III SA/Gl 338/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Asesor WSA Krzysztof Targoński Asesor WSA Mirosław Kupiec (spr.) Protokolant Beata Jacek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. przy udziale - sprawy ze skargi L. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. nie stwierdził u L. M. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). W podstawie prawnej decyzji powołano także art. 104 K.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 106, z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż z orzeczeń lekarskich wystawionych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wynika, że u pracownika nie rozpoznano choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Dalej ustalono, iż L. M. pracował w latach 1969 – 1998 w "A" w R.. W okresie od [...].1998 r. do [...] .2001 r. przebywał na urlopie górniczym. Jako [...] pracujący pod ziemią był zatrudniony przez okres od [...] 1971 r. do [...].1998 r. W tym czasie pracował przy [...],[...],[...] będąc narażony na hałas o ponadnormatywnym natężeniu. Wskazano taż, że przez okres od [...].1976 do [...].1981 r. L. M. pracował jako [...] pod ziemią. Wówczas nie był narażony na hałas. Jednak z uwagi na nie rozpoznanie choroby zawodowej przez dwie placówki diagnostyczne organ uznał, że nie było podstaw do jej stwierdzenia. W odwołaniu L. M. domagał się zmiany i stwierdzenia u niego choroby zawodowej – obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Podkreślił, że niedosłuch na poziomie [...]dB-UP, [...] dB-UL występował u niego już wcześniej, bezpośrednio po zakończeniu pracy w kopalni kiedy obowiązywało poprzednie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r.. Uznał on, że jest pokrzywdzony faktem, że rozporządzenie to zostało zmienione, gdyż choroba zawodowa, według niego, występowała wcześniej i tylko na skutek przewlekłości proceduralnych nie stwierdzono u niego ubytku słuchu. Zaznaczył też, że fakt zmiany przepisu nie może wpływać negatywnie w ten sposób, że zostałaby nadużyta jedna z podstawowych zasad prawa, iż prawo nie działa wstecz. Po rozpoznaniu odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że odwołujący się pracował w środowisku pracy, gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, czyli że pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Powołano się jednak na badania przeprowadzone w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Nr [...]) i w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna [...]-[...].2003 r., orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Nr [...]), gdzie lekarze specjaliści nie rozpoznali u strony choroby zawodowej narządu słuchu. Zwrócono uwagę, że w uzasadnieniu orzeczeń stwierdzono, iż brak narażenia na hałas przekraczający dopuszczalne normatywy higieniczne od 1998 r. oraz wyniki badań audiometrycznych słuchu z lat 1998-1999, po zakończeniu pracy w hałasie, które nie spełniały kryteriów rozpoznania choroby zawodowej, nie upoważniały do rozpoznania obustronnego, trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem pochodzenia zawodowego. Natomiast zaobserwowane pogorszenie słuchu, po ustaniu narażenia zawodowego na hałas, według organu, należy łączyć z pozazawodowymi (ototoksycznymi) czynnikami uszkadzającymi narząd słuchu. Dodatkowo wyjaśniono, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Według organu tryb ten został zachowany w niniejszej sprawie, a odnosząc się do zarzutu odwołania stwierdzono, że postępowanie w sprawie rozpoznawania choroby zawodowej u L. M. zostało wszczęte w czasie obowiązywania przepisów powyższego rozporządzenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. M. \wnosił "o zmianę orzeczenia i stwierdzenie u niego choroby zawodowej ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". Skarżący jeszcze raz podkreślił, że pogorszenie słuchu nastąpiło w czasie, gdy obowiązywało poprzednie rozporządzenie dotyczące stwierdzenia chorób zawodowych i dlatego według niego w jego sprawie powinny być stosowane przepisy obowiązujące w dacie wystąpienia choroby zawodowej, a nie przepisy późniejsze, gdyż w tym przypadku zostałaby naruszona podstawowa zasada poszanowania praw nabytych. Skarżący uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone sprzecznie z obowiązującymi przepisami, a ponadto zostały naruszone jego prawa nabyte. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska. Podkreślił, iż wydane w sprawie orzeczenia lekarskie wykluczały stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej i całe postępowanie powinno toczyć się na podstawie rozporządzenia Rad Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., ponieważ postępowanie zostało wszczęte w czasie obowiązywania tych przepisów. Na rozprawie skarżący podtrzymał zarzuty skargi. Okazując prośbę lekarza o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z dnia [...] .2002 r. podkreślił, że okres, w którym przysługuje mu prawo do stwierdzenia choroby zawodowej powinien być brany ze starych przepisów, czyli 5 lat od momentu zakończenia pracy. Uważa, że leczenie niedosłuchu rozpoczął natychmiast po zakończeniu pracy zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), że tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Z dniem 2 września 2002r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Ma ono zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w sprawach chorób zawodowych wszczętych w dniu wejścia w życie tego rozporządzenia lub później. Na mocy przepisu przejściowego § 10 tego rozporządzenia dopiero postępowanie w sprawie rozpoznawania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie mogło być prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, czyli rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1998 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), które co do zasady straciło moc stosownie do § 11 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Z akt postępowania administracyjnego wynika, ze pierwsze czynności podjęto w [...] 2003 r. (data prezentaty widniejącej na Karcie Oceny Narażenia Zawodowego – [...].2003 r.). Zatem prawidłowo organy inspekcji sanitarnej zastosowały przepisy rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Nawet jeśliby przyjąć, że skierowanie o sporządzenie wywiadu środowiskowego, przedłożone na rozprawie, inicjuje postępowanie, to wskazać należy, że ma ono datę [...] 2002 r., czyli zostało wystawione w okresie kiedy już obowiązywało rozporządzenie rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W tym zakresie nie można mówić o prawach nabytych. Trafnie podkreślił organ odwoławczy, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga wystąpienia przesłanek określonych w § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia, a to schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z powyższego wynika, że choroba zawodowa była i jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter, warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, można przewidzieć, jakie skutki w organizmie człowieka wywołają określone szkodliwe czynniki. Owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Umieszczenie określonego schorzenia w wykazie chorób zawodowych ma ten skutek, że jeśli u pracownika lekarz stwierdził chorobę ujętą w wykazie i jeżeli inspektor sanitarny stwierdził, że pracownik był narażony na działanie czynnika szkodliwego albo że przyczyną zachorowania był sposób wykonywania pracy, to powstałe schorzenie należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. W pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych ( .... ) ujęto obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Jednocześnie udokumentowane objawy choroby muszą wystąpić w ciągu 2 lat od ustania narażenia na działanie hałasu. Tymczasem u skarżącego dwie placówki diagnostyczne, uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych, nie rozpoznały określonej jednostki chorobowej. Przeprowadzona szeroka diagnostyka audiologiczna wykazała niedosłuch typu odbiorczego. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. stwierdził ponadto, w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań, że znaczna obustronna progresja niedosłuchu nastąpiła już po zakończeniu pracy. Biorąc to pod uwagę oraz fakt ustania narażenia na hałas od 1998 r. uznano, że nie istnieją podstawy do rozpoznania zawodowego uszkodzenia narządu słuchu. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdzono dodatkowo, że w trakcie pracy i rok po jej zakończeniu badania audiometryczne nie spełniały kryteriów rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, a audiogamy z dnia [...].1998 r. i [...].1999 r. wykazywały jedynie tzw. niedosłuch audiometryczny. Wskazano przy tym, że średnie podwyższenie progu słuchu obliczone z częstotliwości audiometrycznych 1000, 2000 i 4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek wynosiło odpowiednio dla UP – [...] dB i [...] dB, dla UL – [...] dB i [...] dB, natomiast z częstotliwości 1000, 2000, 3000 Hz odpowiednio [...] dB i [...] dB dla UP oraz [...] dB i [...] dB dla UL. Ostatecznie stwierdzono, że pogorszenie słuchu po ustaniu narażenia zawodowego na hałas należy łączyć z innymi pozazawodowymi czynnikami ototoksycznymi (uszkadzającymi narząd słuchu). Tym samym zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie narusza prawa. Nie rozpoznanie choroby zawodowej prowadzi do wniosku i w tym zakresie, że nie wystąpiły po stronie skarżącego prawa nabyte. Katalog chorób zawodowych stanowi zamkniętą listę, której zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sąd administracyjny nie są władne rozszerzać, czy interpretować w sposób sprzeczny z brzmieniem przepisu prawa. Choroba zawodowa uszkodzenia słuchu została dokładnie opisana w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych. Lekarze orzecznicy dokładnie opisali rozpoznany u skarżącego stan jego narządu słuchu. Nie odpowiada on opisowi zawartemu w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych. Są dnie dopatrzył się także podstaw do kwestionowania orzeczeń lekarskich. Ich konkluzje są klarowne i nie są ze sobą sprzeczne. Nadto w postępowaniu wyczerpano dwuszczeblowy tryb diagnozowania chorób. Wobec powyższego, skoro sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów administracji naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, a zarzuty skargi były pozbawione podstaw, na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.