III SA/Gl 341/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Asesor WSA Marzanna Sałuda, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi B.T. (T.) na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi lub górniczymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku w sprawie stwierdzenia kwalifikacji na stanowisko osoby niższego dozoru ruchu o specjalności: ochrona środowiska w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K., powołując się na § 16 pkt 1"a" w związku z § 2 pkt 4"a" i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładów górniczych, mierniczego górniczego i geologa górniczego oraz wykazu stanowisk ruchu zakładu górniczego, które wymagają szczególnych kwalifikacji (Dz.U. nr 84, poz. 755 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił dopuszczenia B.T. do egzaminu przed komisją egzaminacyjną. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. w pierwszej kolejności powołał się na przepis § 16 pkt 1 lit. "a" w zwiazku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładów górniczych, mierniczego górniczego i geologa górniczego oraz wykazu stanowisk w ruchu zakładu górniczego, które wymagają szczególnych kwalifikacji ( Dz. U. Nr 84, poz. 755 ze zm.), zgodnie z którym wnioskodawca ubiegający się o stwierdzenie kwalifikacji osoby niższego dozoru ruchu w podziemnych zakładach górniczych zobowiązany jest przedstawić dyplom ukończenia studiów w zakresie odpowiedniej specjalności technicznej oraz odbyć praktykę w kierownictwie, dozorze ruchu lub ruchu zakładu górniczego w określonym przedziale czasowym i w określonej specjalności. Następnie stwierdził, że posiadany przez B.T. dyplom ukończenia studiów na Wydziale Ogrodniczym, na kierunku Ogrodnictwo Akademii Rolniczej w K. w latach [...] oraz [...], a także tytuł technika górnictwa podziemnego uzyskany [...] r., pomimo wykazania prawie [...] praktyki w dziale ochrony środowiska nie jest wystarczającym do stwierdzenia, że spełnia wymagania zawodowe dla stwierdzenia kwalifikacji o specjalności: ochrona środowiska. W odwołaniu p. B.T. podniosła, że uzyskane przez nią wykształcenie zwieńczone uzyskaniem tytułu magistra inżyniera ogrodnictwa pozwala na przyjęcie, iż posiada wykształcenie uprawniające do stwierdzenia kwalifikacji i specjalności ochrona środowiska. Tym bardziej, iż program studiów obejmował m. in. takie przedmioty, jak: ochrona środowiska, chemia ogólna i nieorganiczna, chemia organiczna, biochemia, ochrona roślin, urządzanie terenów zielonych. Nadto dział ochrony środowiska w podziemnych zakładach górniczych zajmuje się m. in. sprawami związanymi z rekultywacją terenów zdegradowanych w wyniku działalności zakładu górniczego, prowadzeniem procedur związanych z uzyskiwaniem pozwoleń na usuwanie drzew, prowadzeniem zastępczych nasadzeń, wdrażaniem utrzymywaniem i doskonaleniem systemów zarządzania środowiskowego. Zatem nabyta przez nią w czasie studiów wiedza może być wykorzystana w tym dziale. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 68 ust. 5 i art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo górnicze i geologiczne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie uzasadniając swoje rozstrzygniecie przytoczył treść przepisów prawa, w szczególności rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładów górniczych, mierniczego górniczego i geologa górniczego oraz wykazu stanowisk w ruchu zakładu górniczego, które wymagają szczególnych kwalifikacji, mających zastosowanie w sprawie, na które to przepisy powołał się także organ I instancji. Zaakcentował przy tym, że warunkiem koniecznym, do stwierdzenia kwalifikacji osoby niższego dozoru w specjalności ochrony środowiska w podziemnych zakładach górniczych jest posiadanie przez wnioskodawczynię dyplomu ukończenia - odpowiedniej do wnioskowanej specjalności – wyższej szkoły technicznej - § 16 pkt 2 lit. "a" cyt. rozporządzenia. Tymczasem p. B.T. posiadając dyplom ukończenia Akademii Rolniczej w K. o specjalności magistra inżyniera ogrodnictwa oraz świadectwo ukończeni Technikum dla [...] w Niepublicznej Szkole Technicznej w Z. w zawodzie technika górnictwa podziemnego nie spełniła tego kryterium. Podkreślił przy tym, że dla oceny, czy kandydat spełnia wszystkie kryteria warunkujące dopuszczenie go egzaminu jest posiadanie dyplomu ukończenia odpowiedniej szkoły , a nie to, jaki był program studiów, jakie przedmioty były wykładane. Powyższą decyzję skargą zaskarżyła do sądu administracyjnego p. B.T. Jej pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i dopuszczenie skarżącej do egzaminu, ewentualnie uchylenie decyzji organu odwoławczego i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź uchylenie decyzji organów obu instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania wreszcie, w razie nieuwzględnienia wcześniejszych wniosków, o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa poprzez zaniechanie niezbędnych kroków zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, w szczególności zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na wszechstronne wyjaśnienie sprawy, 2. naruszenie art. 107 § 3 Kpa poprzez niewłaściwe przytoczenie przepisów prawa stanowiących w ocenie organu podstawę prawną wydania decyzji, 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 2 pkt 4 lit. a i § 16 pkt 2 lit a rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. (...) poprzez ich niewłaściwą interpretację, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i dowolne przyjęcie przez organ drugiej instancji, iż skarżąca powinna wylegitymować się dyplomem ukończenia szkoły technicznej o kierunku ochrona środowiska, 4. naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 65 ust. 1 i art. 92 Konstytucji RP poprzez pogwałcenie zasad przyjętych w powołanych przepisach. Rozwijając powyższe zarzuty pełnomocnik podniósł, że przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie kwalifikacji wymaganych od (...), w szczególności § 16 pkt 1 "a" w jego pełnym, prawidłowym brzmieniu nie uzależniają dopuszczenia do egzaminu od ukończenia jedynie szkoły wyższej, dopuszczalne jest także świadectwo szkoły technicznej zawodowej o odpowiedniej specjalności. Dalej pod pojęciem "odpowiedniej specjalności" nie można rozumieć jedynie ukończenia studiów o kierunku ochrona środowiska. Dalej powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2007r., którym to orzeczeniem uznano za sprzeczną z Konstytucją normę art. 2 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. nr 239, poz. 2019 ze zm.) przyjmując, iż Rzeczpospolita Polska, jako państwo demokratyczne każdemu zapewnia wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Zaś ewentualne ograniczenia mogą być ustanawiane jedynie w ustawach i tyko wtedy, gdy są konieczne. Ponadto Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodną z Konstytucja normę art. 2 ust. 4 ustawy Prawo wodne zawierającą delegację dla właściwego ministra do określenia kwalifikacji ogólnych i zawodowych wymaganych od osób wykonujących dokumentacje hydrologiczne. W ocenie pełnomocnika skarżącej przytoczony wyrok był adekwatny do sytuacji prawnej skarżącej, a przyjęta w art. 68 ust. 2 i art. 70 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego delegacja dla właściwego ministra do ustanowienia przepisów wykonawczych pozwala przyjąć, iż te przepisy zostałyby ocenione przez Trybunał Konstytucyjny (gdyby wniesiono skargę), jak przepisy Prawa wodnego. Zatem kwestionowana przez skarżącą decyzja zapadła na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją. W dalszej części uzasadnienia skargi powtórzono argumenty przytoczone już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności te, odnoszące się do przebiegu studiów skarżącej i nabytej przez skarżącą wiedzy zarówno teoretycznej, jak praktycznej w czasie pracy w kopalniach "A" "B" oraz "C". Na koniec stwierdzono, iż organ odwoławczy nie dołożył należytych starań, by wszechstronnie wyjaśnić sprawę i załatwić ją uwzględniając interes publiczny oraz słuszny interes strony. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż skarżąca nie posiada odpowiedniego "dyplomu". Tym samym naruszył przepisy art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu w K., podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że ukończona przez skarżącą szkoła nie jest odpowiednia do ubiegania się o stwierdzenie kwalifikacji osoby niższego dozoru ruchu w specjalności ochrona środowiska. Nadto zaznaczył, iż nie miał obowiązku badać, jakie przedmioty wykładano na studiach, jakie odbyła skarżąca, bowiem przepis prawa nakazywał oceniać kwalifikacje przez pryzmat dyplomu lub świadectwa odpowiedniej szkoły. Odnosząc się do zarzutu załatwienia sprawy w oparciu o niekonstytucyjne przepisy prawa stwierdził, iż miał obowiązek, w świetle art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zastosować obowiązujące prawo i nie był uprawniony do oceniania zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle przedstawionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl § 16 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładów górniczych, mierniczego górniczego i geologa górniczego oraz wykazu stanowisk w ruchu zakładu górniczego, które wymagają szczególnych kwalifikacji ( Dz. U. Nr 84, poz. 755 ze zm.) o stwierdzenie kwalifikacji osoby niższego dozoru ruchu - w podziemnych zakładach górniczych, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 - może ubiegać się osoba, która posiada dyplom lub świadectwo ukończenia; - studiów w zakresie odpowiedniej specjalności technicznej i posiada tytuł zawodowy magistra lub inżyniera oraz odbyła trzymiesięczną praktykę w ruchu zakładu górniczego, - średniej szkoły zawodowej w zakresie odpowiedniej specjalności technicznej i odbyła roczna praktykę w ruchu zakładu górniczego. Z kolei zgodnie z § 2 pkt lit. a - Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kwalifikacjach zawodowych - rozumie się przez to ukończenie odpowiedniej szkoły technicznej potwierdzone dyplomem lub świadectwem wydanym zgodnie z odrębnymi przepisami. W tym miejscu w pierwszym rzędzie należy rozważyć zarzut skarżącej wydania decyzji w oparciu o przepisy niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z art. 31 ust. 3 i 65 ust. 1 ustawy zasadniczej. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Powołanym przez skarżącą wyrokiem z dnia 5 grudnia 2007r. sygn. akt K 36/06 Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się na temat zgodności art. 2 ust. 3 i ust. 4 Prawa wodnego z art. 31 ust. 3 i art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, a więc zgodności z ustawa zasadniczą m. in. przepisu zawierającego zapis o tym, iż wymienione w nim dokumentacje hydrogeologiczne stanowiące podstawę projektowania i planowania w zakresie budownictwa wodnego, ochrony przed powodzią i zapobiegania skutkom suszy oraz zarządzania zasobami śródlądowych wód powierzchniowych, w tym wydawania decyzji administracyjnych mogą być wykonane tylko przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje oraz przepisu zawierającego delegację do określenia w drodze rozporządzenia tych odpowiednich kwalifikacji i sposobu ich stwierdzania. Warto podkreślić, iż wyrok ten dotyczył wykonywania tzw. wolnego zawodu. Natomiast w przypadku skarżącej i kwestionowanych przez nią przepisów nie chodzi o wykonywanie zawodu lecz o kwalifikacje do zajmowania określonych stanowisk w podziemnych zakładach w ramach łączącego ją z zakładem pracy stosunku pracy. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny tranie wyjaśnił, iż "wolność wykonywania zawodu obejmuje kilka elementów. Po pierwsze, oznacza swobodny dostęp do wykonywania zawodu. Zakłada zatem wolność podejmowania działalności zawodowej zarówno w formie samozatrudnienia, jak i w formie zatrudnienia u pracodawcy - w granicach istniejących miejsc pracy, w ramach wolności nawiązywania stosunku pracy. Po drugie, wolność wykonywania zawodu oznacza rzeczywistą wolność wykonywania danego zawodu, w warunkach samozatrudnienia lub zatrudnienia u określonego pracodawcy. Obejmuje m.in. wolność rzeczywistego wykonywania poszczególnych czynności zawodowych należących do istoty danego zawodu. Wolność wykonywania zawodu to przede wszystkim wolność od zewnętrznej ingerencji. Wszelka ingerencja zewnętrzna w tę sferę musi być uzasadniona i służyć ochronie wartości konstytucyjnych. Wartości te mogą uzasadniać określenie przez ustawodawcę warunków wykonywania określonego zawodu, wyznaczenie sposobów i metod jego wykonywania oraz form nadzoru ze strony państwa i organów samorządu zawodowego. Wolność wykonywania zawodu nie ma charakteru absolutnego. Konstytucja w art. 65 ust. 1 zdanie drugie wyraźnie upoważnia do ustanawiania wyjątków od tej wolności, przy czym w myśl tego przepisu wyjątki te muszą być określane w drodze ustawy. Wszelkie ograniczenia wolności wykonywania zawodu muszą ponadto spełniać wymogi określone w art. 31 ust. 3, który wyznacza ogólne granice ingerencji organów władzy publicznej w sferę praw konstytucyjnych. W myśl tego przepisu ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela mogą być ustanawiane tylko w ustawie. Ograniczenia te są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą ponadto naruszać istoty wolności i praw." W ocenie Sądu wprowadzenie ograniczeń polegających na zwiększeniu wymagań od osób zatrudnionych w podziemnych zakładach górniczych na stanowiskach kierowniczych lub nadzorujących ruch zakładu górniczego i nie wykonujących wolny zawód jest zgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i jest podyktowane troską o bezpieczeństwo i zdrowie, a nawet życie osób pracujących pod ziemią w niezwykle trudnych warunkach, a także, z uwagi na fakt, iż ruch podziemnego zakładu górniczego tak dalece ingeruje w środowisko człowieka, iż oddziaływuje także na powierzchnię ziemi, bezpieczeństwo i zdrowie ludzi tam przebywających, mieszkających, pracujących. Ustawowa reglamentacja wykonywania poszczególnych zawodów nie może być postrzegana jako naruszenie art. 65 ust. 1 Konstytucji. Nie chodzi tu bowiem o ograniczenie wolności jednostek, lecz raczej o stworzenie ogólnych podstaw prawnych podziału pracy w społeczeństwie i gwarancji, że poszczególne funkcje społeczne będą wykonywane przez osoby należycie do nich przygotowane. Wolność statuowana w art. 65 ust. 1 Konstytucji oznacza, że każdy ma prawo wybrać zawód i - jeśli spełnia wymagania - wykonywać go, jednak zawsze tylko w ramach obowiązujących przepisów. W wyroku z 23 czerwca 1999 r. (sygn. K. 30/98, OTK ZU nr 5/1999, poz. 101) Trybunał Konstytucyjny przyjął, że art. 65 ust. 1 Konstytucji wyraża pozytywny aspekt wolności pracy i obejmuje możliwość wyboru rodzaju pracy (element kwalifikatywny), pracodawcy (element podmiotowy) i miejsca pracy (element przestrzenny). Skarżąca nie została ograniczona w wyborze miejsca pracy, pracodawcy. Jedyne ograniczenie dotyczy częściowo rodzaju pracy, a polega ono na tym, że mogąc wykonywać wybrany przez nią rodzaj pracy, aby zająć stanowisko w nadzorze lub kierownictwie ruchu podziemnego zakładu górniczego musi wykazać się kwalifikacjami wymaganymi przez pracodawcę, a także przepisy szczególne dla tego stanowiska pracy. To rozwiązanie nie jest sprzeczne z powołanymi przepisami Konstytucji RP. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. uznał, że posiadany przez skarżącą dyplom ukończenia studiów na Wydziale Ogrodniczym Akademii Rolniczej w K. - na kierunku ogrodnictwo - nie jest wystarczający do uznania, iż spełnia ona wymagania zawodowe dla stwierdzenia kwalifikacji w specjalności – ochrona środowiska. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że nie jest to dyplom o specjalności wymaganej dla stwierdzenia kwalifikacji osób niższego dozoru o specjalności ochrona środowiska w podziemnych zakładach górniczych. Przytoczona na wstępie regulacja zawarta w § 16 pkt 1"a" rozporządzenia w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i nadzoru ruchu zakładów górniczych (...) posługuje się nieostrym pojęciem "dyplom studiów w zakresie odpowiedniej specjalności technicznej i posiada tytuł zawodowy magistra lub inżyniera". Rozstrzygając sprawę i stwierdzając, że dyplom skarżącej nie spełnia wymogu określonego w powołanym przepisie organ odwoławczy winien był wyjaśnić, które dyplomy uznaje za odpowiednie, jakie przyjął kryteria określenia tej "odpowiedniej specjalności technicznej". W ocenie Sądu rozstrzygnięcie i uzasadnienie organu odwoławczego dotknięte jest naruszeniem zasad procedury wynikających z przepisu art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej w skrócie K.p.a.) - nakazu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 77 K.p.a. - obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 107 § 3 k.p.a. nakładającego obowiązek uzasadnienia ze wskazaniem faktów ustalonych na podstawie zebranego materiału dowodowego, wyjaśnienia okoliczności wskazujących na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 ostatnio powołanej ustawy. Z uwagi na to, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por.T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2005 , s. 471), Sąd – uwzględniając charakter zaskarżonej decyzji - uznał, iż nie zachodzi potrzeba określania w wyroku czy i w jakim zakresie akt pozbawiony tym wyrokiem mocy wiążącej, nie może być wykonany do czasu jego uprawomocnienia się (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien przede wszystkim wskazać, jakie dyplomy ukończenia studiów uznaje za wystarczające dla ustalenia specjalności – ochrona środowiska, czy tylko studiów o specjalności ochrona środowiska, czy także studiów na kierunkach pokrewnych i jakich. Zobowiąże skarżącą do przedłożenia suplementu do dyplomu, który to dokument pozwoli ocenić zakres nabytej przez nią wiedzy z zakresu ochrony środowiska, a porównany z zakresem przedmiotów wykładanych na kierunku ochrona środowiska pozwoli ocenić, czy przedłożony przez nią dyplom uprawnia do stwierdzenia, iż jest to dyplom studiów o "odpowiedniej specjalności technicznej". Ustalenia w tym zakresie stanowić będą podstawę do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie odwoławcze.