III SA/Gl 360/18

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wskazał, że ma [...] lat. Jego jedynym źródłem utrzymania są dopłaty z ARiMR, które wynoszą 5.200,00 zł rocznie, czyli ok. 500,00 zł miesięcznie. Posiada bowiem gospodarstwo rolne o pow. [...] ha (to jest grunty rolne kl. IV-VI i nieużytki), inwentarz żywy, pomieszczenia gospodarcze o pow. ok. [...] m2 oraz dom jednorodzinny o pow. ok. [...] m2 wybudowany w [...] r. o wartości ok. [...] zł. Ponieważ zobowiązany jest do płacenia alimentów na młodszą córkę, które wynoszą 1.000,00 zł miesięcznie, posiada zaległości z tego tytułu, które egzekwowane są przez komornika. Z uwagi na stan zdrowia korzysta okresowo z pomocy finansowej starszej córki, która ma na utrzymaniu chore dziecko i kredyt we frankach. W uzupełnieniu podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: - decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; - protokół opisu i oszacowania nieruchomości. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] r. podano, że skarżący jest osobą rozwiedzioną. Ciąży na nim obowiązek alimentacyjny, z którego się nie wywiązuje. Zaległości z tego tytułu wynoszą ok. 26.000,00 zł. Podobnie nie spłaca zaciągniętego kredytu i nie reguluje na bieżąco opłat związanych z utrzymaniem nieruchomości. Te oszacowane zostały na kwotę 130,00 zł, która obejmuje zakup butli gazowej (50,00 zł) oraz usługi telekomunikacyjne (ok. 80,00 zł). Energii elektrycznej – jak wskazano - skarżący nie posiada, gdyż ta została mu odcięta z uwagi na zaległości w płatnościach. Natomiast wodę czerpie z własnej studni. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.), następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ wskazane wyżej pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie tego prawa oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia 27 września 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a. do uzupełnienia zawartych we wniosku danych, w tym złożenia pod odpowiedzialnością karną oświadczeń członków rodziny w przedmiocie udzielania pomocy finansowej ze wskazaniem jej wysokości. Stosownie bowiem do treści przywołanego wyżej przepisu, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z kolei art. 252 ustawy p.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wskazane wyżej oświadczenia, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie sądu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie skarżący w piśmie z dnia [...] r. odmówił nadesłania stosownych oświadczeń potwierdzających okresowe korzystanie z pomocy materialnej starszej córki D., niemniej jednak przedłożył do akt materiał źródłowy, który należało uznać za wystarczający do uwzględnienia złożonego wniosku. Z jego treści wynikało bowiem, że skarżący zaliczany jest do rolników uczestniczących w systemie małych gospodarstw. Z tego tytułu w roku 2017 uzyskał jednolitą płatność obszarową w kwocie 2.580,06 zł, płatność na zazielenienie w wysokości 1.731,61 zł oraz płatność redystrybucyjną rzędu 458,48 zł (vide: decyzja z dnia [...] r. nr [...]). Ponieważ powyższe stanowi jedyne źródło utrzymania wnioskodawcy, jako że stan zdrowia (vide: zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r.) i wiek nie pozwala mu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia, zalega w płaceniu alimentów na rzecz młodszej córki, jak również w płatnościach na rzecz ZUS, KRUS, czy Gminy T.. Wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne (vide: protokół z dnia [...] r.) skierowane do posiadanych nieruchomości o nr [...] oraz nr [...], co oznacza, że pomoc finansowa starszej córki wystarcza jedynie na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych. W tej sytuacji przyjąć należało, iż skarżący wykazał w sposób wystarczająco przekonujący, że zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest w jego przypadku rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.