wzywana. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Opierając się na analizie bilansu spółki, rachunku zysków i strat oraz stanu środków pieniężnych w kasie spółki i na jej rachunkach bankowych stwierdził, że brak jest podstaw do twierdzenia, że spółka nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych potrzebnych do poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Ponadto stwierdził, że osoba prawna musi wykazać nie tylko, że posiadane środki są niewystarczające na poniesienie kosztów postępowania, ale musi jednocześnie wykazać, że nie jest w stanie ich pozyskać pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby zdobyć fundusze na ten cel. Tym bardziej, że wnioskodawca posiada oddziały w K., we W. i w B.. Postanowienie powyższe zostało zaskarżone w całości sprzeciwem wniesionym przez Syndyka Masy Upadłości wnioskodawcy – postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia [...] r., sygn. akt: [...], ogłoszono upadłość skarżącej spółki obejmującą likwidację majątku. Syndykiem masy upadłości wyznaczono I.K.. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy, ewentualnie o zmianę postanowienia i częściowe zwolnienie z obowiązku zapłaty kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu stwierdzono, że sytuacja majątkowa skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu w stosunku do okresu, kiedy był składany i rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd ogłosił upadłość skarżącej spółki, obejmującą likwidację jej majątku. Spółka trwale zaprzestała prowadzonej działalności i zamknęła wszystkie swoje oddziały i punkty handlowe. Masa upadłości zasilona zostanie środkami pieniężnymi pochodzącymi ze zbycia składników majątkowych. Syndyk założył dla spółki nowy rachunek i obecnie dysponuje na nim kwotą 33.429,39 PLN i 858,78 Euro. W końcowej części uzasadnienia sprzeciwu zaznaczono, że oczywistym jest, że spółka posiada większy majątek niż środki pieniężne w kasie, jednak spieniężenie tego majątku wymaga dłuższego czasu i uwarunkowane jest procedurami wynikającymi z przepisów prawa upadłościowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie w całości. Uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadzało się de facto do stwierdzenia, że skarżąca nie posiada w rzeczywistości środków pieniężnych (majątku), który pozwoliłby na uiszczenie zobowiązań podatkowych określonych w zaskarżonej decyzji organu podatkowego, jak również na poniesienie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Spółka ma być niewypłacalna i nie jest w stanie regulować swoich bieżących zobowiązań – także publicznoprawnych. Jednym z argumentów przemawiających za niewypłacalnością miały być niewielkie kwoty zdeponowane na rachunkach bankowych spółki. W sprzeciwie natomiast podjęto polemikę z ustaleniami referendarza sądowego, poczynionymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazano też nową okoliczność sprawy. Orzeczeniem z dnia [...] r. Sąd ogłosił upadłość spółki obejmującą likwidację jej majątku. W ocenie Sądu referendarz sądowy dokonał prawidłowej analizy przedłożonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego, należy jednak stwierdzić, że po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej zaszła zmiana w okolicznościach stanu faktycznego skarżącego podmiotu. Uiszczenie pełnej kwoty wpisu sądowego od skargi mogłoby de facto uniemożliwić skuteczne prowadzenie postępowania upadłościowego, które generuje również określone koszty własne. Sąd gospodarczy uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, rozstrzygnięcie swoje oparł także na tym, że skarżąca posiada jednak majątek, którym będzie w stanie w pierwszej kolejności pokryć bezpośrednio koszty samego postępowania upadłościowego. Prowadzenie postępowania upadłościowego jest istotne z uwagi na interes wszystkich wierzycieli podmiotu niewypłacalnego, w tym także dla należności publicznoprawnych. Uiszczenie wpisu sądowego w pełnej wysokości mogłoby w ogóle poddać w wątpliwość skuteczność dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego, tj. spieniężenia majątku upadłej spółki, ściągania jej należności. W efekcie szkodę ponieśliby wierzyciele podmiotu upadłego, w tym także wierzytelności podmiotów publicznoprawnych. Z oświadczenia skarżącej wynika, że w chwili wniesienia sprzeciwu syndyk skarżącej założył dla niej nowy rachunek bankowy, na którym zdeponowana jest kwota 33.429,39 zł i 858,78 Euro. Z tego wynika, że skarżąca jest w stanie uiścić część wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie nie można przesądzać dalszego przebiegu postępowania upadłościowego i efektywności spieniężania majątku upadłej i ściągania jej wymagalnych wierzytelności od kontrahentów. Z tego powodu modyfikacji sądowej podlega zaskarżone orzeczenie tylko i wyłącznie w zakresie wpisu sądowego od skargi. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.