III SA/Gl 345/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Asesor WSA Małgorzata Walentek, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. orzekł, że u E. M. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym, wskazanej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną podał art. 1 pkt 2 i art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że istotnym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie w dochodzeniu epidemiologicznym narażenia zawodowego na czynnik patogenny, wywołujący rozpoznane schorzenie. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż E. M. w okresie od 1950 roku do grudnia 1971 roku pracował w różnych szkołach na stanowisku nauczyciela, w pełnym wymiarze godzin. W okresie od września 1972 do 30 kwietnia 1973 roku pracował jako nauczyciel w niepełnym wymiarze czasu pracy następnie od 1 maja 1973 roku do 31 maja 1985 roku pracował w Urzędzie Wojewódzkim w K. a następnie w B. w Kuratorium Oświaty i Wychowania na stanowisku kuratora, będąc jednocześnie zatrudniony w szkole jako nauczyciel w niepełnym wymiarze czasu pracy. Od 1 grudnia 1979 roku do 7 grudnia 1980 roku pracował w Wojewódzkim Biurze Projektów w B., jako projektant. W okresie od 1980 roku do 1985 roku pracował jako nauczyciel w niepełnym wymiarze czasu pracy. 1 grudnia 1985 roku przeszedł na emeryturę. W okresach zatrudnienia E. M. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu głosu. Jednakże organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone badania lekarskie nie potwierdziły istnienia u pracownika, choroby zawodowej narządu głosu, wobec czego nie ma podstaw do wydania pozytywnego orzeczenia o stwierdzeniu takiej choroby. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie z badania przeprowadzonego dania [...] w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., w którym nie rozpoznano u skarżącego przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu. Powtórnemu badaniu E. M. został poddany [...] w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W orzeczeniu, przyjmując okres narażenia na nadmierny wysiłek głosowy od 1950 r. do 1971 r. stwierdzono niedowład fałdów głosowych z towarzyszącą dysfonią, jednakże wskazano, iż od 1971 r. badany nie pracował w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy wobec tego brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianami chorobowymi w obrębie krtanii a pracą zawodową. W złożonym odwołaniu E. M. nie zgodził się z rozstrzygnięciem i podał, w zawodzie nauczycielskim pracował z krótkimi przerwami od maja 1950 do kwietnia 2003 roku. W okresie zatrudnienia często chorował na gardło, jednakże nie ma stosownej dokumentacji lekarskiej, albowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami została ona zniszczona. W aktach sprawy znajduje się opinia uzupełniająca Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...] z której wynika, że wprawdzie badanie kontrolne potwierdziło u skarżącego utrwalony niedowład fałdów głosowych, ale ustanie narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w 1971 roku, nie pozwala wiązać zdiagnozowanej choroby z warunkami pracy. Wskazano, iż warunki pracy w latach 1971-1991 i 1993 do 2003 r. niepełnym wymiarze czasu pracy wskazują na inną pozazawodową przyczynę patologii. Do czynników etiologicznych można zaliczyć wiek badanego oraz przebyte choroby. Na zakończenie wskazano, że brak istotnego narażenia zawodowego po 1971 roku, brak potwierdzenia w dokumentacji lekarskiej istnienia niedowładu fałd głosowych w trakcie zatrudnienia w warunkach narażenia na nadmierny wysiłek głosowy oraz w okresie do 5 lat od jego ustania, nie pozwala na rozpoznanie u E. M. choroby zawodowej narządu głosu. Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że warunkiem uznania istnienia choroby zawodowej jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między faktem zatrudnienia a rozpoznaną chorobą. Organ przyjął, że skarżący pracując jako nauczyciel w latach 1950 – 1971 w pełnym wymiarze czasu zatrudnienia oraz w niepełnym wymiarze czasu zatrudnienia w latach 1972-1973, 1975-1991 oraz 1993-2003 – był narażony na wysiłek głosowy. Jednakże lekarze orzecznicy wykluczyli u niego istnienie choroby zawodowej narządu głosu, albowiem rozpoznany u niego niedowład fałdów głosowych nie jest związany przyczynowo z zawodowym narażeniem na wysiłek głosowy, albowiem narażenie na nadmierny wysiłek głosowy według lekarzy orzeczników ustało w 1971 roku. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez kwalifikowanych orzeczników, organ stwierdził brak podstaw do uwzględnienia odwołania strony. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. M. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu II instancji i powielił argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji stwierdzając, iż nie zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników rozpoznanego schorzenia do kategorii chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych, uniemożliwia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogły wpłynąć na wynik sprawy. Polegały one na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, czyli naruszeniu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny, na postawie wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Przedmiotem badania organu są okoliczności, stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz kwestia związku przyczynowego między schorzeniem a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, przy czym w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych, określonej jako przewlekłe choroby narządu głosu związane z wysiłkiem głosowym. Wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego wykazały, co zostało przyjęte jako okoliczność faktyczna w sprawie przez organy obu instytucji, że E. M., pracując jako nauczyciel w latach 1950 – 1971 w pełnym wymiarze czasu zatrudnienia oraz w niepełnym wymiarze czasu zatrudnienia w latach 1972-1973, 1975-1991 oraz 1993-2003 – był narażony na nadmierny wysiłek głosowy. Był zatem narażony na ryzyko choroby zawodowej narządu głosu. Przeprowadzone w sprawie badania lekarskie z dnia [...]oraz opinia uzupełniająca z [...] zawierają odpowiednio dane o stwierdzonym niedowładzie fałdów głosowych. Orzekając w oparciu o stan faktyczny, organ II instancji stwierdził jednak, że istniejące upośledzenie narządu głosu nie stanowi choroby zawodowej wskazanej w pozycji 7 załącznika, ze względu na pozazawodową etiologię schorzenia, uzasadnioną przez lekarzy wiekiem, przebytymi stanami zapalnymi górnych dróg oddechowych, przy jednoczesnym przyjęciu przez lekarzy orzeczników, iż okres narażenia na nadmierny wysiłek głosowy ustał w 1971 roku. Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia organu orzekającego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej należy zauważyć, że orzeczenie lekarskie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma w postępowaniu przed inspektorem sanitarnym walor opinii, podlegającej ocenie przez organ orzekający. W tym zakresie organ nie przeprowadził jednak żadnych czynności związanych z oceną dowodów, poprzestając na przytoczeniu ustaleń podanych w orzeczeniach lekarskich. Tymczasem zwraca uwagę, iż przyjmując pozazawodową etiologię schorzenia, tezy tej organ w przekonywujący sposób nie uzasadnił. Uzasadnienia takiego nie zawierają także wskazane orzeczenia lekarskie. W orzeczeniach lekarskich bezpodstawnie przyjęto, że okres narażenia na nadmierny wysiłek głosowy ustał po 1971 r., w chwili zakończenia zatrudnienia na pełny etat. Tymczasem jak wskazuje organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, co zresztą bezspornie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, skarżący był narażony na wysiłek głosowy w okresach zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy do 2003 r. w sprawie nie przeprowadzono opinii lekarskiej z uwzględnieniem narażenia na nadmierny wysiłek głosowy po 1971 r. W tej sytuacji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wobec ustalenia innego okresu narażenia, niż to wynika z opinii lekarskiej, winien zwrócić się ponownie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o sporządzenie nowej opinii z uwzględnieniem narażenia na wysiłek głosowy w okresie pracy po 1971 roku. Wobec uchylenia decyzji Sąd zwraca uwagę, że jakkolwiek w dacie orzekania przez Sąd obowiązują już przepisy nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), to przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy, ze względu na przepis § 10 tego rozporządzenia, zgodnie z którym postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (3 września 2002 r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Wobec uwzględnienia skargi, sąd wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. P.K.