III SA/Gl 347/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. E. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. (zwany dalej organem odwoławczym) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w C. (dalej organ I instancji) z [...] r. nr [...] odmawiające M. E. (dalej jako podatnik, skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r., nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za sierpień 2009 r. Jako podstawą prawną postanowienia Dyrektora Izby Celnej wskazał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 162 § 1, 2 i 4, art. 163 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – w skrócie op). Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. M. E. wnioskiem z [...] r. ([...] r. data wpływu do organu) wystąpił o wznowienie postępowania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2009 r. zakończonego decyzją ostateczną z [...] r., nr [...] w związku z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroku z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt C-418/14 dotyczącego regulacji prawnych w zakresie sankcji stosowanych w przypadku braku złożenia przez podatnika zestawienia miesięcznego oświadczeń nabywców o przeznaczeniu zakupionego oleju opałowego na cele opałowe. Decyzją z [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną z [...] r., nr [...]. Organ podatkowy swoją odmowę zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej oparł na upływie terminu procesowego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Bowiem w myśl art. 241 § 2 pkt 2 op wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 §1 pkt 11 op jest dopuszczalne tylko na żądanie strony, wniesione w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Jako że sentencja orzeczenia TS UE z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt C-418/14 została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 8 sierpnia 2016 r., ostatnim dniem na skuteczne wniesienie wniosku o wznowienie postępowania był 8 września 2016 r. Tymczasem M. E. swoje żądanie wznowienia postępowania skierował do organu dopiero 12 października 2016 r., a zatem z przekroczeniem ustawowego terminu. Decyzja ta stała się ostateczna. Wnioskiem z 8 listopada 2016 r. ([...] r. data wpływu do organu) M. E. wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną wskazana wyżej. Postanowienie z [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż z oświadczenia podatnika wynikało, że informację o wyroku TS UE z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt C-414/14 uzyskał z internetu 10, może 11 października 2016 r. i niezwłocznie złożył wniosek o wznowienie postępowania. Tym samym, w przekonaniu Naczelnika Urzędu Celnego, siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu upłynął 18 października 2016 r. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia poza sporem pozostawało wystąpienie przesłanki wniesienia przez podatnika wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności dla, której był ustanowiony przywracalny termin. Sporna pozostaje kwestia terminu ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczony jest siedmiodniowy termin do złożenia wniosku oraz uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Organ podkreślił, że skoro podatnik powziął informacje o wyroku 11 października 2016 r. to siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu upłynął 18 października 2016 r. Ponadto organ podatkowy stwierdził, że podatnik nie wykazał, aby uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania było przez niego niezawinione, gdyż brak wiedzy o wyroku nie usprawiedliwia uchybienia terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Nie zgadzając się z odmową przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego M. E. wniósł zażalenie. Wnosząc o jego zmianę zarzucił organowi wydanie postanowienia z naruszenie art. 162 § 1 i 2 op poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie terminu zakreślonego w przepisach ustawy oraz, że nie wykazano (nie uprawdopodobniono) braku winy w uchybieniu terminu do złożenia tego wniosku. W uzasadnieniu podkreślił że składając wniosek o wznowienie postępowania podatkowego 13 października 2016 r. nie wiedział, że upłynął już termin do sformułowania tego żądania. Świadomość upływu terminu ustawowego do złożenia wniosku powziął z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r., doręczonej 2 listopada 2016 r. Tym samym termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg od tej daty, a nie - jak przyjął organ 11 października 2016 r. To zaś oznacza, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie, tj. w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Dodatkowo zauważył, że jeżeli termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg 11 października 2016 r., to organ podatkowy wniosek o wznowienie postępowania winien potraktować, jako zawierający w sobie żądanie przywrócenia terminu do jego wniesienia, ewentualnie wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia poprzez złożenie stosownego oświadczenia (wskazanie, czy wnosi o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania). Organ I instancji takich czynności nie dokonał, co należy uznać za sprzeczne z zasadami wyrażonymi w, jak to ujęto, art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei, wyjaśniając kwestie braku swojej winy powtórzył, że na co dzień nie śledzi orzecznictwa TS UE, a o orzeczeniu z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt C-418/14 przypadkowo dowiedział się z Internetu 10 lub 11 października 2016 r. i niezwłocznie złożył on wniosek o wznowienie postępowania. Nie miał świadomości, że w dacie złożenia wniosku upłynął już termin zakreślony przepisami prawa. Świadczy to o zachowaniu należytej staranności, gdyż nie jest prawnikiem a termin z art. 241 § 2 pkt 2 op jest krótki. Nadto żaden z organów krajowych nie publikuje oficjalnej informacji o orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Organ odwoławczy, zaskarżonym postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego, mocą którego odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2009 r. W uzasadnieniu podkreślił, że przyczyna uchybienia terminowi ustała najpóźniej 11 października 2016 r. co powoduje, że podanie o przywrócenie terminu należało wnieść najpóźniej 18 października 2016 r. Zgodnie z art. 162 § 2 op ustawodawca ograniczył termin do wystąpienia o przywrócenie terminu procesowego do 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Ponadto, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, niewiedza o wyroku nie jest przesłanką uzasadniającą brak winny w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego. Orzeczenia TS UE są bowiem publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i każdy mógł się zapoznać z tym rozstrzygnięciem (szeroko zresztą komentowanym w prasie i na stronach internetowych). Podatnik nie wykazał żadnych innych przeszkód w terminowym wystąpieniu o wznowienie postępowania a o powszechnej świadomości wydania przez Trybunał wyroku w sprawie C – 418/14 świadczy zaś ilość złożonych przez podatników wniosków o wznowienie postępowania podatkowego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. E. zaskarżył go wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej poprzez zmianę postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r. poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2009 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 162 § 1 i § 2 op - poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu złożono po upływie terminu zakreślonego przepisami ustawy, jak również poprzez błędne przyjęcie, że nie wykazano (nie uprawdopodobniono) braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący powtórzył argumenty formułowane w odwołaniu od postanowienia organu I instancji. Podkreślił, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu procesowego rozpoczął swój bieg 2 listopada 2016 r. i występując ze stosownym wnioskiem zachował ten termin. Wskazał również na niemożność bieżącego zaznajamiania się przez niego jako osobę fizyczną z orzecznictwem TS UE oraz brak publikowania przez organy krajowe oficjalnych informacji o takich wyrokach. W odpowiedzi na skargę, co miało miejsce po wejściu w życie reformy administracji podatkowej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwana ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja/postanowienie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Nadmienić trzeba, że w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może też oceniać wszystkie rozstrzygnięcia wydane w granicach kontrolowanej sprawy (art. 135 ppsa). Za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Sąd w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska. Okoliczności faktyczne zaistniałe w sprawie są niesporne, jasne i zostały prawidłowo wyartykułowane przez administrację podatkową w uzasadnieniu postanowień wydanych przez organy obydwu instancji. Spór sprowadza się odmiennej oceny stanu faktycznego zaistniałego w sprawie co do zachowania przez Skarżącego siedmiodniowego terminu do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu wspomnianemu terminowi. W przekonaniu Sądu obydwie wspomniane kwestie zostały prawidłowo ocenione przez organy podatkowe obydwu instancji, a argumentacja wskazana w uzasadnieniach rozstrzygnięć świadczy o ich zasadności i zgodności z prawem. Przypomnieć należy, że termin określony w art. 241 § 2 pkt 2 op ma charakter procesowy. Strona dążąca do wznowienia postępowania podatkowego z powodu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny lub przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej powinna w terminie jednego miesiąca od tej daty złożyć wniosek o zainicjowanie procedury mającej na celu wzruszenie ostatecznej decyzji podatkowej z uwagi na kwalifikowane wady postępowania podatkowego, zakończonego tym ostatecznym rozstrzygnięciem. Z woli ustawodawcy możliwe jest również przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 240 § 1 pkt 11 op ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 162 § 1 i 2 tej ustawy. Zainteresowany skutecznym wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu powinien uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Stosowny wniosek należy złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynność, dla której był określony termin procesowy. Ponadto, w myśl art. 162 § 3 op nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu. Przywołana regulacja wyznacza prawne granice rozpoznania przedmiotowej sprawy. Mając na względzie niesporne ustalenia faktyczne, trzeba podkreślić, że wbrew temu co twierdzi skarżący, nie uprawdopodobnił on braku swojej winy w uchybieniu terminu procesowego a wniosek o jego przywrócenie został złożony już po upływie terminu wskazanego w art. 162 § 2 op. Sąd za nietrafna uznał argumentację skarżącego, że jako osoba fizyczna nie ma możliwości bieżącego zaznajamiania się z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a organy krajowe nie publikują oficjalnych informacji o takich wyrokach. Nie sposób zgodzić się z tym poglądem w sytuacji, kiedy wskazane orzeczenie TSUE dotyczy bezpośrednio działalności skarżącego i mogło mieć wpływ na jego wynik finansowy. Nie jest sporne, ze do kompetencji TS UE należy kontrola legalności aktów prawnych Unii Europejskiej, czuwanie nad poszanowaniem przez państwa członkowskie obowiązków wynikających z traktatów oraz dokonywanie obowiązującej wykładni prawa Unii Europejskiej w ramach udzielania odpowiedzi na pytania prejudycjalne zadawane przez sądy krajowe. W przypadku zaś, gdy orzeczenie Trybunału dotyczące wykładni prawa wspólnotowego ma wpływ na treść wydanej decyzji podatkowej, zachodzi potrzeba wznowienia postępowania podatkowego w celu zharmonizowania rozstrzygnięcia podjętego w sprawie podatkowej z danym orzeczeniem (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska (red.) Ordynacja podatkowa. Komentarz praktyczny, Gdańsk 2017, s. 1167). Powyższe wskazuje, że orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE ma wpływ na prawo krajowe, na rozstrzygnięcia polskich organów podatkowych oraz sądów administracyjnych. Podlega ono publikacji w oficjalnym źródle promulgacyjnym – w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, dostępnym na stronach internetowych, gdzie każdy może się z nimi zaznajomić, również w polskiej wersji językowej. Sytuacja jest więc do pewnego stopnia podobna do ogłaszania polskich aktów prawnych w Dzienniku Ustaw, czy w Monitorze Polskim. Także te źródła poznania prawa są powszechnie dostępne i trudno usprawiedliwiać swoje niestosowanie się do prawnych wymogów statusem osoby fizycznej i nieświadomością istnienia określonej ustawy, czy innego aktu prawnego. Okoliczności te nie pozostają bez wpływu na wskazany w treści art. 162 § 1 op, uprawdopodobniony przez zainteresowanego brak winy w uchybieniu terminowi rozumiany jest jako sytuacja, w której wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku (por. R. Hauser, B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2009, s. 657). W tym kontekście powszechna dostępność (również w języku polskim) orzecznictwa TS UE nie może jawić się jako przeszkoda w zachowaniu terminu, niemożliwa do przezwyciężenia nawet wtedy, gdy strona postępowania podatkowego podejmuje w tym celu największy możliwy w danych okolicznościach trud. Dlatego właśnie Sąd, dokonując pod względem ich wiarygodności, weryfikacji twierdzeń Strony podnoszącej brak swojej winy w naruszeniu terminu (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10, wyrok WSA w Gliwicach z 19 listopada 2017 r. III SA/GL 344/17), nie może nieświadomości publikacji wyroku TS UE klasyfikować jako uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego. Skarżący ma prawo uważać, że termin miesięczny zakreślony przez ustawodawcę jest zbyt krótki, jednakże okoliczność ta nie może być rozpatrywana czy to przez administrację podatkową, czy to przez Sąd w nawiązaniu do sformułowanego w art. 162 § 1 op, wymogu uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu terminowi. Jedynej, korzystnej dla podatnika zmiany w tym względzie mógłby dokonać ustawodawca, modyfikując Ordynację podatkową i wydłużając wspomniany okres. Nie można też zgodzić się ze skarżącym, że termin ten jest zbyt krótki. W istocie bowiem jest dłuższy niż 1 miesiąc, co potwierdza data wydanego wyroku - 2 czerwca 2016 r. i data jego publikacji - 8 sierpnia 2016 r., od której liczony jest termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Informacja o wyroku funkcjonuje w przestrzeni publicznej od daty jego wydania. W przekonaniu Sądu, nie można także podzielić twierdzenia skarżącego, że organ podatkowy wniosek o wznowienie postępowania winien potraktować, jako zawierający w sobie żądanie przywrócenia terminu do jego wniesienia i ewentualnie wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia poprzez złożenie stosownego oświadczenia (wskazanie, czy wnosi o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania). Wznowienie postępowania podatkowego z przyczyny, o której mowa w art. art. 240 § 1 pkt 11 op następuje na wniosek, wyraźne żądanie strony i w tym samym trybie inicjuje się czynności procesowe mające na celu przywrócenie naruszonego terminu procesowego. Należy podkreślić, że skarżący we wniosku z 13 października 2016 r. jasno wyartykułował żądanie wznowienie postępowania podatkowego, to brak jest podstaw, aby pismo to klasyfikować w inny sposób i dopatrywać się w nim odmiennej treści, zwłaszcza doszukiwać się woli przywrócenia naruszonego terminu procesowego. Zdaniem Sądu, takie oczekiwanie wykracza poza zasady postępowania podatkowego określone w art. 120 – 129 op, a w szczególności nie narusza zasady zaufania, czy prawdy obiektywnej (materialnej). To strona postępowania administracyjnego inicjując określoną procedurę powinna wskazać, czego się domaga (por. art. 168 § 2 op). Jeżeli jej żądanie jest jasne organ nie może odczytywać je w odmienny sposób niż wyrażony literalnie w piśmie procesowym. Ustawodawca przewidział w myśl art. 169 op wyłącznie istnienie braków formalnych lub tzw. braków fiskalnych podania, których wystąpienie obliguje organ podatkowy do wezwania wnoszącego podanie do ich usunięcia w terminie siedmiu dni. Organ nie ma podstaw faktycznych i prawnych do podpowiadania podatnikowi wyboru korzystniejszej dla niego instytucji prawnej dla załatwienia skutecznego sprawy i dochodzenia swoich praw. Na koniec, należy wskazać, że termin z art. 162 § 2 op biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Tymczasem, jak wskazał sam skarżący, o wyroku TS UE z 2 czerwca 2016 r., opublikowanym 8 sierpnia 20016 r., dowiedział się 10 lub 11 października 2016 r. W tej sytuacji, należy zgodzić się z organem podatkowym, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie naruszonego terminu do żądania wznowienia postępowania podatkowego upłynął 18 października 2016 r. W dniu 11 października 2016 r. ustał bowiem "stan niewiedzy" skarżącego o orzeczeniu TSUE. Ustała przyczyna uchybienia terminowi procesowemu. Tymczasem wniosek z 8 listopada 2016 r. o przywrócenie terminu M. E. skierował do organu podatkowego dopiero 9 listopada 2016 r.(data stempla pocztowego). Nie można też zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi miało miejsce dopiero 2 listopada 2016 r. (dzień doręczenia decyzji o odmowie wznowienia postępowania). Nieświadomość opublikowania wyroku TSUE uprawdopodabnia brak winy skarżącego w naruszeniu terminu procesowego ustąpiła 11 października 2016 r., co wskazano wyżej, nie mogła zatem ustąpić drugi raz 2 listopada tego samego roku, po zapoznaniu się z uzasadnieniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2009 r. z 27 października 2016 r. wszczętego wnioskiem z 12 października 2016 r. (data stempla pocztowego 13 październik 2016 r.). Z wszystkich przedstawionych względów, Sąd oddalił skargę działając na podstawie art. 151 ppsa.